خلاصه مقاله: ارزیابی عملکرد کلنی‌های حاصل از (نسل سیزدهم) ملکه‌های اصلاح شده ایرانی با کلنی‌های شاهد در زنبورستان‌های استان‌های مختلف ایران

استفاده از ملکه‌های اصلاح شده و دارای صفات مطلوب تولیدی و رفتاری از عوامل مهم در موفقیت زنبورداری می‌باشد. تحقیق حاضر با هدف بررسی عملکرد ملکه‌های اصلاح شده نسل سیزدهم در طی اصلاح نژاد زنبورعسل ایران در مقایسه با ملکه‌های شاهد در زنبورستان‌های بخش خصوصی انجام شد. در ابتدا در منطقه‌ پرورش ملکه در جنوب کشور تعدادی ملکه مادری در اختیار ۵ تن از پرورش دهندگان ملکه قرار داره شد تا در لاین دوم طرح، این ملکه‌ها را تکثیر نموده و ملکه‌های حاصل را در اختیار زنبورداران لایه سوم قرار دهند. در واقع با این روش امکان ارزیابی و مقایسه تعداد بیشتری از ملکه‌های طرح زنبور در زنبورستان‌های بخش خصوصی در لایه سوم و در زنبورستان‌های استان‌های مختلف ایران فراهم‌ گردید. برای ارزیابی ملکه‌ها در لایه سوم پرسشنامه‌های خاصی بر اساس طیف لیکرد طراحی در اختیار زنبورداران استان‌های مختلف قرار گرفت تا ملکه‌های لایه سوم طرح را در کنار ملکه‌های شاهد ارزیابی نمایند. مقایسه ملکه‌های زنبور عسل طرح مذکور در با ملکه‌های شاهد نشان دهند پیشرفت مطلوب صفات بچه دهی، رفتاردفاعی، زمستان گذرانی و پیشرفت نسبی تولید عسل بود. ارزیابی کلنی‌های طرح در لایه سوم و مقایسه آن با ملکه‌های شاهد از نظر رفتار دفاعی و زمستان گذرانی در زنبورستان‌های بخش خصوصی نشان دهنده برتری ملکه حاصل از طرح می‌باشد بطوریکه کلنی‌های اصلاح شده حاصل از طرح بطور معنی داری از کلنی‌های شاهد برتر بودند و کلنی‌های تحت بررسی در دو گروه جداگانه قرار گرفتند (p.0/05.)هچنین ارزیابی صفت بچه دهی در کلنی‌های شاهد اصلاح شده لایه سوم طرح در زنبورستان‌های بخش خصوصی نشان داد که در بیش‌تر زنبورستان‌ها و در استان‌های مختلف، کلنی‌های اصلاح شده در لایه سوم برتر از کلنی‌های شاهد بودند بطوریکه در بعضی زنبورستان‌ها علیرقم فضای محدود و فشردگی قاب‌ها و جمعیت کلنی‌ها اقدام به تولید شاخون ننموده و تمایلی به بچه دهی نداشتند(p.0/0p.)مقایسه کلنی‌های با ملکه‌های شاهد از نظر تولید عسل در زنبورستان‌های در بخص خصوصی نشان داد که علیرقم برتری نسبی ملکه‌های لایه سوم طرح نسبت به ملکه‌های شاهد در زنبورستان‌های بخش خصوصی، تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود ندارد(p=0/358.)نتایج ذکر شده نشان داد که تلاش انجام شده چند ساله برای دستیابی به میزان تولید عسل در حد مطلوب، موثر بوده ولی نیاز به زمان بیشتر و استفاده از روش‌های نوین دارد، تا بهبود صفات فوق تحقق یافته و از طرفی نیز نژاد تطبیق یافته با شرایط نامساعد و تنش‌های زنده و غیر زنده نیز حفظ گردد تا در سال‌ها و زمان‌های بحرانی امکان بقیا و تولید در شرایط نامساعد را داشته باشیم.

محمد بابایی