به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری، یک پژوهشگر و مدرس زنبورداری، گفت: زنبورداران نباید ناشیگری کنند و از افراد کمتجربه و ناآگاه مشورت بگیرند، چرا که برخی مسائل در زنبورداری و اهمال در آن، سریعاً عواقب کار را نشان نمیدهد، ولی بعد از مدتها این مشکل حاد میشود؛ مثل مبارزه با کنه که ممکن است یک سال بعد اثرات مخرب عدم کنترل آن ظاهر شود.
مهندس مهدی اخوان مقدم در گفتگو با عسلنا، در خصوص زمستانگذرانی کلنیهای زنبورعسل، بیان کرد: میزان تغذیه کلنیها در زمستانگذرانی به نوع منطقه جغرافیایی نیز بستگی دارد، در مناطق شمالی و جنوبی کشور به یک میزان تغذیه مصرف نمیشود و متفاوت است.
کارشناس ارشد پرورش زنبورعسل با بیان اینکه مبحث «زمستانگذرانی کلنیهای زنبورعسل» یک بحث فراگیر است، گفت: باتوجهبه تنوع اقلیمی و گستردگی سرزمین پهناور ایران نمیتوان برای آنیک نسخه یا دستورالعمل فراگیر صادر کرد و میبایست درباره هر منطقه بهصورت موردی برنامهریزی کرد.
مهدی اخوان مقدم در گفتگوی اختصاصی با عسلنا، افزود: زمستانگذرانی مفهومی کلی است و در مورد آن برای کشورمان که در یکزمان واحد تنوع چهارفصل دارد، نمیتوان یک دستورالعمل واحد تبیین کرد و به تمام مناطق تسری داد.
وی تصریح کرد: در ایران زمانی که یک زنبوردار تهرانی در حال آمادهشدن برای فصل سرما و زمستان است در جنوب کشور زنبورداران مشغول برداشت عسل کُنار هستند و این تفاوت بزرگی را ایجاد میکند.
اخوان مقدم اضافه کرد: یا زمانی که مثلاً در اطراف تهران زنبورداری برای زمستان آماده میشود، در مناطق سردسیر غرب کشور، زنبورداران مدتی است که وارد زمستانگذرانی شدند و زنبورهایشان را خواباندهاند. پس صدور یک نسخه برای زمستانگذرانی کلنیهای زنبورعسل در ایران امری نادرست و غیرقابلاعتماد است.
این محقق با بیان اینکه 90 درصد تلفات زمستانی در بهمن و اسفندماه به دلیل عواقب گرسنگی و تغذیه نامناسب در کلنی رخ میدهد، افزود: به طور میانگین بهازای هر قاب یک و نیم کیلو تغذیه یا نهاده در کندو برای زمستانگذرانی نیاز است، همچنین برداشت دیرهنگام یکباره عسل منجر به واردآمدن استرس و دامنزدن به بیماریهایی نظیر «نوزما» میشود.
ایشان توصیه کرد: بهتر است مقداری عسل همیشه در کندو باقی بماند و تنها در مواقعی که عسلک وجود دارد، زنبورداران میتوانند برداشت بیشتری از کندو داشته و بهجای آن شکر در زمستان مصرف کنند.
اخوان مقدم، اضافه کرد: در این فصل میتوان قابهای عسل را از کلنی قویتر به کلنیهای ضعیفتر منتقل کرد تا تغذیه مناسبی به کلنیها برسد و باید بر اساس اولویتبندی تغذیه انجام شود و بر اساس تحریک زنبورها و نظم کلنی باید تغذیه تنظیم شود.
این پژوهشگر ارشد تصریح کرد: اگر کندو عسل نداشت، خمیر شیرین و در وهله بعد تغذیه شکر باید مدنظر قرار گیرد، شکر خشک را بیشتر اواخر زمستان و اوایل بهار زنبورها از آن استفاده میکنند و میتوان با تحریک کمتری به زنبورها غذا داد، اما استفاده از شکر خشک ملاحظات زیادی دارد و قبل از استفاده حتماً باید آزموده شود.
وی با اشاره به اینکه، شربت شکر غلیظ باید تنها در اوایل فصل پاییز که هنوز گرما وجود دارد و دیگر تغذیهها در دسترس نیست صورت گیرد، گفت: این تغذیه و شربت نباید با آب جوش درست شود، بلکه دو پیمانه شکر و دو پیمانه آب استفاده میشود که باید روزانه این شربت تعویض شود و در کلنی باقی نماند.
اخوان مقدم، عنوان کرد: خمیر شیرین صرفاً برای تأمین غذای زنبورهاست و برای تحریک زنبورها از شربت رقیق و غلیظ و در مراحل بعدی از خمیر شیرین و شکر خشک استفاده میشود و عسلی که برای تغذیه استفاده میشود، حتماً باید سر پولک داشته باشد.
این مدرس زنبورداری با اشاره به اینکه، روغنها، پروبیوتیکها، اسانسهای روغنی، مواد اسیدیکننده و ویتامینها را میتوان با شربت مورد تغذیه بر اساس معیار دقیق علمی ترکیب کرد، ادامه داد: مثلاً روغنها را میتوان در خمیر شیرین و کیک گرده برای تغذیه استفاده کرد و مواد اسیدیکننده هم تا حدی باید استفاده شود.
اخوان مقدم با تأکید بر این نکته که هر پائیز و زمستان در هرسال و هر منطقه توصیههای مربوط به خود را دارد، افزود: اگر پروبیوتیک اختصاصی زنبور وجود داشته باشد هم مصرف آن برای زمستانگذرانی مفید است.
اخوان مقدم تأکید کرد: اکنون در اواسط و اواخر پائیز در جاهای سرد نباید کیک گرده استفاده شود و این مختص فصل بهار است و یا در مناطق گرمتر باید استفاده شود درحالیکه زنبورها تحرک ندارند و وارد شرایط زمستانی و کمتحرکی شدند مصرف کیک گرده استفادهای ندارد.
این پژوهشگر زنبورعسل، یادآور شد: گاهی تغذیه در زمان نامناسب نهتنها فایدهای ندارد، بلکه فقط زیان مالی برای ما دارد. تغذیه نامناسب در زمان نامناسب نهتنها اثرات بدی میگذارد؛ بلکه بیفایده و اتلاف سرمایه است.
وی ابراز کرد: پشتیبان زنبورها باشیم و بگذاریم غریزی فعالیت کنند و زیاد تحریکشان نکنیم و بگذاریم کار خودشان را بکنند و ما امرونهیشان نکنیم، بهخصوص در مورد زنبوردارانی که زیاد کوچ نمیکنند و دامنه کوچشان از 200 کیلومتر عبور نمیکند.
این مدرس، مبارزه با «کنه واروا» را مبحث مهمی برای زمستانگذرانی دانست و اظهار کرد: اگر قبلاً برای کنه کشی اقدام نشده، باید از اسید اگزالیک استفاده کنید، اگر البته زمان تخمریزی زنبورها نباشد، بر اساس بودجه و شرایط و تعداد کندو میتوان روشهای مختلف برای استفاده از اسید اگزالیک انتخاب کرد.
وی تصریح کرد: روش تصعید دارای سرعت و هزینه کمتر، محدودیت و استرس کمتر است و روش تزریق دارای سرعت کمتر ولی دقیقتر و با استرس بیشتر و هزینه کمتر است.
اخوان مقدم با هشدار از وجود نوارهای تقلبی موجود در بازار و رعایت اصل مقاوم شدن کنهها در برابر این آفتکش، تأکید کرد: از روشهای دیگری مثل نوار کنه (پاد باند یا شیمیایی)، اسید فرمیک، هایوکلین یا روش آرژانتینی هم میتوان در موقع مناسب و با متد دقیق استفاده کرد.
وی افزود: باید بهصورت دورهای از کنهکشها استفاده کرد و در مورد همه داروها باید تغییر در روشها و تناوب در نوع داروها انجام داد تا بر این مسئله غلبه کرد.
این متخصص پرورش زنبورعسل در خصوص نوزما و اثرات بسیار بحرانی آن، گفت: سابقاً این بیماری در بهار با روشهای ساده قابلحل بود؛ ولی متأسفانه «نوزما سرانه» تنها با میکروسکوپ و بزرگنمایی 400 برابری یا روشهای ژنتیکی مثل (پیسیآر) میتواند در کندو تشخیص داده شود، ولی تشخیص نوع نوزما به آنالیزهای دقیق آزمایشگاهی نیاز دارد.
وی افزود: این بیماری و سایر بیماریهای ویروسی و بیماری لوک موجب تلفات ناگهانی و فجیع در کندوها میشود و متأسفانه در نوزما چون «اسپور» این بیماری با عسل مخلوط میشود گاهی غیرقابلکنترل است.
اخوان مقدم با تأکید بر کنترل بیماری نوزما، اذعان کرد: در دو تا سه سال اخیر هر تلفات ناگهانی و آلودگی ملکهها را میتوان دلیل همین بیماری نوزما دانست و به دلیل آلودگی ملکهها نیاز است، در بهار ملکهها هم تعویض شوند و بخش عمدهای از تلفات زنبورستانهای کشور در سالهای اخیر به نوزما سرانه برمیگردد و علامت خاصی ندارد.
این محقق زنبورداری با تأکید بر روش مبارزه تلفیقی و ترکیبی، گفت: باید در مورد این بیماری از روشهای ترکیبی پیروی شود. این بیماری دارای چهار سطح است که باید مدیریت بهداشتی، مدیریت استقرار کندو و محل زنبورستان، اعمال شود و ضدعفونیکردن پوکهها، مصرف پروبیوتیک، حذف کلنیهای بسیار آلوده، مدیریت شوکهای تغذیهای انجام شود و اینها از عواملی هستند که میتوان برای کنترل نوزما استفاده کرد.
اخوان مقدم افزود: در مراحل بعدی استفاده از کندوی کفباز و اسانسهای روغنی بسیار مفید است و در مرحله بعد باید داروهای متداول استفاده شود.
این پژوهشگر، دوای مشکلات اوایل بهار را خواب کافی زنبورها در زمستان دانست که قطع رشد کنه را هم به همراه دارد، همچنین فشردهسازی اگر انجام نشده باید خیلی سریع در اولین روز گرم صورت گیرد، این مسئله در مدیریت تخمریزی در اوایل بهار هم اهمیت دارد. در طبیعت، زنبورها غریزی خوشههای خود را مدیریت میکنند؛ ولی در نگاه زنبورداری باید این فشردهسازی مدیریت شود.
ایشان اضافه کرد: درمان کنه، تغذیه زمستانی و فشردهسازی از اولویتهای مهم زمستانگذرانی هستند. همچنین عایق کردن درب کندو در زمستان نیز با روشهای مختلف بسیار مهم است و با فوم برزنت، متقال یا سایر ابزار این کار صورت میگیرد تا از اتلاف حرارت و افزایش رطوبت و کوران هوای سرد جلوگیری شود.
این پژوهشگر و مدرس، در مورد ضدعفونی کندو، خاطرنشان کرد: باید به ترتیب و استاندارد مواردی مثل؛ پاکسازی عسل، تراشیدن موم، پوکه، چوب، پلاستیک و فلز به همین ترتیب باید انجام شود تا اصولی باشد و هرکدام از این موارد با روش خاص خود ضدعفونی میشود در مراحل بعدی میتوان از وایتکس 5 درصد، آب و نمک، شعله، بخار اسید استیک (برای پوکهها)، الکل (برای قطعات فلزی و پلاستیکی) و آب جوش هم برای برخی قطعات استفاده کرد. همچنین، برای آمادهسازی زمستانگذرانی باید برداشت اصولی انجام شود، درمان کنه، فشردهسازی، تغذیه مناسب و نیز غربالگری از ارکان یک زمستانگذرانی خوب است.
