یکی از عمدهترین دلایل ناکامی صادرات عسل طبیعی ایرانی، عدم توجه به فاکتورهای 13 گانه استاندارد «کدکس» اروپاست که عدم تطابق مواردی از آن سبب برگشت خوردن و عدم قبولی نمونههای صادراتی کشور شده است.
به گزارش پایگاه خبری صنعت زنبورداری ایران، یکی از مهمترین عوامل در ناکامی توسعه صادرات صنعت عسل ایران، عدم تطابق محصولات تولیدی با استانداردهای بینالمللی صادرات است، بهطوریکه کشورهای خارجی تنها در صورت قبولی محصول در آزمون این استانداردها مبادرت به خرید آن میکنند.
از مهمترین این استانداردها، کدکس (C.A.C) مواد غذایی اروپاست که در مورد عسل هم به 13 فاکتور مهم اشاره دارد که هم تولیدکننده و هم واردکننده را ملزم میکند که بر اساس این فاکتورها عسل را تولید یا وارد کنند. از این فاکتورها میتوان به مشخصات ظاهری، مقدار ساکاروز، نسبت فروکتوز به گلوکز، فعالیت دیاستازی، مقدار هیدروکسی متیل فورفورال یا همان HMF، میزان رطوبت و باقیمانده سموم شیمیایی و گیاهی اشاره کرد.
واژه کدکس، در اصل از ترکیب دو سازمان خواروبار کشاورزی یا FAQ و سازمان بهداشت جهانی WHO هست که کمیسیون مشترک این دو سازمان، کمیسیون مقررات غذایی یا کدکس CAC را تشکیل داده است.
در بین استانداردهای غذایی، کدکس دومین استاندارد اصلی مواد غذایی در جهان است. این استاندارد تلاش میکند تا فاکتورهای سلامت و کیفیت مواد غذایی را جمعآوری کند و آن را با استانداردهای بینالمللی تطبیق دهد و این استانداردها را به شکلی یکسان ارائه کند.
در حوزه صنایع غذایی و تولید عسل نیز برای اینکه در طول زنجیره غذایی مخاطرات بیماریزا کاهش پیدا کند، بایستی تمام طرفهای زنجیره غذایی (تولیدکننده، عامل بستهبندی و فرآوری و خطوط توزیع) تلاش همهگیر داشته باشد.
هر سازمانی که در ردههای تولید مواد غذایی فعالیت میکند، باید تمام مخاطرات سیستم تولیدی خود را شناسایی و کنترل کنند و رعایت این استاندارد اطمینان از ایمنی غذا را به دنبال دارد.
اهمیت کدکس در صنایع غذایی بیشتر به دلیل بالا بردن کیفیت مواد غذایی در تمامی فرآیندهای تولید و مصرف است. دلایل اهمیت این موضوع در صنایع غذایی حفظ منافع و بهداشت مصرفکننده، بالا بردن سطح روابط تجاری و هماهنگ کردن استانداردها در تمام بخشهای مواد غذایی در سطح دنیا بهخصوص در مبحث صادرات بین کشورهاست.
کشورهایی که عضو کمیسیون کدکس هستند، میتوانند در تدوین استانداردهای نظرات خود را اعلام کنند. در تدوین استانداردها دو روش کلی وجود دارد که شامل موارد زیر است.
- روش معمولی تدوین استاندارد مواد غذایی: این روش دربرگیرندهی ۸ مرحله است. کشورهایی که عضو کمیسیون هستند میتوانند در مراحل ۳، ۶ و ۸ نظرات خود را بیان کنند.
- روش سریع تدوین استاندارد مواد غذایی: این روش که شامل ۵ مرحله است و کشورهای عضو سازمان میتوانند در مراحل ۳ و ۵ نظرات خود را بیان کنند.
در سالهای اخیر با توجه به اهمیت دوچندان مبحث سلامت، این استانداردها سختگیرانه تر شده است و در بحث صادرات عسل ایران نیز عمدتاً به دلیل باقیمانده سموم و مواد دارویی عسلهای ایرانی امتیاز ویژه برای قبول واردات را نگرفته است.
سه بخش باقیمانده آفتکشها، سیستم بازرسی و صدور گواهینامه برای مواد غذایی وارداتی و صادراتی و باقیمانده داروهای دامی از ارکان مهم و اصلی ساختار کدکس بینالمللی را تشکیل میدهد که عسلهای ایرانی در این آیتمها ضعف داشته و این موارد تاکنون ازنظر تولیدکنندگان و صادرکنندگان وطنی جدی گرفته نشده است.
در این میان متولیان دولتی نیز باید ورود پیداکرده و به ارائه برنامهها و راهکارها، قوانین و نظارتهای ویژه برای رفع معضل باقیمانده سموم و داروها بپردازند، زیرا این مشکل یک فرایند پیچیده است که عوامل مختلفی در آن دخیل هستند.
به گزارش عسلنا، حیف است با توجه به کیفیت و اصالت و تنوع عسلهای ایرانی، تنها به خاطر اهمیت ندادن به این فاکتورها و استانداردها از داشتن صادرات خوب محروم باشیم و اگر چرخه صادرات فعال نباشد، بحث تولید و فروش و ثروت آفرینی این صنعت نیز به مخاطره افتاده و نمیتواند پویا باشد.
