به گزارش عسلنا، در سال‌های اخیر، استفاده از ترکیب «اسید اگزالیک و گلیسیرین» به‌عنوان روشی مؤثر، طبیعی و کم‌خطر برای کنترل کنه واروآ در کلنی‌های زنبورعسل، در ایران و جهان مورد توجه قرار گرفته است. این روش اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند تا بیش از ۹۰٪ جمعیت کنه‌ها را کاهش دهد، بدون آن‌که به زنبوران یا عسل آسیب بزند.
فرمول استاندارد محلول
برای هر ۱۰۰ دستمال متوسط (تقریباً برای ۵۰ تا ۶۰ کندو) از ترکیب زیر استفاده می‌شود:
-گلیسیرین خوراکی خالص: ۱ لیتر
-اسید اگزالیک دی‌هیدرات پودر: ۱ کیلوگرم
(نسبت وزنی حدود ۱ به ۱)
-گلیسیرین را تا حدود ۶۰–۷۰ درجه سانتی‌گراد گرم کنید.
-پودر اسید اگزالیک را به‌آرامی افزوده و هم بزنید تا کاملاً حل شود.
-محلول باید غلیظ، شفاف و نسبتاً چسبناک باشد.
- نوع و اندازه دستمال‌ها
دستمال‌ها یا نوارهای آغشته، نقش حامل محلول را دارند و آزادسازی تدریجی اسید را ممکن می‌سازند.
گزینه‌های مناسب:
دستمال سلولزی ضخیم (دستمال حوله‌ای صنعتی بدون طرح)
یا نوار کاغذ فیلتر آزمایشگاهی / مقوای بدون روکش (سولفات کرافت)
ابعاد پیشنهادی:
اندازه: حدود ۲۵ × ۵ سانتی‌متر
ضخامت: ۱ تا ۲ میلی‌متر
هر دستمال حدود ۱۵ تا ۲۰ میلی‌لیتر محلول جذب کند.
روش آماده‌سازی نوارها
نوارها را در محلول گرم قرار دهید تا کاملاً آغشته شوند.
بعد از بیرون آوردن، اجازه دهید ۳۰ دقیقه در محیط خنک خشک شوند تا سطحشان نیمه‌خشک و غیرچکه‌ای شود.
سپس نوارها را در کیسه پلاستیکی دربسته نگه دارید تا هنگام مصرف آماده باشند.
محل قرارگیری در کندو و تعداد نوارها
در هر کندوی ۱۰ قاب، ۲ نوار در وسط کلنی (بین قاب‌های ۴–۵ و ۶–۷) قرار دهید.
در کندوهای قوی‌تر یا دوطبقه، ۳ تا ۴ نوار لازم است (به‌ویژه در فصل تابستان).
در کندوهای ضعیف یا جمعیت کم، یک نوار کافی است.
نکته مهم: نوارها را در ناحیه پر از زنبور کارگر قرار دهید، نه در حاشیه کندو یا قاب‌های خالی.
نوارها پس از حدود ۲ هفته اثر خود را از دست می‌دهند و باید تعویض شوند.
زمان و شرایط مناسب استفاده
بهترین زمان: پس از برداشت آخرین بچ عسل (اواخر تابستان) و پیش از زمستان‌گذرانی
دمای هوا: بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد
از مصرف هم‌زمان با داروهای شیمیایی دیگر خودداری کنید.
نکات ایمنی و هشدارها
هنگام تهیه و آغشته‌سازی حتماً از دستکش و عینک ایمنی استفاده شود.
از تماس مستقیم محلول با پوست یا قاب‌های عسل خودداری کنید.
باقی‌مانده نوارها را پس از مصرف، خارج از زنبورستان و به‌صورت بهداشتی دفن کنید.
توصیه علمی تکمیلی
پژوهش‌های بین‌المللی (دانشگاه Guelph و INTA آرژانتین) نشان داده‌اند که استفاده از نوارهای سلولزی آغشته به اگزالیک–گلیسیرین هر ۴ تا ۵ ماه یک‌بار، باعث کاهش پایدار جمعیت کنه بدون اثر منفی بر تخم‌گذاری ملکه یا بقا زنبوران می‌شود.
همچنین ترکیب گلیسیرین باعث افزایش رطوبت کندو و آزادسازی تدریجی اسید می‌گردد که اثربخشی را نسبت به چکه‌دادن محلول ساده (dribbling) تا دو برابر افزایش می‌دهد.
جمع‌بندی
استفاده اصولی از روش «اگزالیک–گلیسیرین» یکی از ایمن‌ترین، اقتصادی‌ترین و پایدارترین شیوه‌های کنترل واروآ است. شرط موفقیت، دقت در نسبت محلول، نوع دستمال و محل قرارگیری در کندو است. رعایت این جزئیات، تفاوت میان یک درمان مؤثر و یک شکست زنبورداری را رقم می‌زند.
