به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، سنجش کیفیت، آزمایش و تست محصولات زنبورعسل از ضرورتهای اجتنابناپذیر در پایش رشد کیفی صنعت زنبورداری و استانداردسازی محصولات زنبورعسل و روشی برای تعیین اصالت و مبارزه با تقلب است.
در این راستا وجود آزمایشگاههای مرجع و دقیق که بر اساس استانداردهای جهانی به پایش کیفی محصولات زنبورعسل پرداخته و ارتباط و تعامل سازندهای با مراکز آزمایشگاهی مرجع دنیا، مؤسسات و نهادهای نظارتی و سازمانهای متولی زنبورداری داشته باشند، همواره از نیازهای ضروری صنعت زنبورداری کشور بوده است.
ضرورت دقت، بیطرفی و جامعیت آزمایشهای آنالیز عسل
همچنین ضرورت دارد این آزمایشگاههای تخصصی با رعایت اصول بیطرفی، استقلال و عملکرد حرفهای مداقه لازم را در جامعومانع بودن این آزمایشات به عمل آوردند تا مرجعی متقن و معتمد برای جامعه زنبورداری ایران باشند. این مراکز قطعاً نقش کلیدی در سلامت غذایی و پایش امنیت غذایی کشور دارند.
تجربیات ناموفق مراکز آزمایشگاهی وابسته به گروهها و نهادهای خاص (با تجهیزات قدیمی و غیردقیق و سوءمدیریت موجود) که جز اتلاف سرمایه صنعت زنبورداری نتیجه کاربردی و خروجی شفافی در برنداشته و عدم استقبال جامعه زنبورداری کشور از این مراکز در کنار ضرورت پایش دقیق محصولات بر اساس استانداردهای جهانی برای توسعه صادرات، ایجاب میکند تا مراکز مستقل بخش خصوصی با رصد متولیان نظارتی تقویت شوند و ما را نیز بر آن داشت تا بر مبنای رسالت حرفهای به معرفی این مراکز تخصصی و پیشرفته آزمایشگاهی در صنعت زنبورداری بپردازیم.
به گزارش عسلنا، دراینخصوص با «دکتر مهدی نبی» دارای دانشنامه دکترای شیمی تجزیه و مدیرعامل شرکت معیار دانش پارس که آزمایشگاه تخصصی معیار دانش نیز زیرمجموعه این شرکت است، به گفتگو بنشینیم.
این شرکت دانشبنیان در پژوهشگاه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان در واحد خوراسگان مستقر است و مجوز مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران بر مبنای استاندارد ISO 17025 (استانداری بین المللی و تخصصی ویژه آزمایشگاه های آزمون و کالیبراسیون ) و نیز مجوز اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی استان اصفهان، مجوز سازمان غذا و دارو، گواهی فعالیت از سازمان دامپزشکی کشور و مجوزهای سازمان محیط زیست و وزارت بهداشت از گواهی های صادر شده موجود برای تایید صلاحیت این آزمایشگاه و شرکت دانش بنیان است.
در ادامه گفتگوی عسلنا با مدیرعامل این شرکت تخصصی آنالیز و سنجش کیفیت عسل و فرآوردههای غذایی را با هم مرور میکنیم:
دکتر مهدی نبی (مدیرعامل شرکت دانشبنیان معیار دانش پارس): از سال 1392 فعالیتهای پژوهشی، آزمایشگاهی را در پژوهشگاه مرکزی دانشگاه آزاد اصفهان آغاز کردیم و در ادامه این شرکت دانشبنیان با رویکرد توسعه محور و کیفیتسنجی ایجاد شد.
اکثر آزمایشات انجام شده در مرکز معیار دانش، آنالیزهای تجزیه توسط دستگاههای پیشرفته است که برای تعیین تقلب در تولیدات عسل انجام میشود و فراتر از آزمایشهای سنتی و معمول سایر آزمایشگاههای کشور و صرفاً پرداختن به سنجش ساکاروز یا قندهای ساده و hmc موجود در عسل است.
قادر هستیم، با استفاده از دستگاه HPLC (کروماتوگرافی مایع) ارزیابی کنیم که مثلاً، فهلینگ (آزمون کربوهیدرات و اندازهگیری حجم محلول قندی) نشاندادهشده در مورد میزان ساکاروز موجود در یک نوع عسل، طبیعی است یا بهصورت ساختگی و دستی ایجاد شده و با این دستگاه بهراحتی آنزیمهای موجود در عسل نیز اندازهگیری میشود و فعالیت دیاستازی که در آزمایشات شیمی نشان داده میشود و توسط انفعالات مختلف قابل رخداد است را با این دستگاه و سنجش آنزیمها اثبات میکنیم که این فعالیت دیاستازی توسط آنزیمها صورتگرفته یا تقلبی رخداده است.
اندازهگیری پروفایل کامل قندهای موجود در عسل نیز از قابلیتهای دیگر آزمایشگاه تخصصی معیار دانش است که انواع قندها (حدود ده نوع قند مختلف) از قبیل گلوکز، ساکارز، روکتوز، مالتوز و... قابلیت سنجش دقیق در این مرکز را دارد.
آلایندهها، باقیمانده دارویی و سموم و فلزات سنگین نیز که عموماً در آزمایشگاههای دیگر کمتر امکان سنجش آن وجود دارد، توسط دستگاه HPLC قابلسنجش و اندازهگیری است و آنتیبیوتیکها و باقیمانده سایر موادی که زنبورداران در پرورش و آفتکشی استفاده میکنند به طور دقیق قابل تست و سنجش است.
این کار سبب حفظ اعتبار صنعت زنبورداری ایران در صادرات عسل میشود چرا که در سالهای اخیر کشورهای دنیا تمرکز ویژهای بر این آیتمها برای واردات عسل به کشورهای خود داشتهاند.
باتوجهبه اینکه ممکن است برخی زنبورستانها یا نواحی استقرار کلنیها به مراکز صنعتی، تفکیک زباله، یا دامداریها نزدیک باشد و باتوجهبه سمپاشیهای مزارع و باغات، سنجش این موارد در عسلهای تولیدی بسیار مهم و حائز اهمیت است.
همچنین بر اثر آلودگی هوا و نشستن آلایندهها بر منابع تغذیه زنبورعسل (گل ها، شکوفهها و گیاهان) ممکن است زنبور ناخواسته این آلایندهها را وارد عسل کند یا با خود به کندو ببرد.
امکان سنجش اکثر این فلزات سنگین و مواد آلاینده بهخصوص؛ سرب، کادنیوم، آرسنیک و جیوه در مجموعه معیار دانش، باتکیهبر تجهیزات موجود در آن برای اکثر فرآوردههایی غذایی از جمله عسل وجود دارد.
همچنین با وجود دستگاههای پیشرفته در این مرکز و رعایت استانداردهای روز دنیا این آزمایشگاه میتواند مرجع مناسبی برای زنبورداران، صادرکنندگان و تولیدکنندگان سایر مواد غذایی باشد کمااینکه بسیاری از شرکتهای معتبر و صادرکنندگان موفق نیز با این مرکز در خصوص آزمایشهای تخصصی تعامل و همکاری دارند.
در خصوص نظارتهای دقیق و قانونی برای افزایش اعتبار و صحت گواهیها و نتایج آزمایشهای شرکت معیار دانش باید تاکید کنم؛ در این مرکز آزمایشگاهی که 2500 مترمربع مساحت دارد، حدود 35 دوربین مداربسته نظارتی مجهز به میکروفن وجود دارد که بهصورت شبانهروزی فعالیتهای این مرکز مورد رصد و پایش مدیران قرار میگیرد و بههیچوجه امکان اعمالنفوذ و گزارش خارج از کنترلی وجود دارد و با تمهیدات فناوری انجام شده هیچ پذیرش و نتیجه آزمایشی در این مرکز و حتی پرینت گرفتن بدون نظارت و تأیید مدیریت، بازرسان و کارشناسان فنی صورت نمیگیرد.
روال ثبت نتایج و گزارشگیری در این مرکز به نحوی است که کلیه فرایند، تحت شبکه است و از طریق پذیرش درخواست ثبت میشود، از طریق کارتابل این درخواست برای کارشناس ارسال میشود، آزمونکننده، مدیر بخش و مدیرعامل شرکت نیز باید این گواهی را تأیید و کوچکترین تخلف یا دستکاری در این فرایند بهصورت دقیقه و ثانیه در سیستم ثبت میشود و غیر قابل انجام است.
ما از کلیه مشترکین و مخاطبان درخواست میکنیم که در صورت داشتن انتقاد یا توضیح خواستن یا برای مشاهده فرایند آزمایش میتوانند بهصورت حضوری و از نزدیک از کلیه این فرایند و روش کار آزمایشگاه بازدید کنند و امکان مشاهده آنلاین نیز برای مشتریان از کلیه مراحل تست وجود دارد.
بر خلاف سایر آزمایشگاهها، ما این حق را به مشتری میدهیم که در کلیه پروسه انجام آزمایش حضور داشته باشد و امکان حضور آنلاین و نظارت بر سنجش، از دیگر شهرها و نقاط جهان نیز بر آزمایشهای این مرکز وجود دارد.
در خصوص صلاحیت پرسنل و آموزشها و مدارکی که برای متصدیان این آزمایشگاه لازم است، مرکز آموزشی ایجاد شده که پرسنل ما در آن دوره میبینند، این آموزشگاه دارای رتبه اول در سطح کشور است و کلیه افراد شاغل در آزمایشگاه و کارشناسان مرکز به مدت 5 ماه به جز صلاحیت تحصیلی، آموزشهای تخصصی میبینند و بعد از چند ماه کارآموزی حق تست کردن و امضا پیدا میکنند.
همین سختگیریها و رفتار حرفهای باعث شده که آزمایشگاه معیار دانش در سال 1396 مرکز برتر استانی و مرکز آموزش ما در سال 1398 رتبه برتر علمی کسب کند و پنج بار در جشنواره فرهیختگان رتبه برتر را احراز کنیم.
همچنین در جشنواره شیخ بهایی نیز یکبار رتبه برتر را کسب کردیم. این مرکز آزمایشگاهی دارای مجوز از معاونت فناوری ریاستجمهوری است و اخیراً بر اساس رتبهبندی موجود سال 1399 در استان اصفهان رتبه نخست و در بین 330 آزمایشگاه تخصصی رتبه بیستم کشور را احراز کردیم. این مرکز مستقر در دانشگاه آزاد خوراسگان است ولی شخصیت حقوقی مستقل دارد و دانشگاه آزاد یکی از سهامداران این شرکت است و این سبب نظارت بیشتر بر آزمایشگاه است و دوربینهای نظارتی این مجموعه توسط حراست دانشگاه نیز قابل رصد و نظارت است و به اتاق مانیتورینگ حراست و بازرسی دانشگاه نیز متصل است.
اولین تضمین ایجاد شده ما صحت آزمایشها و جامعیت نتایج است و یکبار حضور فیزیکی مخاطبان در این آزمایشگاه، تفاوت محسوس عملکرد ما با سایر مراکز عمومی آزمایش مواد غذایی را روشن میکند.
ما همچنین امکان آموزش رایگان برای مشتریان را ایجاد کردیم تا خطاهای آزمایشی را بشناسند و بدانند چه موقع باید برای چه آزمایشی اقدام کنند و این بازدیدها و آموزشها امکان تصمیم دقیق برای اعتماد یا هدم اعتماد به مجموعه را آسان میکند.
همچنین علاوه بر امکان بازدید آنلاین و مجازی، شرایطی برای سفر و ایابوذهاب عزیزان و علاقهمندان تدارک دیدیم و برای مراکز تولیدی عسل، شرکتهای بستهبندی و زنبورداران نیز تخفیفات ویژهای را نسبت به قیمت مصوب اداره استاندارد در نظر گرفتیم.
حدود 90 درصد از پرسنل این آزمایشگاه از کارشناسان و فارغالتحصیلان شیمی و شیمی تجزیه هستند و برای مسائل تخصصی زنبورعسل و دامپزشکی نیز کارشناسان ارشد و PHD را بهعنوان مسئول فنی برگزیدیم و برای آزمایشهای میکروبیولوژی نیز متخصصین این رشته را داریم. برای هر تستی بر اساس تخصص آکادمیک، افرادی مشخص میشوند که علاوهبرآن آموزشهای تخصصی دیگری هم دیدهاند.
مشتریان و مخاطبان آزمایشگاه تخصصی ما بهرهبردارانی هستند که اصل کیفیت و دقیق بودن و تستهای تخصصی برایشان اهمیت دارند و در این راستا قطعاً افرادی هم هستند که تنها به دنبال ارزان بودن قیمت و رفع تکلیف هستند و صرفاً به یک جواب آزمایش دلخواه خود نیاز دارند و یکسری تستهای ساده که همه مراکز انجام میدهند، نیاز دارند که قطعاً مرکز ما را بعید است انتخاب کنند.
مزیت دیگر این آزمایشگاه، وجود بیش از 380 ماده مرجع است که بهواسطه آن رصد خطاهای موجود در آزمایشها محدود میشود، البته هیچ مرکز آزمایشگاهی در جهان نمیتواند ادعا کند که درصد خطایش صفر است ولی ما سعی کردیم این خطاها را در حد بسیار زیادی کاهش داده و در محدوده مجاز و استاندارد قرار داده و به صفر نزدیک کنیم.
هنر یک آزمایشگاه این است که فعالیتها و تستهای خود را نیز راستیآزمایی کند و درصد خطایش را اندازهگیری کرده و در صدد کاهش آن برآید.
-
چه تضمین و پشتوانهای برای استقبال جامعه تولیدکنندگان عسل و محصولات زنبورعسل دارید؟ آیا امکان صدور تأییدیههای بینالمللی را هم برای صادرات دارید؟
پشتوانه تجهیزات طراز اول و بهروز جهانی، پرسنل متبحر و متخصص، مدیریت و نظارت، داشتن مجوزها و استانداردهای ایدهآل و وجود مواد مرجع در کنار امکان نظارت فیزیکی مشتری، به ما این امکان را میدهد تا اعتماد مخاطبان و مشترکین خود را نسبت بهدقت و جامعیت آزمایشات خود جلب کنیم.
در خصوص رعایت استانداردهای جدید جهانی و ایزوها و نیز در خصوص تعامل با مجامع آزمایشگاهی مرجع جهان برای تأیید تستهای کشور در امور صادراتی، باید بگویم: یکی از کمیتههای مطرح در جهان در خصوص پایش و آنالیزهای شیمیایی، کمیته(CITAC) است و ما تنها مرجع ایرانی هستیم که در این کمیته عضویت داریم.
این کمیته، اکثر روشهای نوین آزمایشگاهی را تضمین و تأیید کند که بااینوجود هیچ مشکلی برای تأیید جهانی آزمایشهای این مرکز برای امر صادرات عسل و دیگر محصولات غذایی به کشورهای مختلف جهان برای وجود ندارد.
در زمینه سنجش عسلهای تک گل نیز امکانات آزمایشهای مولکولی و دستگاه سنجش ماده مؤثره که در این مرکز وجود دارد، مثلاً با استفاده از مواد مرجع و عصاره گیاه کُنار یا یونجه، ما میتوانیم درصد خلوص و کیفیت یک عسل کنار یا عسل یونجه را تشخیص دهیم و اثبات میشود که آیا عسل مورد ادعا، اصلاً عسل تک گیاه ثبت شده است یا خیر.
با تشکر از پایگاه تخصصی صنعت زنبورداری و همتی که برای دانشافزایی و معرفی مراکز دانشبنیان دارید، در خصوص سمشناسی و سنجش مواد آلاینده و باقیمانده دارویی، هر نیازی که کشور واردکننده و مقصد صادرات از تولیدکنندگان و زنبورداران ایرانی بخواهد، در آزمایشگاه معیار دانش پارسیان قابلسنجش و گزارش تأیید شده بینالمللی است.
به گزارش عسلنا، رشد عمدی و کیفی صنعت زنبورداری بهجای توسعه افقی و کمی این صنعت پایه و مادر، از اهمیت شایانی در بحبوحه کنونی برخوردار است. در مبحث صادرات هم وجود آزمایشگاههای دقیق و تخصصی مرجع با وثوق جهانی یکی از زیرساختهای واجب برای توسعه صادرات است و تا صادرات عسل و محصولات زنبوری کشور رونق نگیرد، زنبوردار قدرت چانهزنی و سودآوری کاملی برای تداوم فعالیت ندارد.
امیدواریم معرفی و تعامل این مراکز آزمایشگاهی در روند اصلاح و بهبود تولیدات زنبورعسل در کشور مؤثر باشد و این مراکز بتوانند با خدمات قوی و درنظرگرفتن تخفیف و خدمات ویژه برای صنعت زنبورداری در این امر مهم توسعه محور سهیم باشند.
برای ارتباط بیشتر با شرکت معیار دانش پارسیان ، ارائه کننده خدمات آزمایشگاهی تخصصی، تولید مواد مرجع و فعالیت های اثربخش پژوهشی ، مشاوره و آموزش با داشتن مجموعه آزمایشگاه های تخصصی، مستقر در پژوهشگاه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی( واحد خوراسگان) می توانید به آدرس سایت این شرکت (https://meyardanesh.com/) مراجعه فرمایید یا با تلفن های03195024081 داخلی های 101- 102 و 122 تماس حاصل نمایید
