به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، بر اساس اعلام پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، چهارمین دوره پایش ملی سلامت و تلفات کلنی‌های زنبورعسل کشور در تاریخ 11 فروردین 1401 آغاز و تا 30 خردادماه تداوم‌یافته و سپس در مرحله دوم از ابتدای شهریور تا آخر مهرماه سال این طرح پایش همچون ادوار گذشته در سه‌فاز برگزار می‌شود.
به گزارش عسلنا، سال گذشته این طرح پایش از 11 فروردین‌ماه 1400 آغاز شد و برای سال سوم در ایران با محوریت دانشگاه تهران انجام گرفت. در فاز اول این پایش گزارش‌های زنبورداران در مورد ریزش و تلفات کلنی‌ها از استان‌های مختلف کشور، با بهره‌گیری از سایت اختصاص‌داده‌شده و روش‌های مختلف دیگر جمع‌آوری شد. میزان تلفات، دلایل و عوامل آن در استان‌های کشور، در فاز اول احصا شد و در فاز دوم به سبب اینکه این داده‌ها، پیوست آزمایشگاهی نداشت، مورد بازبینی، راستی‌آزمایی و مستندسازی با مراجعه حضوری به استان‌ها و زنبورستان‌ها قرار گرفت.
نمونه‌گیری و انجام آزمایش از سطح استان‌ها و پیوست این نتایج به داده‌ها و آمار اولیه این پروسه را در فاز دوم تکمیل کرد و در فاز سوم و به‌صورت نهایی، مشکلات و عوامل جمع‌بندی شده، اولویت‌بندی شده و به سازمان‌های ذی‌ربط و متولی اعلام و ارجاع شد. همچنین در برابر این مشکلات، آموزش‌ها و پروتکل‌های تخصصی تدوین و در اختیار زنبورداران قرار گرفت که این آموزش‌ها به‌صورت تخصصی و موردی بوده و بر اساس مشکلات استان‌ها ارائه می‌شود.
در آخرین پایش انجام شده، تغییر معناداری در عوامل تلفات در سه سال اخیر روشن شده و درحالی‌که در سال 1397 بیشترین تلفات و رتبه اول جهانی در تلفات بلایای طبیعی را داشتیم در سال‌های اخیر، عامل بلایای طبیعی و مشکلات تلفات براثر واردات ملکه، کاهش داشته و عواملی مثل؛ سم‌پاشی‌های بی‌رویه، استفاده از داروها و مکمل‌های غیرمجاز، بیماری‌ها و تغذیه نامناسب به‌عنوان عوامل اصلی تلفات زنبورها در عوامل انسانی ثبت‌شده است.
بر پایه گزارش‌ها این پایش، در سال 1397 عامل بلایای طبیعی، سیلاب و دیگر عوامل به‌شدت بر تلفات اثر داشت، ولی در سال‌های بعد، با آموزش‌های لازم این عامل کاهش‌یافته و درحالی‌که در بحث تلفات براثر عوامل طبیعی در دنیا رتبه اول را داشتیم، در سال گذشته این نرخ به‌صورت نرمال درآمده و کاهش‌یافته است. در سال‌های اخیر مشکلات تلفات براثر عوامل مربوط به ملکه و بلایای طبیعی کمتر شده، ولی مشکلات تلفات براثر بیماری‌ها، شدیدتر شده است که عواملی مثل سم‌پاشی‌ها هم در همین دسته تقسیم‌بندی می‌شود و در زیرشاخه بیماری‌ها عواملی دیگر مثل؛ گرسنگی، عوامل تغذیه‌ای، شیوع آفات و مرگ‌ومیر براثر سم‌پاشی‌ها و... قرار دارد.
سال گذشته این پایش با محوریت معاونت پژوهش و فناوری پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و همکاری مشترک بنیاد ملی ارتقای بهره‌وری و مهارت در صنعت زنبورداری، صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری، معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و معاونت پژوهش و فناوری پردیس دامپزشکی دانشگاه تهران از تاریخ 20 مردادماه لغایت 20 مهرماه سال 1400 فاز دوم خود را پشت سر گذاشت.
به گزارش عسلنا، این طرح کمک می‌کند تا با مشخص‌شدن میزان دقیق مرگ‌ومیر زنبورها نسبت به کاهش این ضایعه و مبارزه با آفات و مشکلات کلنی‌ها چاره‌جویی علمی شود. میزان مشارکت سال قبل، بسیار خوب بود، چراکه بیش از یک‌چهارم میزان کل کلنی‌های پایش شده جهانی به ایران تعلق داشته است، یعنی حدود 800 هزار کلنی در جهان پایش شدند که از این 230 هزار کلنی به ایران تعلق داشت.
تاریخچه این پایش جهانی که دانشگاه تهران در ایران نمایندگی آن را بر عهده دارد، از سال 2006 پدیده فروپاشی کلنی‌های زنبورعسل در آمریکا و بالطبع آن در سراسر جهان، بروز کرد، آغاز شد و گروهی از محققین و پژوهشگران حوزه زنبورعسل و گرده‌افشان‌ها از کشورهای مختلف گرد هم آمدند تا با هم‌اندیشی راه‌حلی برای این مشکلات پیدا کنند و از سال 2008 این انجمن، پایش‌های رسمی خود را به‌طورجدی و زیر نظر کارگروهی شروع کرد و به‌صورت بین‌المللی فعالیت خود را آغاز نمود.
ماحصل این تلاش‌ها تشکیل انجمن بین‌المللی تحقیقات زنبورعسل بود که مرکز آن در دانشگاه برن سوئیس است.کارگروه پایش این انجمن در ایران تلاش دارد تا وضعیت مرگ‌ومیر کلنی‌های زنبورعسل در سراسر ایران مطالعه و رصد نماید و گزارش‌های سالانه دقیق و استانداردی از کشور منتشر کرده و داده‌های دقیق آماری به متولیان سلامت در صنعت زنبورداری ارائه کند تا چاره‌اندیشی لازم صورت پذیرد./
