آپی تراپی به معنای استفاده از زنبور عسل و فرآورده های آن دارای تاریخی چند هزار ساله در درمان بیماری ها است. درتمام تمدن های باستانی مصری، چینی،کره ای، ایرانی و یونانی شواهد متعددی از کاربرد فرآورده های زنبور عسل برای درمان بیماری های مختلف گزارش شده است. زنبوردرمانی استفاده از انواع فرآورده های زنبور عسل مانند عسل، گرده، نان گرده، ژل رویال، بره موم، زهر زنبور، موم، لارو و لاشه زنبورهای عسل و نیز هوای کندو و خوابیدن روی کندو را دربرمیگیرد. به علاوه در حال حاضر کشورهای مختلفی از زنبور درمانی بهره میبرند. در سال های اخیر زنبور درمانی به عنوان طب جایگزین در درمان بیماری های مختلف به ویژه سرطان، پارکینسون، آلزایمر و انواع عفونت استفاده میشود.
علم آپی تراپی (زنبوردرمانی) چیست؟
زنبور درمانی به عنوان یک علم بین رشته ای نیازمند تخصص های متنوعی چون ایمنی شناسی، داروسازی، پزشکی، تغذیه، صنایع غذایی، شیمی گیاهی، سم شناسی، میکروبیولوژی وگیاه شناسی است. دانش زنبوردرمانی نیازمند بکارگیری دستورالعمل های درمانی براساس فارماکوپه های معتبر و تحت نظر متخصصین علوم بالینی است. این در حالی است که ملاحظات آلرژی زایی فرآورده های زنبور عسل از بعد آلرژی و شوک آنافیلاکسی به شدت اهمیت دارد. آپی تراپی یک علم تخصصی است که بر علم پزشکی استوار شده و متخصصین باتجریه پزشکی رکن اساسی این حوزه درمانی جدید محسوب می شوند. این در حالی است که رشته های متنوع گیاه شناسی، اکولوژی، زنبورداری، فیتوشیمی و صنایع غذایی نقش مهمی در تحقق اهداف علم زنبور درمانی ایفا می کنند، اما هیچ یک از وجاهت علمی، اخلاقی و قانونی لازم برای تجویز و مداخله در حوزه درمان برخوردار نیستند. دانش کافی به شرایط فیزیولوژیکی فرد درمان شونده، مصرف داروهای احتمالی و تداخل آن ها، زمینه های آلرژی و بیماری های زمینه ای، تناسب دز تجویز فرآورده برای هر سن، جنس، نوع و شرایط جسمی افراد از ملاحظاتی هستند که فقط متخصص پزشکی نبست به ارزیابی آن ها دارای صلاحیت است.
برای گسترش علم زنبور درمانی به صورت قانونی و پایدار تحقق چندین نکته ضروری به نظر می رسد:
1- استانداردهای دارویی و دستورالعمل های تولید، فرآوری، اصالت سنجی وذخیره سازی این فرآورده ها با تکیه بر دانش و مشاوره جامعه علمی متخصص تدوین شود.
2- این حوزه درمانی با تکیه بر شواهد و مستندات علمی معتبر توسط سازمان های نظارتی بهداشتی پذیرفته و تایید شود.
3- فقط متخصصان پزشکی با تجربه دارای پروانه تحت نظارت وزارت بهداشت حق تجویز فرآورده های زنبور عسل به عنوان درمان را داشته باشند.
4- داروهای زنبوردرمانی معتبر براساس مطالعات فارماکولوژی مدرن و یا شواهد معتبر علمی طب سنتی با اخذ مجوزهای لازم تهیه و عرضه شوند.
5- نظارت های دائمی براین حوزه مانند سایر حوزه های بهداشتی با دقت و شدت کنترل شود.
یاداشتی از: احمدرضا محرابیان مدیر مرکز پژوهشی فرآورده های زنبور عسل دانشگاه شهید بهشتی
