به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، متأسفانه در سالهای اخیر، صادرات عسل کشورمان باتوجهبه اینکه در آمارهای جهانی در رتبههای بالای جدول از نظر تولید و تعداد کلنی هستیم، به شکل نامطلوبی افت داشته و در بحث صادرات جهانی بهخصوص به کریدور اروپا و آمریکا وضعیت مطلوبی وجود ندارد. صادرات عسل به کشورهای عربی افت داشته و تنها به معدود کشورهای همسایه که مباحث گمرکی و استانداردی سادهای دارند، این صادرات انجام میشود.
امروز، معاون اقتصادی وزیر خارجه با اشاره به اجراییشدن قرارداد ۲۵ ساله میان ایران و چین گفته است: با هماهنگی و همت وزارت جهاد کشاورزی میتوانیم بهخصوص در آبزیان به صادرات قابلتوجهی برسیم و طرف چینی اعلام کرده بهزودی مجوز صادرات عسل و میگو صادر میشود.
از وعده تا واقعیت/ حکایت عسل به چین و زیره به کرمان بردن
جدای از اینکه این تنها یک وعده است که نیاز به پیگیری و طی مراحل زیادی دارد و کشور چین خود بزرگترین تولیدکننده عسل جهان است و بخش اعظمی از مصرف عسل جهان در چین تولید میشود و صادرات به کشوری که خود صاحبسبک است، اگر زیره به کرمان بردن نباشد با چالشهای زیادی همراه است، نگاهی هم باید به ارزآوری این نوع صادرات کرد. آیا در ازای این صادرات چین به ما ارز خواهد داد یا ناچاریم مثل بقیه انواع صادرات به چین، مثلاً داروهای بنجل زنبورداری یا ادوات و غذا و مکمل زنبورعسل وارد کنیم؟ که این خود صنایع داخلی وابسته به زنبورداری را به چالش میاندازد.
گشایش این نوع صادرات با هفت کشور غیر همسایه از جمله چین، خبر خوشایندی برای صنعت کشاورزی و زنبورعسل است که به نحوه پیگیریها و چگونگی رخدادن این فرایند بستگی دارد.
چالشهای اصلی صادرات عسل ایران
استفاده از مناطق آزاد تجاری و ظرفیت ایجاد مناطق مشترک با پاکستان، ارمنستان، ترکمنستان و کشورهای مختلف مانند امارات نیز یکی دیگر از ظرفیتهای عنوان شده توسط معاون وزیر امور خارجه است که تنها بهصورت یک امکان مطرح شده و نیازمند زیرساختهای بسیار زیاد و هماهنگیهای تخصصی است.
در سالهای اخیر علاوه بر مشکل انتقال پول، مسائلی همچون عدم تطابق عسل تولیدی با ذائقه مقصد صادرات، مشکلات آلایندهها و باقیمانده سموم و دارو و آنتیبیوتیک در عسلها، عدم تطابق پروفایل قندها، عدم بستهبندی مناسب، استمرار نداشتن و دپو نداشتن صادرات، عدم تولید یکدست و صنعتی در مقیاس بالا، کوچک بودن زنبورستانها و پایین بودن ظرفیت تولید، عدم برندسازی ملی و.. از مشکلاتی بوده که صادرات عسل ایران را با چالش روبرو کرده است.
واردات محصولات زنبورداری چین و لطمه به صنایع داخلی
به گزارش عسلنا، در قرارداد 25 ساله اقتصادی با چین که حرفوحدیثهای بسیاری هم داشته و متأسفانه بخشی از منابع طبیعی، خاکی و دریایی ما نیز در این قراردادها به اجاره چین درآمده، برای صادرات آبزیان، عسل و کالاهای گیاهان دارویی به چین هم مفادی وجود دارد که این موضوع با وجود تحریمها یک امکان برای گسترش صادرات صنعت زنبورداری است به شرطی که نمایندگان ایرانی به دام خامفروشی یا تقاضای عسلهای صنعتی، کمکیفیت یا تماماً تغذیهای که اتفاقاً در چین هم خریدار دارد، نیفتند و اعتبار جهانی عسل طبیعی ایران، خدشهدار نشود.
همچنین به وزارت جهاد کشاورزی اعلام شده در این زمینه تمرکز داشته باشد و روی هفت تا هشت کشور مانند روسیه، آسیای مرکزی، قفقاز، هند و چین برای صدور کالاهای کشاورزی و آبزیان و عسل رقمهای بالایی تفاهمنامه صادراتی ایجاد شده است.
تنگناهای عملیاتی صادرات ایران
مشکل دیگر و تنگنای مهم صادراتی ما با این کشورها، نداشتن زیرساختهای مناسب حملونقل، جابهجایی استاندارد، ارتباط مثبت با آزمایشگاههای مرجع جهانی، ظرفیتهای استانداردسازی و کیفیت، ناوبری و نگهداری، یکدستسازی عسلها و استمرار تولید نوعی خاص از عسل و.. است که این زیرساختها پیششرط هر نوع صادرات مستمر است.
متأسفانه تقاضای بسیاری از کشورها برای واردات عسل بهصورت خام و در گالنهای بزرگ است که این بهنوعی برای خودکفایی و تولید ملی و اعتبار برند عسل ایرانی مناسب نیست و تولید ایرانی را به کام دیگر کشورها ثبت کرده و عسل مرغوب ما با نام دیگر کشورها برچسب خواهد خورد.
ایجاد شرکتهای چندملیتی و کنسرسیومهای بینالمللی، ساخت کارخانه و صنایع بستهبندی مشترک، انبارهای ویژه و ادوات مناسب نگهداری و انتقال دریایی و هوایی نیز از دیگر ملزومات ایجاد کریدور صادراتی مستمر و موفق است که متأسفانه در کشور ما با مشکل همراه است.
ضعف فرهنگسازی مصرف عمومی و خیز برای صادرات به ابرقدرت عسل جهان
به گزارش عسلنا، ما اگر بخواهیم به یک صادرات پویا در عسل و سایر محصولات زنبورعسل دست پیدا کنیم، ایجاد برندهای ملی و برای شروع فرهنگسازی مصرف داخلی بسیار حائز اهمیت است. وقتی سرانه مصرف داخلی ما پائینتر از میانگین جهانی است درحالیکه از بزرگترین تولیدکنندهها هستیم، نشان میدهد ما برای عسل تولیدی خودمان هم موفق به بازارسازی داخلی و بالابردن مصرف عمومی نشدیم، حال سؤال اینجاست که آیا توانایی و زیرساخت و تجربه و تخصص لازم برای صادرات عسل به ابرقدرت جهانی این صنعت یعنی چین با تولید سالانه نزدیک 500 هزار تن را خواهیم داشت؟
قطعاً خامفروشی و صادرات فلهای محصولات و در ازای آن واردات پایاپای اجناس دیگر، نهتنها حرفهای و در شأن عسل ایران نیست بلکه باید مراقب باشیم که این نوع صادرات قطعاً به توسعه و پیشرفت صنعت زنبورداری منجر نخواهد شد و اعتباری برای عسل ما ایجاد نخواهد کرد./
یادداشت: مهدی رفائی
