به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، در حال حاضر عموماً آزمایشگاههای کیفیتسنجی عسل از دستگاه GC یا GC-MS (اسپکترومتر جرمی یا کروماتوگرافی گازی) استفاده می کنند که بیشتر، قندهای عمومی مثل ساکاروز را اندازه گیری می کنند و معیار سنجش بسیاری از عسل ها برای مراکز تولیدی، همان ساکاروز یا نهایتا پرولین، دیاستاز و Hmf( میزان رطوبت، ماندگی و حرارت دیدن) است که البته توسط همه تولیدکننده ها نیز به سبب هزینه های تست انجام نمی شود.
لزوم انجام تستهای تکمیلی برای کشف تقلبها
در مرحله پیشرفتهتر، اسیدهای آزاد و ضریب هدایت الکتریکی (Ec) نیز اندازهگیری میشود که قطعاً اگرچه این موارد برای تکمیل کیفیتسنجی لازم است، ولی بسیاری از این آیتمها متأسفانه توسط سوداگران، سودجویان و فرصتطلبان با ترفندهای خاصی دور زده میشود.
اینجا فناوری روز دنیا یعنی دستگاه Hplc وارد میشود و معادلات متقلبین را بر هم میزند، شناسایی دقیقتر همه قندها (بالغ بر 10 نوع قند) و شناسایی منشأ مواد تشکیلدهنده است، مثلاً میتوان در فهلینگ (آزمون کربوهیدرات و اندازهگیری حجم محلول قندی) نشاندادن که در مورد میزان ساکاروز موجود در یک نوع عسل، این آیتم طبیعی است یا بهصورت ساختگی و دستی ایجاد شده و با این دستگاه بهراحتی آنزیمهای موجود در عسل نیز اندازهگیری میشود و فعالیت دیاستازی که در آزمایشات شیمی نشان داده میشود و توسط انفعالات مختلف قابل رخداد است را با این دستگاه و سنجش آنزیمها اثبات میکنیم که این فعالیت دیاستازی توسط آنزیمها صورتگرفته یا تقلبی رخداده است.
همچنین آنالیز باقیمانده سموم، آنتیبیوتیکها، علفکشها و حشرهکشها و فلزات سنگین با این دستگاه بر اساس کروماتوگرافی مایع قابلسنجش است.
تکریم مشتری و باکیفیت بودن محصولات بر سودآوری اولویت دارد
مدیرعامل شرکت شهدینه گل ها، با بیان اینکه، از ابتدای فعالیت شرکت شهدینه گل ها، بر این مبنا و اساس کار کردیم که بهترین استانداردها، امکانات و کیفیت را برای تولید محصولات زنبورعسل لحاظ کنیم، اظهار کرد: همیشه برای بستهبندی نیز ضمن رعایت اصول بهداشتی و استانداردها، به لوکسترین و شکیلترین شکل ممکن عمل کردیم و در این میان قطعاً هزینهها بالا میرود و سود ما کمتر میشود ولی در راستای کیفیتبخشی و تولید محصولات درجه یک، اصلاً سودآوری برای ما اولویت اول نبوده است.
سعی کردیم خلاقانه، متمایز و متفاوت کار کنیم
مصطفی فاضل، در گفتگوی اختصاصی با عسلنا در خصوص انگیزه ورود به اعمال استانداردهای تخصصی روز دنیا در محصولات تولیدی شهدینه گل ها و ایران عسل، تصریح کرد: به دنبال خاص و خلاقانه کردن محصولات بودهایم، ممکن است بسیاری از افراد محصولات خوبی تولید کنند، ولی شکل ارائه، متفاوت و متمایز بودن و برنامهریزی برای تبلیغ و فرهنگسازی مصرف این محصولات در کنار بستهبندی شکیل، همیشه برای ما حائز اهمیت بوده است.
در رعایت استانداردهای کیفیت و سلامت عسل جزو اولینها بودیم
این تولیدکننده موفق، با اشاره به اینکه همیشه در صنعت تولید عسل و محصولات دیگر زنبورعسل به دنبال تمایز و خلاقیت و ایجاد مزیتهای خاص برای مشتری بودیم، ادامه داد: در آغاز دهه 80 که بحث آزمایشهای عسل مطرح شد و در آن زمان فقط بحث تست ساکاروز بود، شرکت شهدینه گل ها، در کنار بزرگانی، همچون مدیران برند رضویان، جزو اولینهایی که بود که آزمایش سنجش کیفیت را برای محصولات خود اجباری کرد و کلیه محصولات تولیدی عسل ما مورد آزمایش دقیق قرار میگرفت.
تست آلایندههای هزینه زیادی دارد / برای سلامت مردم موظفیم هزینه کنیم
وی افزود: از دو سال قبل، با مشکلات دیگری در عسلهای تولیدی از جمله سموم و باقیمانده دارویی روبرو شدیم که در مبحث صادرات اهمیت زیادی داشت و اکثراً موردتوجه کشورهای واردکننده عسل بود، لذا چون معتقد به کیفیت بالای عسل تولیدی شرکت شهدینه گل ها بودیم و به سبب اینکه علاقه داشتیم متفاوت از دیگران باشیم، بهرغم اینکه سنجش سموم و دیگر آیتمهای عسل بسیار هزینه بر و مشکل بود، تصمیم گرفتیم که این موارد را نیز در سنجشهای کیفی خود لحاظ کنیم.
فاضل، اضافه کرد: در سالهای اخیر به آزمایشگاههای زیادی در تهران و دیگر شهرها سر زدیم تا توانمندیهای آنان را بررسی کنیم و بتوانیم یک آزمایشگاه تخصصی برای سنجش کیفی دقیقتر عسل پیدا کنیم تا مواردی مثل سموم، فلزات سنگین و.. را نیز در مورد عسلهای تولیدی خود بررسی کنیم.
مدیران برند رضویان همواره پشتیبان و مشوق ما بودند
این صادرکننده محصولات زنبورعسل، با بیان اینکه، مدیران برند رضویان و جناب استاد سید محمد رضویان همواره پشتیبان و مشوق من و حامی شرکت شهدینه گل ها بودند و در این مسیر با دوست و همکار گرانقدر جناب آقای سید روحالله رضویان (از مدیران برند خوشنام عسل رضویان) همراه شدیم و تصمیم گرفتیم که این کیفیتسنجی دقیقتر را برای بهبود صادرات کشور و ارتقای کیفی عسلهای تولیدی در کشور اشاعه داده و فرهنگسازی کنیم، تشریح کرد: در سالهای اولیه شروع این کار، موفقیت چندانی نداشتیم و برخورد خوبی با ما نمیشد، استقبالی از این کار نبود و زیرساختهای لازم نیز در کشور مهیا نبود. ولی ما تصمیم داشتیم که این کار انجام شود و عزم داشتیم که این کار را پیش ببریم.
مصاحبه با یکی از مسئولان برند رضویان را اینجا بخوانید
تلاش برای استخراج مواد مؤثره سموم و آنتیبیوتیکها و داروها
مدیرعامل فروشگاه اینترنتی ایران عسل، افزود: سرانجام با ورود دستگاهها و زیرساختهای جدیدتر به کشور و جدیتر شدن بحث استانداردها، از سال گذشته بر آن شدیم تا با کمک یک آزمایشگاه تخصصی (معیار دانش پارس) که در دانشگاه آزاد خوراسگان اصفهان مستقر است، به شناسایی سموم موجود و مورد استعمال در کشاورزی و مرتبط با زنبورعسل بپردازیم و نیز مواد موجود در آنتیبیوتیکها و داروهای زنبورعسل را شناسایی کنیم تا با شناسایی این مواد مرجع و نوع ترکیبات این سموم در کنار بررسی فلزات سنگین، بتوانیم، فهرست دقیقی برای سنجش این مواد در آزمایشگاه داشته باشیم و زیرساختهای لازم را مهیا کنیم.
وی اضافه کرد: لازم بود این سموم و ترکیبات برای سنجش دقیقتر کیفیت عسل، برای دستگاههای موجود در آزمایشگاه تعریف شود تا تشخیص لازم صورت پذیرد.
فاضل، عنوان کرد: اکثر این سموم و داروها قاچاق بود و اطلاعات زیاد و دقیقی از آنها وجود نداشت و نیاز بود ترکیبات اصلی این مواد دارویی و آفتکش مشخص شود تا با تأمین مواد لازم و مرجع، تستهای آنالیزی میسر شود، پس مواد مؤثره این سموم و داروها را با دیدی کارشناسی و مشاوره با اهلفن، تهیه کردیم و فهرست دقیقی از این موارد را برای برنامهریزی آنالیزی در اختیار آزمایشگاه قراردادیم.
تهیه لیستی کامل از آلایندههای عسل طبیعی
خالق برندهای شهدینه گل ها و ایران عسل، ادامه داد: بسیاری از این موارد برای دستگاه HPLC (کروماتوگرافی مایع) تعریف شده بود و با احصای ماده مؤثره سایر سموم و داروها و تهیه مواد مرجع، بقیه این موارد نیز برای این دستگاه تعریف شد و برای اولینبار در صنعت زنبورداری موفق شدیم، زیرساخت آزمایش دقیق تمامی مواد آلاینده موجود در عسلها، از قبیل انواع فلزات سنگین، سموم کشاورزی، آنتیبیوتیکها و داروهای زنبورداری، آلایندههای هوا و زیستمحیطی و... را فراهم کرده و بر روی عسلهای تولیدی شرکت شهدینه گل ها و فروشگاه ایران عسل مورد آزمایش قرار دهیم.
این تولیدکننده نمونه، با اشاره به اینکه، در این روند سه نوع ماده غالب در سموم و آفتکش (آمیتراز، فلومترین، فلووالینات) و هفت مورد آنتیبیوتیک در داروهای زنبورداری (داکسیسایکلین، پنیسیلین، سولفامتازین، استروپتو مایسین، اکسی تتراسایکلین، تتراسایکلین و کلرا فنیکول) و نیز 18 نمونه فلزات سنگین رایج (MN، Ti، Li،Pb ، Cd، AS، Hg، Zn،MG،S ، Sr،Se ، B،AL ، Ca، K،Fe ، Na ) در این آزمایشات لحاظ شده و برای دستگاه سنجش تعریف شده است، گفت: ازاینپس، کلیه محصولات تولیدی شهدینه گل ها و ایران عسل، با تستهای دقیق و کامل باقیمانده سموم، داروها و فلزات سنگین (NRP) در کنار سایر آزمایشهای عمومی قندها، پرولین و hmf (هیدروکسی متیل فورفورال) و دیاستاز، سنجش شده و این تولیدات، عاری از هرگونه آلاینده با آخرین استانداردهای کیفی روز جهان عرضه میشود.
وی، با ذکر این مطلب که این کار، البته هزینه بالایی دارد و متأسفانه اکثر تولیدکنندگان در نهایت به تستهای اولیه ساده بسنده میکنند، ابراز کرد: ولی ما این تستهای تکمیلی را برای تکریم مشتری و عرضه عسل طبیعی واقعی لازم و ضروری میدانیم.
هدف ما سلامت عمومی، تکریم مشتری و صیانت از عسل پاک و طبیعی بود
فاضل، علت و مبنای انجام این کار را اهمیت سلامت عمومی، تکریم مشتریان و صیانت از کیفیت عسل پاک و طبیعی و متمایز، کامل و متفاوت بودن محصولات برند شهدینه گل ها و ایران عسل توصیف و تاکید کرد: امیدواریم همکاران دیگر نیز به بحث باقیمانده سموم و داروها نیز دقت کنند و این آیتم مهم را در آزمایشهای خود لحاظ کنند و تنها به سنجش ساکاروز، پرولین و Hmf بسنده نکنند، تا بتوانیم عسل طبیعی را حراست کرده و محصولاتی پاک و عاری از هرگونه بی کیفیتی و آلودگی به مردم عزیز ایران و هموطنان خود هدیه کنیم.
این تولیدکننده عسل طبیعی که بومیسازی و تولید مبتکرانه دستگاه عصارهگیری برهموم را نیز در کارنامه دستاوردهای خود دارد، با بیان این نکته که باید همیشه این را نیز بهخاطر داشته باشیم که فرزندان و خانواده ما نیز از همین عسل مصرف میکنند، بیان کرد: قطعاً مسئولین عزیز و دستگاههای نظارتی نیز به این مهم ورود پیدا میکنند و شایسته است عسلهای بی کیفیتی که بعضاً با برندهای بزرگ در فروشگاههای زنجیرهای نیز توزیع میشود از حیث الزامات و آنالیزهای سموم و باقیمانده دارویی و بحث تقلب و ساخت عسلهای مصنوعی و زنبور ندیده، نیز مورد آزمایش قرار گیرد و در آینده شاهد باشیم که مشتریان نیز در مورد اینگونه آزمایشها از فروشندگان و عرضهکنندگان عسل سؤال کنند که آیا این عسل از حیث سموم و باقیمانده داروها نیز تست شده است؟
فاضل، یادآور شد: اگر دیگر همکاران و پیشکسوتان تولید عسل نیز به سمت همین روال و آزمایشهای کامل بروند، هم آرامش خاطر مصرفکننده، تضمین میشود و دیوار بیاعتمادی کوتاه میشود و هم در آینده زنبورداران نیز ملزم به رعایت این اصول برای تولید پاک خواهند بود.
مسئولیت اخلاقی، شرعی و حرفهای برای تولید عسل طبیعی پاک
مدیرعامل شهدینه گل ها، با تاکید بر اینکه باید مسئولیتپذیر باشیم و وظیفه داریم در قبال سلامت محصولاتی که به مردم عرضه میکنیم، تضمین لازم را داشته باشیم، گفت: این نهتنها رسالت شغلی و حرفهای ما در قبال تولید و عرضه عسل طبیعی است، بلکه شرعاً نیز به مصداق آیات شریف قرآن مجید وظیفه داریم؛ در تأمین عسل طبیعی باکیفیتی که قرآن شفابخشش خوانده، کوتاهی نکنیم. وظیفه اخلاقی و انسانی هم داریم که این اعتماد مردم به غذا دارو بودن عسل را ارج نهاده و تثبیت کنیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: فرهنگ آزمایش و کیفیتبخشی در آینده نزدیک سبب توسعه صادرات و بهبود معیشت زنبورداران خواهد شد و فایده این فعالیتها اگرچه در حال حاضر سختگیرانه و هزینه بر به نظر میرسد در آینده نصیب خود زنبورداران و سلامت عمومی خواهد شد.
ضرورت تستهای تخصصی سموم برای مواد غذایی در سلامت عمومی
به گزارش عسلنا، وجود فلزات سنگین در هوا و مجاورت زنبورستانها با مراکز صنعتی همیشه خطری بالقوه برای سلامت عسلهای تولیدی است، چرا که این فلزات از طریق مختلف بر روی گل ها و گیاهان مینشیند و در تماس زنبور برای جمعآوری شهد و گرده وارد عسل
میشود. همچنین باقیماندههای داروهای زنبورداری و آنتیبیوتیکها میتواند از طریق عسل وارد بدن انسان شده و در برابر این داروها مقاومت ایجاد کند و سبب عوارض بعدی در برابر عفونتها و بیماریها شود.
اثرات مواد سمی و سموم کشاورزی و آب آلوده (که ممکن است به فلزات سنگین آلوده باشد) و.. نیز که میتواند وارد تولیدات دامی شود نیز در درازمدت ممکن است سبب بروز بیماریهایی از قبیل سرطان و دیگر امراض در انسان شود.
سنجش دقیق کیفی عسل طبیعی تولیدی سبب حساسیت بیشتر متولیان نظارت، بهبود کیفی تولیدات و در نهایت فروش بیشتر و بازار بهتر برای صادرات و مبادله محصولات زنبورعسل خواهد شد و اگر زنبوردار بداند که عسل تولیدی او از منظر سموم نیز بررسی میشود، در دادن داروها و قرارگرفتن کندوها در معرض سموم کشاورزی قطعاً دقت بیشتری خواهد کرد./
