به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، صنعت زنبورداری ایران نیز در دوران تحریم و کاهش صادرات، قطعاً به بازار داخل تکیه زده است و فروش عسل، مشتقات و محصولات جانبی زنبورعسل بهصورت عمده و خرده، تنها امید زنبورداران و صنایع وابسته است.
به گزارش عسلنا، در جهت واکاوی بازار داخلی محصولات زنبورعسل، بررسی مشکلات و چالشها و پرداختن به تهدیدها و فرصتهای بازار داخلی و احصای نیازها و انتظارات بخش صنایع بستهبندی عسل با رامین میرنجمی، مدیرعامل برند تولیدی «عسل میر نجمی» که در چند دوره بهعنوان زنبوردار نمونه و تولیدکننده منتخب در کیفیت و استاندارد انتخاب شدند، به گفتگو نشستیم، ایشان در بخش اول این گفتگو به تحلیل چالش هایی همچون استثمار شرکت های فروشگاهی زنجیره ای پرداخت و نقش منفی این شرکت ها در رشد عسل بی کیفیت و کاهش تقاضا و نیز پائین آوردن قیمت عسل را متذکر شد.
اینک بخش دوم این گفتگو از نظرتان می گذرد:
- عسلنا – جناب میرنجمی آیا قیمت عسل با هزینه تولید مطابقت دارد؟
میر نجمی: عسل تغذیهای هم به چند دسته ازنظر کیفی تقسیم میشود که باید بررسی و سؤال کرد که زنبوردار در کدام منطقه مستقر بوده و جریان شهد چگونه بوده یا به چه میزان از شکر استفادهشده یا آیا زنبورهای چرای مرتعی هم داشتند یا صرفاً از شربت شکر استفاده کردند؟
در حال حاضر عسل تغذیهای هم وجود دارد که در حد استاندارد و ساکاروز زیر 5 است، ولی تغذیهشده است و مقداری هم تغذیه طبیعی و شهد و گردهای در آن وجود دارد. مقدار عسل طبیعی در بازار زیاد نیست، چراکه خواهان زیادی ندارد و افراد زیادی ارزش و قیمت واقعی آن را درک و پرداخت نمیکنند و تولید آنهم با وضعیت کنونی بازار و مخارج سنگین تولید، مقرونبهصرفه نیست.
قیمت تعیینشده بازار داخلی با مخارج و هزینههای تولید عسل طبیعی مطابقت ندارد و متأسفانه تعیین قیمت در اختیار تولیدکننده و زنبوردار نیست. دلالها، فروشگاههای زنجیرهای و رقابت ناسالم، تکلیف قیمتگذاری را مشخص میکند.
- عسلنا - بخش اعظم بازار داخل را چه عسلهایی فراگرفته است؟
میر نجمی: درصد از عسل موجود در بازار متأسفانه از نوع تغذیهای بیکیفیت یا دستساز است که شرکتهای بیانصاف توزیع و عرصه زنجیرهای و برخی سوداگران در آن نقش دارند. در اصل این مقدار عسل طبیعی در کشور وجود ندارد تا نیاز فروشگاههای زنجیرهای را تأمین کند و این مبادی به سفارش ارزانقیمت برای تهیه عسل دست میزنند و در اقدامی ناصواب تأمینکنندهها با شگردهای موذیانه و تقلب یا مخلوط کردن عسل تغذیهای و دستساز ترکیبی درست میکنند که رنگ و عطر لازم را داشته و باقیمت کم قابلعرضه باشد که این خیانت بزرگی به صنعت و جفای بزرگتری به مصرفکننده است
- - از سایر مشکلات بازار داخلی و چالشهای بخش بستهبندی بگویید؟ چرا شرکتهای بستهبندی اتحادیهای ندارند؟
در سال 88 به سفارش اداره غذا و دارو تحقیقی با نام سند ملی عسل ایران را تهیه و تدوین کردیم و به سازمان غذا و داروی تهران تقدیم کردیم. در همانجا ما بحث گرید بندی و درجهبندی بر اساس کیفیت و نوع محصول را ارائه کردیم که با تغییر مدیریتها، متأسفانه این بحث عملی نشد. بحث رتبهبندی محصولات بسیار مهم و ضروری است و ما آن را 12 سال قبل مطرح کردیم.
اینکه کارخانهها و شرکتهای بستهبندی در استانها و کشور اتحادیهای ندارند، نیز از مشکلات محوری است و دست این صنایع را در شرکت در تصمیمگیریها و سیاستگذاریهای کلان و مشورتی در کشور بسته است. ما چند بار به همکاران در استانهای تهران، اصفهان، آذربایجان شرقی و غربی که بیشتر این شرکتها مستقر هستند، پیشنهاد همکاری برای تشکیل اتحادیهها را دادیم که تاکنون عملیاتی نشده، البته در اصفهان انجمن صنفی کارفرمایی واحدهای بستهبندی عسل استان اصفهان تشکیلشده که اتفاق خوبی است.
این اتحادیهها اگر تشکیل شود در امر قیمتگذاری و تصمیمگیری و نظارت میتواند فعال شود و بخش خصوصی باید در نظارتها فعال شود، چراکه دولت این وظیفه را بهخوبی انجام نداده است. توسط صنف میتوان یک نظارت درون صنفی داشت و این مؤثرتر از نظارتهای دولتی است.
- - در بحثهای نظارتی و استاندارد چه مشکلاتی وجود دارد؟ مبحث سرمایه در گردش این بخش در چه وضعیتی است؟
در بحث استانداردهای عسل، اداره استاندارد هزاران کالا را با تعداد محدودی کارمند باید نظارت کند که این امکان وجود ندارد و بسیاری از مواد غذایی پرمصرفتر در اولویت قرار میگیرند. بحث استانداردهای عسل و نظارت بر آن باید توسط یکنهاد ویژه و تخصصی انجام شود.
مشکل عدیدهای که این سالها داریم، به دلیل تورم اقتصادی و تلفات زنبورهای عسل، صنایع بستهبندی با مشکل کمبود عسل و بالا بودن قیمت عسل مطلوب روبرو هستند.
صنایع تبدیلی و تکمیلی، شرکتهای بستهبندی و تولیدی عسل برای خرید با مشکل کمبود سرمایه در گردش روبرو هستند، چراکه قیمت عسل از سال گذشته 5/2 برابر شده است و سرمایه قبلی کفاف خرید مقدار لازم برای تولید را نمیدهد.
بانکها باید همکاری لازم را داشته باشند و این سرمایه در گردش را تأمین کنند ولی همکاری ضعیف و سودی که دریافت میکنند بسیار زیاد است و برای کار تولیدی مناسب نیست.
الآن کشورهای پیشرفته بیشترین سود را از تولید دانش دارند نه از تولید محصول. ما باید در این بخش کارکنیم و چیزی که الآن برای کشورهای پیشرفته ثروت تولید میکند همین دانش و فنّاوری و صدور آن به دیگر کشورها یا دادن نمایندگی و زدن کارخانهها و تحت لیسانس کار کردن و فروش امتیاز این فناوریهاست.
ولی متأسفانه این در کشور ما اهمیتی ندارد، خود ما ثبت اختراع کردیم، شرکت ثبت کردیم و هزینه زیادی برای تحقیق و توسعه کردیم ولی متأسفانه از ما برای تولید انبوه حمایت نشده است. این محصول ثبت اختراعشده ما حتی برای صادرات هم مشتری داشت و میتوانست ارزآوری داشته باشد ولی متأسفانه دلسرد شدیم و حمایت نشدیم.
خام فروشی که سالهاست در جهان منسوخشده است ولی متأسفانه در کشور ما جریان دارد. بره موم و دیگر محصولات زنبورعسل با خام فروشی از کشور خارج میشود، ولی از صنایع تبدیلی و تکمیلی حمایت لازم صورت نمیپذیرد.
در برابر این زیان ملی، متأسفانه دولت هم عکسالعمل مناسبی ندارد و در بحران اقتصادی و نیاز تولیدکننده عسل و زنبوردار، این محصولات توسط دلالان قاچاق و خام فروشی به خارج میشود.
باید نظارتها بر بازار تولید، قاچاق و خام فروشی و توزیع عمدهای این محصولات زنبور محور افزوده شود و برای نظارت دقیق و تخصصی برنامهریزی شود.
تقویت صنایع تبدیلی و تکمیلی و حمایت از تولیدات دانشبنیان و بخش تحقیق و توسعه برای تولید محصولاتی با ارزشافزوده و مزیتهای رقابتی و صادراتی از مسائل مهم است.
- - اعطای مجوزها در صنایع بستهبندی را چطور تحلیل میکنید؟
به ثبت رساندن برندها باید هدفمند و با برنامه ریزی و نظارت بیشتری باشد و بهراحتی هرکسی بدون تجربه و ملزومات لازم نتواند برند ثبت کند و این کار ضوابط و ملزومات تخصصی داشته باشد تا سوءاستفاده صورت نگیرد.
برای مواد غذایی باید پروانه و برند به اشخاص و شرکتهایی داده شود که توان تجربی، دانش عمومی، حسن سابقه و نیت تولیدی داشته باشد و دارای زیرساختهای کارخانهای و بهداشتی و ابزار و ادوات لازم باشد و حداقل پروانه ساخت و پروانه بهرهبرداری داشته و زیر نظارت بهداشت و استاندارد و اداره غذا و دارو باشد.
متأسفانه برخی برندهایی را به ثبت میرسانند و بعد اجاره داده یا به فروش میرسانند و بدون داشتن کارخانه و زیرساخت بهصورت زیرزمینی به تولید میپردازند یا فروشگاههای آنلاین بدون مجوز تولید و بهرهبرداری و بدون اخذ مجوزها، محصولاتی کم کیفیت را با تبلیغ به فروش برسانند و نظارتی بر آنها هم صورت نمیگیرد.
متأسفانه داشتن مجوزهای لازم و قانونی کار کردن امروزه به دردسرهای بزرگی تبدیلشده و سنگاندازیها سبب دلزدگی این افراد قانونمدار شده، چون نظارت سختگیرانه فقط برای شرکتها و برندهای مجاز و قانونمند است.
بزرگترین معضل کشور، بیکاری است که توسط اشتغالزایی همین کارخانههای قانونمند و مجوز دار ایجاد میشود، با این روند متأسفانه و مشکل ایجاد شدن در بروکراسی اداری برای صنایع، بزرگترین دشمنی برای اشتغال صورت میگیرد.
در تولید عسل تک نفره متأسفانه علیرغم اینکه ما دستگاه و خط تولید داریم، خریداران دولتی، نظامی، سازمانی، هتلها و صنایع مناقصه برگزار میکنند و زیاد به کیفیت اهمیت نمیدهند و قیمت پایین برایشان مهم است، قطعاً برنده این مناقصهها افرادی هستند که عسل غیرطبیعی و شهد دستساز را که تفاوتی با آبنبات ندارد بستهبندی و سود این مناقصهها را میبرند و این هم از مشکلات مهم بخش تولید در محصولات میان وعده و عسل صبحانه و تکنفری است./
پایان بخش دوم گفتگو
