به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عسلنا، زمستان برای زنبورداران فصلی پرریسک است. کلنی‌ها در این فصل درون کندو متمرکز می‌شوند، مصرف انرژی افزایش می‌یابد و هر خطای کوچک می‌تواند به فروپاشی کلنی منجر شود. پژوهشگران اروپایی و آمریکایی در تازه‌ترین طرح خود، سیستمی طراحی کرده‌اند که با استفاده از «حسگرهای وزن چندنقطه‌ای» قادر است رفتار داخلی کلنی را در زمستان، بدون باز کردن کندو و بدون ایجاد مزاحمت، به‌صورت لحظه‌ای پایش کند.
ایده و هدف پژوهش
این طرح که در سال ۲۰۲۵ در پایگاه علمی arXiv منتشر شد، با هدف ارائه‌ی روشی غیرتهاجمی برای پایش سلامت کلنی در فصل سرما انجام شد. تغییرات وزن کندو در طول شبانه‌روز بازتابی از میزان مصرف عسل، حرکت خوشه زنبورها درون کندو و حتی شدت فعالیت حرارتی کلنی است.
ساختار سامانه
در این سامانه از چهار حسگر وزن در چهار نقطه زیر کندو استفاده شده است. داده‌ها توسط ریزپردازنده RP2040 پردازش و با دقت بالا ثبت می‌شود. این سامانه دارای دقت اندازه‌گیری در حد ۵ گرم برای هر حسگر است و داده‌ها را به‌صورت بی‌سیم برای تحلیل به نرم‌افزار ارسال می‌کند. همچنین مصرف انرژی بسیار پایین آن امکان کارکرد طولانی‌مدت با باتری یا پنل خورشیدی را فراهم می‌سازد.
روش کار
هر کندو روی سکویی با چهار حسگر قرار می‌گیرد. تغییرات توزیع وزن میان حسگرها در طول شب نشان می‌دهد خوشه‌ی زنبورها در کدام بخش کندو مستقر است و چگونه به سمت ذخیره‌ی عسل حرکت می‌کند. به‌عنوان نمونه، اگر وزن قسمت جلو کاهش و بخش عقب افزایش یابد، زنبورها به سمت قاب‌های پشتی حرکت کرده‌اند.
یافته‌های پژوهش
داده‌های زمستان ۲۰۲۴–۲۰۲۵ نشان دادند که کلنی‌های سالم بین ۳ تا ۵ کیلوگرم وزن زنده دارند و کاهش تدریجی و منظم وزن نشانه‌ی مصرف طبیعی عسل است. اما در کلنی‌های بی‌ملکه یا بیمار، تغییرات وزن ناگهانی و نامنظم ثبت شده است. این روش می‌تواند کاهش ذخیره‌ی غذایی را زودتر از بازدید چشمی تشخیص دهد و هشدار لازم را به زنبوردار بدهد.
اهمیت برای زنبورداران ایران
در مناطق سردسیر ایران، بازدید زمستانی دشوار و پرخطر است. استفاده از چنین سامانه‌هایی می‌تواند از باز کردن غیرضروری کندو جلوگیری کند، زمان مناسب تغذیه تکمیلی را اطلاع دهد و امکان پایش هوشمند کندوها را از راه دور فراهم سازد. بومی‌سازی این فناوری می‌تواند تلفات زمستانی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
جمع‌بندی
در عصر زنبورداری دیجیتال، حسگرهای وزن فقط ابزار اندازه‌گیری نیستند؛ بلکه زبان بدن کلنی‌ها محسوب می‌شوند. هر تغییر گرم، هر جابه‌جایی کوچک در مرکز جرم کندو، پیامی از درون خوشه است. این فناوری نوین می‌تواند آینده‌ای دقیق‌تر، آرام‌تر و کم‌تلفات‌تر برای زنبورداران رقم بزند.
