عسل، فراورده اصلی صنعت زنبورداری است و فرم تغلیظ شدهای از قند است که نه تنها به عنوان یک شیرینکننده یا منبع غذایی استفاده میشود، بلکه با توجه به خواص دارویی و درمانی، مصارف پزشکی متعددی نیز دارد. زنبورعسل کوچک یکی از دو گونه اصلی زنبورعسل موجود در ایران میباشد که سهم بسیاری در تولید عسل ایران دارد. با این حال مطالعهای تا کنون در رابطه با بررسی خصوصیات فیزیکو شیمیایی عسل تولید شده توسط این زنبور در ایران انجام نشده است.
عسل، اولین فرآورده زنبورعسل می باشد که توسط انسان ماقبل تاریخ مورد استفاده قرار گرفته است. از عسل در قرآن(سوره 16 ،آیه 68 و 69 ) به نام شفا نام برده شده و به ویژگی های درمانی آن اشاره شده است. این ماده، فراورده اصلی صنعت زنبورداری است و فرم تغلیظ شده ای از قند است که نه تنها به عنوان یک شیرین کننده یا منبع غذایی استفاده می شود، بلکه با توجه به خواص دارویی و درمانی، مصارف پزشکی متعددی نیز دارد. براساس تعریف ارائه شده توسط کدکس، عسل عبارت است از ماده شیرین طبیعی تولید شده به وسیله زنبورهای عسل که از شهد گل ها یا ترشحات بخش های زنده گیاهان جمع آوری و به کندو منتقل شده و طی یک سری فرایندها که در داخل بدن و دستگاه گوارش زنبورهای عسل کارگر انجام می گیرد به عسل تبدیل شده و در شانهای کندو ذخیره میگردد.
عسل، حاوی دو قند اصلی گلوکز و فروکتوز است(% 60 تا 85 )و در کنار این قندها، ترکیبی از سایر کربوهیدرات ها، آمینواسیدها و اسیدهای آلی، مواد معدنی، ترکیبات آروماتیک، آنتیاکسیدان ها، رنگدانه ها، آنزیم ها، موم و دانه گرده را نیز در خود جای داده است
زنبورعسل کوچک ( APIS florea )یکی از دو گونه اصلی زنبورعسل موجود در ایران می باشد که در یک نوار گرمسیری به طول تقریبی km2000 در ایران که از قصرشیرین در غرب ایران شروع شده و تا بلوچستان در جنوب شرقی کشور ادامه دارد، پراکنده می باشد و همچنین در جزایر قشم، کیش، خارک، لارک، لاوان، سیری و احتمالا سایر جزایر خلیج فارس نیز وجود دارد. این زنبور به حالت وحشی در فضای باز بر روی شاخه ها و تنه درختان، بوته ها، پرچین باغ ها، پناه صخره ها، دیوار منازل و ... زندگی می کند.
در این پژوهش کیفیت تعدادی از نمونههای عسل تولید شده در نواحی مختلف کشور شامل بوشهر، چابهار، دزفول، ایرانشهر، جهرم، جیرفت و رودان از نقطه نظر اسیدیته، pH، رطوبت، درصد ساکارز، گلوکز، فروکتوز، پرولین، دیاستاز، خاکستر و هیدروکسی متیل فورفورال مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که متوسط میزان اسیدیته، pH، رطوبت، ساکارز، فروکتوز، گلوکز، پرولین، دیاستاز، خاکستر و هیدروکسی متیل فورفورال عسل زنبورعسل کوچک به ترتیب 5/18-15 (mEq/kg)، % 52/4-13/4 ، % 89/14-23/12 ، % 8/3-صفر ، % 19/39-28/29 ، % 89/36-73/30 ، 347027-208048 mg/kg، 36- 99/30 ºG ، 16/0 – 09/0 و 46/19-صفر mg/kg میباشد.
بر اساس نتایج بدست آمده میزان پارامترهای مورد محاسبه با استانداردهای کدکس برای عسل مطابقت دارد. به طور کلی علاوه بر کیفیت بالای عسل، زنبورعسل کوچک نقش موثری در گرده افشانی گیاهان مناطق جنوبی کشور داشته و امید است محافظت بیشتری از از این ذخیره ژنتیکی با ارزش کشورمان در برابر خطراتی که این گونه را به دلیل عدم شناخت کشاورزان تهدید میکند، انجام گیرد.این تحقیق در سال 1400 در نشریه تحقیقات دامپزشکی و فرآورده های بیولوژیک چاپ شده است.
برای مشاهده کامل مقاله اینجا کلیک کنید
