موم زنبور عسل ماده ای است که توسط سه جفت از چهار جفت غده های زیر شکمی و در سنین خاصی (از 13 تا 18 روز پس از تولد) توسط زنبوران عسل کارگر تولید می شود.این ماده در زندگی زنبوران عسل دارای کاربرد های مختلفی است که از ان جمله می توان به استفاده از موم جهت:ساخت لانه ها یا سلول های شش گوشه ای شان،پر نمودن تمام منافذ و درزهای کندو با قطر بییش از 7 میلی متر،پوشاندن سر سلول های محتوی عسل و سلول های محتوی لارو در حال رشد و تکوین اشاره کرد.
موم نوعی ماده و به خصوصی بوده و از ترکیب مواد مختلفی شامل:هیدرو کربن ها،اسیدهای چرب،الکل ها،انواع استرها، و ... تشکیل شده است.موم در دمای حدود 63 درجه سانتی گراد ذوب و در دمای حدود 250 سانتی گراد بخار می شود.این ماده از آب سبکتر بوده و وزن مخصوص ان بین 0.95 تا 0.96 می باشد.لازم به ذکر است که شیره معده انسان قادر به تجزیه موم نمی باشد.رنگ موم تازه معمولا سفید است که به تدریج به زردی می گراید.موم در آب و الکل نامحلول بوده و در کلروفرم به راحتی حل می گردد.
ترکیبات شیمیایی و ویژگیهای فیزیکی مومهای زنبوران عسل در طی سالیان متمادی توسط دانشمندان مختلفی مورد بررسی قرار گرفته است. در یکی از مهمترین این مطالعات، Narayana در سال 1970 و نیز Phadke و همکاران در سال 1971 هر دو به این نتیجه رسیدند که متوسط طول زنجیرهی کربنی در موم سه گونه از زنبوران عسل آسیایی شامل: آپیس سِرانا، آپیس دورساتا و آپیس فلورا کوتاهتر از زنبورعسل اروپایی (A. mellifera) بوده و این مسئله دلیلی بر دماهای پایین ذوب موم در این زنبوران عنوان شده است.
با پیشرفتهای قابل توجه در شناسایی ساختار شیمیایی موم و ابداع تکنیکهای جدید شامل تکنیکهای کروماتوگرافی گاز-مایع و کروماتوگرافی لایه نازک نتایج بعدی در این مورد حاصل گردیده است. بطوریکه Tulloch در سال 1980 گزارش نمود که سه گونه از زنبورعسل آسیایی شامل A. cerana، A. dorsata و A. florea از لحاظ ترکیبات شیمیایی تشکیل دهندهی موم تشابهات بیشتری نسبت بهم در مقایسه با زنبورعسل اروپایی A. mellifera دارند.
در آزمایش دیگری Aichholz و Lorbeer در سالهای 1999 و 2000 با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی، ترکیبات شیمیایی موم شش گونه از زنبوران عسل شامل گونههای A. cearana، A. dorsata، A. florea، A. laboriosa، A. andreniformis و A. mellifera را مورد بررسی قرار دادند. آنها نشان دادند که موم این زنبوران ترکیبات پیچیدهای از لیپیدهای خنثی و همسان محتوی دامنهای از 20 تا 64 مولکولهای طویل کربنی میباشند.مطالعه حاضر در سال 1393 در مجله علوم و فنون صنعت زنبورداری چاپ شده است.
برای مشاهده کامل مقاله اینجا کلیک کنید.
