به عقیده محققین، وفادارى به گل در تمامى زنبورها دیده مى شود حتى زنبورهایــى که تشــکیل کلنى نمى دهند. با وجودى کــه وفادارى به گل در زنبورهاى عســل از اهمیت زیادترى برخوردار اســت ولى همه زوایاى آن ها هنوز شناخته نشده است.
اکثر محققین به عملکرد اختصاصى زنبورها در بازدیدهایشان اعتقاد دارند و از آن بــه نام وفادارى یاد مى کنند. عده اى اختصاصى بودن را در جمع آورى از یــک گونه گیاهى در هر بازدید مى بینند و عــده اى دیگر در جمع آورى از چند گونه خاص، عده اى هم در جمع آورى گرده یا شــهد به تنهایى یا گرده و شــهد توأمان. همچنین عده اى به غریزى بودن وفادارى معتقدند و عده اى به اکتسابى بودن. عده اى دیگر نیز به جمیع غریزى و اکتسابى بودن وفادارى قائلنــد. هــر چند اختلافاتى در نــوع نگرش به وفادارى وجــود دارد اما فصل مشترک تمامى ایده ها وجود نوعى وابستگى عمیق بین زنبورها و گل هاست. وابستگى که با سیستم عصبى مرکزى زنبور قابل تنظیم است.
عده اى از محققین، تغییر علاقه مندى زنبور از گونه اى به گونه یا گونه هاى دیگر را ناشــى از محدودیت وفــادارى مى دانند. در حالیکه عده اى دیگر، آن را به دلیل ســازگارى هاى چندگانه در حافظه زنبور مى دانند. یعنى زنبور به طور غریزى به گونه هایى علاقه مند اســت اما در شــرایط نامطلوب وقتى که گیاهان دلخواه وى کم مى شــوند او به ســمت گیاهانى که جذابیت زیادى برایش ندارد مى رود، ویژگى هایشان را در حافظه کوتاه مدت ذخیره مى کند و به نوعى یاد مى گیرد که از گیاهان جدید به طور موقت اســتفاده کند. اما به محض مواجه شدن با گیاهان اولیه از حافظه بلندمدت خود استفاده کرده و وفادارى خود را با جمع آورى از آن ها نشان مى دهد.
در مجمــوع این طور اســتنباط مى شــود که زنبورهاى عســل در درک خصوصیــات گیاهان و حتى میزان انرژى هدیه هاى گل توانایى قابل وصفى دارنــد و حتى قادرند در گزینش خود، آن ها را با هم مقایســه کنند. از آنجا کــه بخشــى از وفادارى زنبورها از نوع غریزى اســت، به نظر مى رســد باید در تصمیم گیرى هاى مربوط به مهاجرت زنبورها با احتیاط بیشــترى عمل کــرد.
همچنین باید توجه داشــت که تغییر در خصوصیــات موجودات و به تبــع آن تغییر در اکولوژى امرى اســت که به آرامــى و اغلب در دراز مدت اتفــاق مى افتد. بنابر این در مورد مهاجرت هاى زنبورهاى وارداتى، این امکان وجــود دارد که تغییر تدریجى در خزانه ژنى زنبورهاى بومى ســبب شــود تا علاقه مندى زنبورها نســبت به گیاهان زیســتگاه شــان تغییر یابد، چون زنبورهایى با محتواى ژنتیک جدید در پاســخ به دستورى که از ژنوم جدید مى گیرند در جســتجوى گل هایى متمایز با آن چه در زیستگاه جدید است مى باشــند تا نســبت به آن ها اعلام وفادارى کنند، یعنى همان گیاهانى که در موطن اصلی شــان بوده و وفادارى به آن ها در حافظه شان ثبت است.
پس نهایت سازگاریشــان این اســت که فقــط به طور موقــت از گیاهان موجود استفاده کنند. در این صورت در دراز مدت، دو امکان وجود دارد یا استفاده از گیاهان موجود براى زنبورها در حد رفع نیاز باشد، بنابراین طبیعى خواهد بود که میزان تولید عســل، افزایش دلخــواه را نیابد و حتى به مرور کاهش یابد یا این که در اثر انتخاب طبیعى، تعدادى از زنبورها که ســازش بهتر و بیشــترى با محیط دارند باقى بمانند و بقیه که از ســازش کمترى برخوردار بودند از بین بروند. اما باید توجه داشــت که پدیده انتخاب طبیعى به زمان زیادى نیاز دارد، دست کم چندین سال. بنابراین چه تضمینى وجود دارد که تا رسیدن به وضعیت ثبات، عده اى از گونه هاى گیاهى که حیات و بقائشان در گرو گرده افشــانى با زنبورعسل هاى بومى ایران بوده است دچار مخاطره نشوند و یا حتى منقرض نگردند.تحقیق حاضر در سال 1389 در مجله علوم و فنون صنعت زنبورداری به چاپ رسیده است.
برای مشاهده کامل مقاله اینجا کلیک کنید.
