به گزارش خبرگزاری عسلنا، سومین گردهمایی ملی ژل رویال ایرانی در روزهای ۲۶ و ۲۷ آذرماه ۱۴۰۴ به میزبانی خوشه زنبورداری خراسان شمالی در شهر بجنورد برگزار شد؛ رویدادی که تلاش کرد فاصله میان پژوهشهای ژنتیکی، مدیریت کلنی، فناوریهای نوین و الزامات بازار ژل رویال ایران را کاهش دهد. این همایش با حضور استادان دانشگاه، پژوهشگران، مدیران اجرایی و تولیدکنندگان ژل رویال از سراسر کشور برگزار شد و تمرکز اصلی آن بر «ارتقای علمی تولید و توسعه زنجیره ارزش» بود.
ژنهای MRJP؛ قلب مولکولی تولید ژل رویال
یکی از بخشهای علمی برجسته این گردهمایی، ارائه نتایج جدید درباره پروتئینهای اصلی ژل رویال (MRJP: Major Royal Jelly Proteins) و عوامل مؤثر بر بیان ژنتیکی آنها بود.
بر اساس مطالب ارائهشده:
دمای کندو:
حفظ دمای بهینه ۳۲ تا ۳۵ درجه سانتیگراد، میتواند بیان ژنهای MRJP1 و MRJP3 را حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش دهد؛ موضوعی که نقش مدیریت حرارتی کندو را فراتر از یک عامل رفاهی نشان میدهد.
تنش حرارتی:
افزایش دما به بیش از ۳۷ درجه، باعث کاهش حدود ۳۰ درصدی بیان MRJP1 و افزایش بیان ژنهای استرسی مانند HSP70 میشود؛ تغییری که مستقیماً کیفیت و کمیت ژل رویال را تحت تأثیر قرار میدهد.
تغذیه غنی:
تغذیه حاوی پروتئین و پریبیوتیکها، میتواند بیان ژنهای MRJP3 و MRJP6 را تا ۴۵–۵۰ درصد افزایش دهد و اهمیت تغذیه هدفمند در کلنیهای تولیدکننده ژل رویال را برجسته کند.
کمبود تغذیهای:
استرس ناشی از کمبود گرده و شهد، منجر به افت ۳۵ تا ۴۰ درصدی فعالیت ژنتیکی مرتبط با تولید ژل رویال میشود؛ هشداری جدی برای سالهای خشکسالی و ضعف پوشش گیاهی.
این بخش از همایش نشان داد که ژل رویال صرفاً یک محصول تغذیهای نیست، بلکه خروجی مستقیم تعامل پیچیده ژنتیک، فیزیولوژی و مدیریت محیطی کلنی است.
ژل رویال؛ فراتر از مصرف خوراکی
در ادامه همایش، شهرام دادگستر رئیس پژوهشکده زنبورعسل و گیاهان دارویی دانشگاه اصفهان، با تمرکز بر کاربردهای نوین ژل رویال، به تحولی مهم در نگاه درمانی به این ماده اشاره کرد.
به گفته وی، ژل رویال امروز دیگر محدود به مصرف خوراکی نیست و با فرمولاسیونهای نوین، به اشکال دارویی متنوعی تبدیل شده است، از جمله:
- کاربردهای موضعی و پوستی: کرمها و اسپریهای پوستی برای ترمیم و سلامت پوست
- اشکال استنشاقی: اسپریهای حلق، دهانی و بینی برای حمایت از مجاری تنفسی
- روشهای نوین تجویز: شیافهای واژینال و رکتال با هدف جذب موضعی یا سیستمیک
این تنوع دارویی، امکان هدفگیری دقیقتر درمانها و افزایش دسترسی بیماران به خواص ژل رویال را فراهم میکند و مسیر تازهای برای توسعه صنایع وابسته به این فرآورده گشوده است.
زنجیره ارزش؛ حلقه مفقوده صنعت ژل رویال
در بخش سیاستگذاری و توسعه بازار، بهمن نوری استاندار خراسان شمالی، بر ضرورت عبور از تولید خام و حرکت به سمت برندسازی و اعتمادسازی تأکید کرد. وی تصریح کرد که کیفیت، بستهبندی، هویت تولیدکننده و انسجام فعالیتها، نقش تعیینکنندهای در رقابتپذیری ژل رویال ایرانی دارند.
همچنین محمد محمدزاده رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی، توسعه تولید ژل رویال را راهبردی کلیدی برای خروج صنعت زنبورداری از وضعیت تکمحصولی دانست. وی با اشاره به ظرفیتهای طبیعی استان، آمار تولید سالانه حدود ۳ هزار تن عسل و ۲۱۸ کیلوگرم ژل رویال را نشانهای از پتانسیل قابل ارتقای منطقه عنوان کرد؛ پتانسیلی که با فناوری، آموزش و تنوع محصول میتواند به درآمد پایدار منجر شود.
نقشه راه آینده؛ علم، فناوری و انتخاب ملکه
در بخش پایانی همایش، ناصر تاجآبادی پژوهشگر مروج ارشد مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، با ارائه یافتههای جدید کنگره جهانی زنبورعسل، بر استفاده از کیتهای مولکولی برای شناسایی علمی ملکههای با پتانسیل بالا تأکید کرد.
به باور وی، انتقال این دانش پیشرفته و بهکارگیری آن در سطح مزرعه، شرط اصلی افزایش بهرهوری، کیفیت ژل رویال و حضور مؤثر در بازارهای جهانی است.
جمعبندی عسلنا
سومین گردهمایی ملی ژل رویال ایرانی نشان داد که آینده این صنعت در ایران، نه در افزایش صرف تولید، بلکه در پیوند هوشمندانه ژنتیک، مدیریت کلنی، فناوریهای نوین و زنجیره ارزش نهفته است. ژل رویال ایرانی، در صورت تکیه بر دانش، استانداردسازی و برندسازی، میتواند از یک محصول تخصصی به یک مزیت رقابتی ملی تبدیل شود.
