به گزارش خبرگزاری عسلنا، تازهترین یافتهها و گزارشهای علمی در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد زنبورهای عسل در جهان با مجموعهای از تهدیدهای نوظهور روبهرو هستند، اما در کنار این بحرانها، نوآوریهای فناورانه نیز امید تازهای برای حفظ سلامت کلونیها و پایداری صنعت زنبورداری به همراه آورده است. در این گزارش، مروری داریم بر مهمترین خبرهای جهانی از پژوهشهای تازه، فناوریهای نو و چالشهای زیستمحیطی مرتبط با زنبور عسل.
۱. تهدیدات نوظهور جهانی برای زنبورها
پژوهشگران محیطزیست در گزارشی تازه هشدار دادهاند که زنبورهای عسل در دهه پیشرو با تهدیداتی روبهرو هستند که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند؛ از جمله جنگها، آلودگی نوری و ریزپلاستیکها در محیطهای طبیعی.
در مناطق درگیر جنگ، نابودی پوشش گیاهی و دود ناشی از سوختهای فسیلی موجب گمراهی زنبورها در مسیر بازگشت به کندو میشود. از سوی دیگر، ذرات پلاستیکی میکروسکوپی وارد عسل و گرده شده و میتوانند موجب تضعیف سیستم گوارش و کاهش طول عمر زنبورهای کارگر شوند.
۲. ویروسهای پنهان در بدن کنههای مقاوم
نتایج پژوهش USDA نشان داده است کنههای مقاوم به داروی آمیتراز ناقل ویروسهایی هستند که توانایی ایمنی زنبور را مختل کرده و منجر به فروپاشی کلونیها میشوند. این یافته میتواند نقش مهمی در بهروزرسانی برنامههای ملی کنترل کنه واروآ داشته باشد.
۳. تغذیه مهندسیشده برای کلونیها
دانشمندان با طراحی مخمر مهندسیشدهای که قادر به تولید شش استرول حیاتی گرده طبیعی است، موفق شدهاند مکملی بسازند که رشد لارو و تولید موم را تا ۱۵ برابر افزایش میدهد. این کشف میتواند در مناطق خشک ایران نیز مورد استفاده قرار گیرد.
۴. بحران آب و زنبورداری در خاورمیانه
خشکسالیهای پیاپی در بصره عراق باعث کاهش شدید جمعیت زنبورها و افت ۶۰ درصدی تولید عسل شده است. کارشناسان معتقدند وضعیت مشابهی در برخی استانهای جنوبی ایران نیز در حال رخ دادن است.
پیشنهاد پژوهشگران، استفاده از سامانههای آبیاری قطرهای و کاشت گیاهان شهدزا برای بازسازی زیستبوم زنبورهاست.
۵. هوش مصنوعی در خدمت سلامت کندو
پژوهشگران سامانهای طراحی کردهاند که با تحلیل همزمان دادههای صوتی و تصویری از کندو، میتواند سلامت کلونی و وضعیت ملکه را بدون نیاز به باز کردن کندو تشخیص دهد. این فناوری با دقت بیش از ۹۲ درصد عمل کرده و میتواند به کاهش استرس زنبورها و افزایش بهرهوری کمک کند.
جمعبندی و چشمانداز
بررسی این پنج محور علمی نشان میدهد زنبور عسل در میانه میدان بحران و نوآوری قرار دارد. در حالی که تغییرات اقلیمی، جنگها و آلودگیهای نوین زیستمحیطی تهدیدی جدی برای بقای کلونیها به شمار میرود، پیشرفتهای فناورانه در زمینه تغذیه مصنوعی، پایش هوشمند و کنترل کنهها امید تازهای را برای آینده زنبورداری جهانی و ایران ایجاد کرده است.
