زنبورها موجودات با ارزشی هستند که در شاخهی بندپایان و رده جشرات قرار میگیرند. زنبورعسل دارای فرآوردههای با ارزش و خاوص طبی فراوان است، از جمله آن میتوان به عسل، ژل رویال (شاهانگبین)، موم، بره موم و زهر زنبورعسل اشاره کرد. زهر زنبورعسل یکی از مهمترین فرآوردههای آن به شمار میآید که ترکیبی مایع، بیرنگ با PHاسیدی است که شامل آنزیمها، قندها، فسفولیپیدها، مواد معدنی و فرومونهای فراوان است.
از مهمترین آنزیمهای آن نیز میتوان به فسفولیپیازA2 و هیالورونیداز اشاره کرد. نیش زنبورعسل اولین خط دفاعی این جانوران است. تحقیقات نشان میدهد حدود 57 تا 90 درصد مردم حداقل برای یک بار مورد گزش زنبورعسل قرار گرفتهاند و حدود 1 تا 5 درصد از آنها واکنش آلرژیک شدیدی را نسبت به سم زنبور نشان دادهاند. در اغلب موارد نیش زنبور ایجاد تورم و درد، قرمزی موضعی پوست در محل گزش مینماید و در موارد شدیدتر ممکن است کل بدن دچار تورم عروقی منتشر شده و اشکال تنفسی و آنافیلاکسی شدید با شوک و سقوط فشار خون بوجود آید.
با توجه به مراجعات نسبتا زیاد افراد مرود گزش زنبورها (زنبور عسل و وحشی) به کلینیکهای آلرژی و عدم وجود اطلاعات وسیع در زمینه عمل ایجاد کننده این واکنشها، به نظر میرسد دستیابی به دانش بیشتر درباره پروتئینها و پپتیدهای ایمونوژن و آلرژن زهر زنبور سودمند باشد.
هدف از انجام این پروژه شناسایی پروتئینهای ایمونوژن و آلرژن زهر زنبورعسل ایران و مقایسه این پروتئینها با پروتئینهای ایمونوژن و آلرژن زهر زنبورعسل اروپایی و وحشی و تعیین واکنشهای ایمونوژیک در افراد مختلف (حساس و غیرحساس) به زهر زنبورعسل بوده است.
ابتدا پروتئینهای سم زنبور به وسیلهی ژل الکتروفورز 12% سدیم دودسیل سولفات پلی آکریل آمید (SDS PAGE-) جدا گردید و برای بررسی آنتی بادی اختصاصی IgG و IgE نسبت به سم زنبورهای مختلف با سرم 10 فرد حساس و غیر حساس بر روی کاغذ نیتروسلولز انتقال یافت و با استفاده از روش ایمونوبلات، واکنش سرمی افراد حساس و غیر حساس به صورت باندهایی مشخص گردید که این باندها در انداع مختلف زنبورها مورد مقایسه قرار گرفتند.
آنتی بادیهای اختصاصی IgG و IgE علیه پروتئینهایی با وزن مولکولی 100، 43، 17، 8/2 کیلودالتون مربوط به آپی ام 5، هیالورونیداز، فسفولیپاز A1 و آنتی ژن 5 برای زنبور وحشی شناسایی شد.
به نظر میرسد که شناسایی پروتئینها و پپتیدهای ایمونوژن و آلرژن زهر زنبورها میتواند جهت اعمال روشهای ایمنوتراپی در افراد مورد گزش زهر زنبورعسل مفید باشد.
صدیق نبییان
