از آنجـا کـه صنعـت زنبـورداری ماننـد دیگـر بخش هـای اقتصـادی در فضـای رقابتـی قـرار دارد بنابرایـن بازنگـری نسـبت بـه وضعیـت مدیریتـی کلنی هـای زنبورعسـل، مراقبت هـای بهداشـتی و حرفـه ای و بکارگیـری تکنولوژی هـای جدیـد و رفـع نقایـص آن، در راسـتای افزایـش بهـره وری صنعـت زنبـورداری ضـروری و امـری انـکار ناپذیـر اسـت.
بررسـی ها نشـان می دهـد کـه حـدود 35 درصـد از محصـولات کشـاورزی بـه طـور مسـتقیم و غیـر مسـتقیم بـه فعالیـت گـرده افشـان ها بخصوص زنبورعسـل وابسـته بـوده و 84 درصـد از گونه هـای گیاهـی کشـت شـده بـا فعالیت گرده افشـانی مسـتقیم زنبورعسل مرتبط هسـتند.فعالیـت گرده افشـان ها بـه عنـوان یـک خدمـت و کاری ضـروری در اکوسیسـتم ها مطـرح اسـت.
در سـالهای اخیـر، تبدیـل زمین هـای منابع طبیعی بـه زمین های کشـاورزی و اسـتفاده بیـش از حـد مجـاز از آفتکش هـا می توانـد بـه عنـوان یـک تهدیـد جـدی بـرای گرده افشـان ها بخصـوص زنبورعسـلمطـرح شـود.زنبورداری بعنوان یکـی از فعالیت هـای مهـم بـرای بهبـود وضعیـت اقتصـادی و زیسـت محیطـی بـه ویـژه در کشـورهای در حـال توسـعه مطـرح می باشـد. ایـن فعالیـت آسـیبی برای محیط زیسـت نداشـته و در راه انـدازی ایـن حرفـه نیـازی بـه زمیـن و مـکان خاص نیسـت، با ایـن حال نقـش بسـزایی در اقتصاد کشـورها بخصوص کشـورمان ایفـا میکنـد.
شـغل زنبـورداری بـه دلیـل سـودآوری بـالا، بسـیاری از مـردم روسـتایی را بـه خـود جـذب کـرده اسـت. جهـت راه انـدازی ایـن حرفـه، بـه سـرمایه اندکـی نیـاز اسـت و عـلاوه بر این، بازگشـت سـرمایه خیلی سـریع اتفـاق میافتـد.از مزایـای اقتصـادی و اجتماعـی زنبورعسـل و صنعـت زنبـورداری می تـوان بـه افزایـش کمیـت و کیفیـت محصـولات کشـاورزی، توسـعه و گسـترش جنگل هـا و مراتـع، افزایـش درآمـد، افزایـش تنـوع زیسـتی، درمـان بیماری هـا، جلوگیری از مهاجرت روسـتاییان به شـهرها، تأمیـن امنیت غذایی و اشـتغال زایی اشـاره کـرد.
زنبـورداری از ارزش اقتصـادی بالایـی در جهـان برخـوردار اسـت زیـرا نـه تنهـا بـا تولیـد عسـل و سـایر فرآورده هـای کنـدو بلکـه از طریـق گرده افشـانی بسـیاری از محصـولات بـه افزایـش درآمـد و توسـعه کشـاورزی پایـدار کمـک میکنـد،امـا ایـن صنعـت نیـز ماننـد دیگـر مشـاغل و صنایـع دارای تهدیـدات و خطراتی اسـت کـه مهمترین تهدیدات مقابلـه بـا صنعـت زنبـورداری شـامل قیمـت پاییـن عسـل، قـرار گرفتـن زنبورعسـل در معـرض آفـت کش هـا، کاهـش جمعیـت زنبورعسـل و آلودگـی عسـل توسـط آفـت کش هـا اسـت.
اثـرات مسـتقیم زنبـورداری شـامل افزایـش درآمـد زنبـوردار از طریـق فـروش عسـل و فرآورده هـای جانبی آن و اشـتغال زایی اسـت و از اثـرات غیر مسـتقیم آن، خدمات گرده افشـانی برای کشـاورزی و تولیـدات کشـاورزی اسـت.
بر اسـاس نتایـج مطالعـات Abdul- Malik & Mohammed زنبوردارانـی کـه حرفه زنبورداری را بعنوان شـغل و پیشـه اصلی خـود قـرار داده انـد و وقـت و زمـان بیشـتری را بـرای مدیریـت و رسـیدگی بـه موقـع کلنی هـا صـرف کردنـد. در نتیجـه ایـن اقدام بـا مدیریـت صحیـح بـه موقـع و مناسـب، از کلنی هـای قویتـر و بـه تبـع آن تولیـدات بیشـتری نیـز برخـوردار بودنـد. از دیگـر عوامـل مهـم مدیریتـی در زنبورداری مـدرن، در اختیار داشـتن منطقـه گسـترده ای از گیاهـان شـهدزا و گـرده زا و بـه مـوازات آن نگهـداری و پـرورش تعـداد کلنـی بیشـتر اسـت.
هـدف مطالعـه حاضـر که در سال 1400 در مجله علوم و فنون صنعت زنبورداری به جاپ رسیده است، بررسـی عوامـل مدیریتـی و بهداشـتی موثـر بـر میـزان عسـل تولیـدی در زنبورسـتان های شـمال اسـتان آذربایجان غربی و شناسـایی عواملی کـه با وجود عسـل تولیـدی، مایت واروآ و زنبـور زرد در زنبورسـتان ها رابطه دارد، اسـت. متغیرهـای مـورد بررسـی در ایـن تحقیـق شـامل تعـداد کلنی هـا، اسـتقرار در مکان هـای مختلـف، اسـتفاده از داروهـا و ترکیبـات شـیمیایی مبـارزه با مایـت واروآ ، بیماری های نوزمـا و لـوک آمریکایـی، تأثیـر کـوچ به مناطـق گرمسـیر و اقدام بـه موقـع تعویـض ملکه اسـت کـه در مطالعـه حاضر به بررسـی رابطـه بیـن ایـن متغیرهـای مسـتقل بـا متغیرهـای وابسـته مثـل میـزان عسـل تولیـدی، وجـود مایـت واروآ و زنبـور زرد پرداختـه شـد.
در مطالعه حاضر ، زنبورستان های 8 شهرستان این استان مورد مطالعات میدانی قرار گرفتند. از هر شهرستان تعداد 12 زنبورستان انتخاب و آنها را به چهار گروه سه تایی که شامل گروههای 0 تا 100، 100 تا 200، 200 تا 300 و 300 تا 400 کلنی گروهبندی شد. از زنبورستان های تا 100 کلنی تعداد 10 کلنی، 100 تا 200 کلنی 15 کلنی، 200 تا 300 کلنی 20 کلنی و 300 تا 400 کلنی تعداد 25 کلنی را به صورت تصادفی به عنوان نمونه انتخاب، شماره گذاری و مورد بازدید میدانی قرار گرفتند. نمونههای انتخابی را از نظر میزان تخم، لارو، شفیره، جمعیت، وجود آفات و بیماری ها مورد مطالعه قرار داده و در صورت مشاهده آفات و بیماری ها، میزان آلودگی آنها به صورت چشمی مشخص و ثبت گردید.
همچنین، کلنی های انتخابی را از لحاظ میزان عسل تولیدی، وجود مایت واروآ و زنبور زرد و رابطه آنها با تعداد کلنی ها، استقرار در مکان های مختلف، استفاده از داروها و سموم شیمیایی جهت مبارزه با مایت واروآ، بیماری های نوزما و لوک آمریکایی، تأثیر کوچ به مناطق گرمسیر و اقدام به تعویض ملکه مورد بررسی قرار گرفتند.
براساس نتایج بدست آمده اکثریت زنبورداران این استان در محدوده سنی 30 تا 40 سال قرار داشتند و فقط 9/21 درصد از جوانان این استان به حرفه زنبورداری مشغول بودند. نتایج نشان داد که میانگین عسل تولیدی با متغیرهای مکان و تعداد کندو رابطه معنیدار داشت. میانگین عسل تولیدی در شهرستان های پلدشت و چایپاره بیشتر از سایر شهرستان های مورد مطالعه بود. مایت واروآ با متغیر مکان و داروی مبارزه با مایت وراوآ رابطه معنی داری داشت به طوری که آلودگی به مایت واروآ در شهرستان چالدران بیشتر از سایر شهرستان ها بود. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که داروی آپیستان بیشترین تاثیرگذاری را از نظر زنبورداران بر کنترل مایت واروآ دارد. نتایج این بررسی نشان داد که افزایش راندمان مدیریتی و بهداشتی کلنی های زنبورعسل میتواند تأثیر بسزایی در کنترل آفات، بیماری ها و افزایش عملکرد کلنی های زنبورعسل داشته باشد.
برای مشاهده کامل مقاله اینجا کلیک کنید.
