آموزش گام به گام تقسیم کلنی / از شناسایی ملکه تا مدیریت کندوی جدید

تقسیم کلنی یکی از مهم‌ترین عملیات‌های مدیریتی در زنبورداری است که به زنبورداران اجازه می‌دهد تا تعداد کلنی‌های خود را افزایش دهند، از بچه‌دهی طبیعی جلوگیری کنند و سلامت و بهره‌وری زنبورها را بهبود بخشند. این فرآیند شامل ایجاد یک کلنی جدید از کلنی موجود با تقسیم جمعیت زنبورها، منابع غذایی و شان‌ها است. در این مقاله، به طور جامع و گام به گام، فرآیند تقسیم کلنی را از شناسایی ملکه تا مدیریت کندوی جدید بررسی خواهیم کرد.

گام اول: انتخاب کلنی مناسب

انتخاب کلنی مناسب برای تقسیم، اولین گام اساسی در این فرآیند است. کلنی مادر باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

• قوی و پرجمعیت: کلنی باید دارای تعداد زیادی زنبور کارگر، حداقل ۸ قاب پوشیده از زنبور و شان‌های پر از عسل و گرده باشد.

• سالم: کلنی باید عاری از هرگونه بیماری و آفت باشد. به خصوص باید به کنترل کنه واروا توجه ویژه‌ای داشته باشید.

• ملکه جوان و فعال: وجود ملکه جوان و فعال برای تخم‌گذاری مناسب و رشد سریع کلنی جدید ضروری است.

• فصل مناسب: بهترین زمان برای تقسیم کلنی، بهار یا اوایل تابستان است که منابع غذایی فراوان هستند و کلنی در حال رشد و توسعه است.

گام دوم: شناسایی ملکه

شناسایی ملکه در کلنی مادر برای اطمینان از حضور آن در کلنی اصلی پس از تقسیم ضروری است. ملکه معمولا در مرکز کندو و در نزدیکی لاروها و تخم‌ها یافت می‌شود. برای پیدا کردن ملکه، می‌توانید قاب‌های کندو را به آرامی بیرون بکشید و به دقت بررسی کنید. ملکه زنبور عسل بزرگتر از زنبورهای کارگر است و شکمی بلندتر و کشیده‌تر دارد. همچنین، رفتار زنبورهای کارگر اطراف ملکه نیز می‌تواند به شما در شناسایی آن کمک کند.

گام سوم: آماده‌سازی کندوی جدید

کندوی جدید باید قبل از تقسیم کلنی آماده شود. این کندو باید تمیز و عاری از هرگونه آلودگی باشد. همچنین، باید قاب‌های کندو را با موم آغشته کنید تا زنبورها راحت‌تر بتوانند شان بسازند. علاوه بر این، می‌توانید از یک قاب حاوی لارو و تخم از کلنی مادر در کندوی جدید استفاده کنید تا زنبورها را به کندوی جدید جذب کند و به آنها در ساخت کلنی جدید کمک کند.

گام چهارم: تقسیم کلنی

در این مرحله، باید نیمی از زنبورهای کارگر و نیمی از قاب‌های حاوی تخم، لارو و عسل را به کندوی جدید منتقل کنید. مطمئن شوید که ملکه در کندوی اصلی باقی بماند. سپس، کندوی جدید را در فاصله‌ای از کندوی اصلی قرار دهید. فاصله بین دو کندو باید به اندازه‌ای باشد که زنبورها بین آنها اشتباه نکنند، اما نه آنقدر دور که زنبورهای کلنی جدید نتوانند به منابع غذایی دسترسی پیدا کنند.

گام پنجم: مدیریت کندوی جدید

پس از تقسیم کلنی، باید کندوی جدید را به دقت مدیریت کنید. مطمئن شوید که زنبورها به اندازه کافی غذا دارند و به بیماری یا آفات آلوده نمی‌شوند. همچنین، باید به طور مرتب کندوی جدید را بررسی کنید تا مطمئن شوید که ملکه جدید در حال تخم‌گذاری است. در صورت نیاز، می‌توانید به کلنی جدید شربت شکر یا گرده گل اضافه کنید تا به رشد و توسعه آن کمک کنید.

نکات مهم در تقسیم کلنی

• تأمین ملکه برای کندوی جدید: کلنی جدید بدون ملکه نمی‌تواند به زندگی خود ادامه دهد. شما می‌توانید یک ملکه بارور شده خریداری کنید و به کلنی جدید معرفی کنید. همچنین، می‌توانید به کلنی جدید اجازه دهید تا خودش ملکه جدید را پرورش دهد. برای این کار، باید مطمئن شوید که در کندوی جدید تخم و لاروهای جوان وجود داشته باشد تا زنبورها بتوانند از آنها ملکه جدید پرورش دهند.

• جلوگیری از بچه‌دهی: تقسیم کلنی به عنوان یک روش برای جلوگیری از بچه‌دهی طبیعی نیز استفاده می‌شود. با این حال، در برخی موارد، کلنی جدید ممکن است دوباره بچه‌دهی کند. برای جلوگیری از این اتفاق، می‌توانید فضای کافی برای رشد کلنی جدید فراهم کنید و به طور مرتب آن را بررسی کنید تا مطمئن شوید که ملکه فضای کافی برای تخم‌گذاری دارد.

• جلوگیری از بازگشت زنبورها به کندوی اصلی: پس از تقسیم کلنی، ممکن است زنبورها به کندوی اصلی خود بازگردند. برای جلوگیری از این اتفاق، می‌توانید ورودی کندوی جدید را با چمن یا برگ بپوشانید یا کندوی جدید را در فاصله دورتری از کندوی اصلی قرار دهید.

• کنترل آفات و بیماری‌ها: تقسیم کلنی می‌تواند به کنترل آفات و بیماری‌ها نیز کمک کند. با تقسیم کلنی، می‌توانید جمعیت کنه واروا را کاهش دهید و از شیوع بیماری‌های زنبور عسل جلوگیری کنید. همچنین، با تقسیم کلنی، می‌توانید کلنی‌های ضعیف را حذف کنید و از شیوع بیماری به کلنی‌های سالم جلوگیری کنید. به خصوص، استفاده از روش‌های بهینه مدیریت کلنی (BMPs) مانند استفاده از اسید اگزالیک برای کنترل کنه واروا و تعویض منظم شان‌های قدیمی می‌تواند به سلامت کلنی‌های جدید کمک کند.

اهمیت تقسیم کلنی در زنبورداری مدرن

تقسیم کلنی در زنبورداری مدرن نقش مهمی در افزایش تولید عسل، گرده گل و سایر محصولات زنبور عسل دارد. همچنین، این روش به زنبورداران کمک می‌کند تا از بچه‌دهی طبیعی جلوگیری کنند و کلنی‌های خود را سالم و قوی نگه دارند. با تقسیم کلنی، زنبورداران می‌توانند به طور موثر با چالش‌های زنبورداری مدرن مانند آلودگی به کنه واروا، بیماری‌های زنبور عسل و کاهش منابع غذایی مقابله کنند.

نتیجه‌گیری

تقسیم کلنی یک روش ضروری در زنبورداری است که به زنبورداران اجازه می‌دهد تا تعداد کلنی‌های خود را افزایش دهند، از بچه‌دهی طبیعی جلوگیری کنند و سلامت و بهره‌وری زنبورها را بهبود بخشند. با یادگیری و اجرای صحیح مراحل تقسیم کلنی، زنبورداران می‌توانند به طور موثر به مدیریت کلنی‌های خود بپردازند و به تولید محصولات زنبور عسل با کیفیت بالا کمک کنند.

 منبع:

Kulhanek K, Steinhauer N, Wilkes J, Wilson M, Spivak M, Sagili RR, et al. (2021) Survey-derived best management practices for backyard beekeepers improve colony health and reduce mortality. PLoS ONE 16(1): e0245490. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0245490