یکی از مشکلاتی که صنعت آبزی پروری ایران با آن روبرو است، مسأله بروز بیماری ها در اثر آشنا نبودن با اصول پرورش آبزیان در مناطق مختلف است که موجب شیوع بیماری و خسارت های فراوان می شود. در پرورش آبزیان، پیشگیری از وقوع بیماری ها از طریق اجرای صحیح برنامه های امنیت زیستی اهمیت بسیار زیادی دارد و اگر نقصانی در این خصوص پیش آید، بیماری به وقوع می پیوندد.
اطمینان از عملکرد سیستم ایمنی در حد مطلوب موجب کنترل بیماری ها و کاهش تلفات و خسارت ها می گردد. اخیراً استفاده از محرک های ایمنی در ماهیان پرورشی برای افزایش فعالیت مکانیسم های دفاع غیراختصاصی و ایجاد مقاومت در مقابل بیماری ها رایج شده است و به عنوان یک جایگزین مناسب برای آنتی بیوتیک ها معرفی شده اند. استفاده از آنتی بیوتیک ها از جهت های مختلف تهدیدی برای انسان و محیط زیست می باشد. افزایش باکتریهای مقاوم نسبت به آنتی بیوتیک ها، تخریب و تهدید محیط زیست به ویژه در مواقعی که آنتی بیوتیک به آب های سطحی راه یابد و عوارض جانبی این داروها بر بدن ماهی از جدیترین تهدیدهای استفاده از آنتی بیوتیک ها می باشند.
کپورماهیان یکی از خانواده های مهم ماهیان هستند که با داشتن بیش از 2000 گونه در چهار قاره جهان پراکنش یافته اند.ماهی کپور معمولی دارای ارزش شیلاتی بالایی است و پرورش آن نیز در کشور انجام می شود. صید سالانه آن تقریباً 200 هزار تن بالغ می گردد. در سالهای اخیر گزارش های متعددی در مورد ویژگی های فرآورده های طبیعی ضدمیکروبی اختصاصی برای معالجه عفونت های میکروبی منتشر شده که یکی از موارد قابل ملاحظه، بره موم یا پروپولیس است.
بره موم یا پروپولیس ماده ای شبیه موم و از تولیدات زنبورعسل است که ظاهر آن به دلیل دخالت عوامل زیادی، به طور گسترده ای ممکن است متفاوت باشد .اما به طور معمول حالت آن خمیری و رنگ آن از سبز، قرمز تا قهوه ای تیره متفاوت است. پروپولیس دارای بوی مطبوع و خاصیت چسبندگی است که به دلیل واکنش قوی آن با چربی ها و پروتئین های پوست می باشد.
در این پژوهش که در سال 1392 درنشریه ی فن آوری های نوین در توسعه آبزی پروری به چاپ رسیده است، اثر عصاره الکلی بره موم زنبورعسل بر برخی پاسخ های ایمنی ماهی کپور معمولی Cyprinus carpio مورد برسی قرار گرفت. برای این منظور، 300 فینگرلینگ ماهی کپور (با وزن اولیه 50±0 گرم) به 4 گروه تقسیم شده و با جیره غذایی شاهد و سه غلظت 0.1، 0.25 و 0.5 درصد عصاره الکلی بره موم (در 3 تکرار) با خوراک مخلوط شده و ماهی ها به مدت 60 روز با این خوراک تغذیه گردیدند.
نمونه های خون در روزهای 0، 20، 40 و 60 روز تهیه و فعالیت لیزوزیم سرم و قدرت باکتری کشی سرم، پروتئین تام، سطح آلبومین و گلوبولین سرم اندازه گیری گردیدند. در انتهای دوره، تست رویارویی باکتریایی با باکتری Aeromonas hydrophila انجام شد و میزان تلفات به مدت 10 روز ثبت گردید. نتایج پژوهش نشان داد که جیره 0.5 درصد عصاره الکلی بره موم باعث افزایش معنی دار در لایزوزیم سرم، پروتئین کل و گلوبولین می گردد (p<0.05). تلفات بعد از تست رویارویی باکتریایی با باکتری آئروموناس هیدروفیلا نیز در تیمار 0.5 درصد عصاره الکلی بره موم کاهش معنی داری نسبت به تیمار شاهد نشان داد ولی در تیمار 0.25 و 0.1 درصد تلفات معنی داری مشاهده نگردید (p>0.05). با توجه به نتایج به دست آمده می توان نتیجه گیری کرد که مناسب ترین غلظت عصاره الکلی بره موم در جیره برای تحریک ایمنی و افزایش مقاومت در برابر تست رویارویی باکتریایی در ماهی کپور معمولی، غلظت 0.5 درصد می باشد.
برای مشاهده کامل مقاله اینجا کلیک کنید
