به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، استان همدان از مناطق بکر ایران برای زنبورداری است وجلوه های طبیعی بکر و بی نظیری دارد که همواره این استان را به خصوص در فصول گرم سال با آب و هوای معتدلش خواستگاه کوچ زنبورداران زیادی از سراسر ایران نموده است.
به گزارش عسلنا، حشره سودمند و قرآنی زنبور عسل از عجائب خلقت است به طوری که این موجود سراسر زندگی و فعالیتش همه سود و عملکردی مثبت به نفع سایر جانداران و کره خاکی است. زنبور عسل در کنار تولید محصولات گوناگون از جمله عسل، موم، بره موم و گرده گل به طبیعت و افزایش تولید محصولات باغی و زراعی نیز کمک میکند و در اشتغالزایی نقش بسزایی دارد به طوری که کشاورزان میتوانند در کنار فعالیت کشاورزی خود زنبورداری را انجام داده و به عنوان شغل دوم به افزایش درآمد خود کمک کنند.
استان همدان در صورت مدیریت صحیح در صنعت زنبورداری و فرهنگ سازی درست مصرف این محصولات سلامت محور می تواند در تولید این محصولات مفید، اشتغال زا و با قابلیت های صادراتی حرف های بسیاری برای گفتن دارد، چنانکه بر اساس آمار و تحقیقات، همدان یکی از سه استان برتر کشور در مصرف عسل است.
طبق مطالعات علمی صورت گرفته عناصر گروه بارش و رطوبت نسبی به دلیل فراهم ساختن شرایط محیطی مناسب و زمینهساز رشد و نمو گیاهان و افزایش شهدزایی آنها، شرایط را برای بهرهمندی زنبوران مهیا کرده، بدین ترتیب روابط این عناصر با تولید عسل بهویژه در کندوهای بومی مثبت است.
همدان با دارا بودن دو هزار و ۷۹۵ زنبورستان، سه هزار و ۵۶۳ زنبوردار و ۳۹۵ هزار کندوی زنبور عسل مستعد کسب عنوان قطب تولید عسل کشور است
بررسی وضعیت استان همدان نشان دهنده آن است که در سرشماری پیشین همدان با دارا بودن دو هزار و ۷۹۵ زنبورستان، سه هزار و ۵۶۳ زنبوردار و ۳۹۵ هزار کندوی زنبور عسل مستعد کسب عنوان یکی از قطب های مهم تولید عسل کشور است ضمن اینکه تمامی مراحل زنجیره زنبور عسل در این استان تشکیل شده و ظرفیتی برای برجسته بودن در این عرصه مهیا شده است.
در این خصوص گفتگویی با دکتر عبدالحمید قدرتی؛ دامپزشک و رئیس اتحادیه زنبورداران استان همدان ترتیب داده شد که در ادامه از نظرتان می گذرد:
- عسلنا - جناب دکتر قدرتی لطفا وضعیت توانمندی های همدان در صنعت زنبورداری را تشریح بفرمایید؟
قدرتی : همدان یک استانی است که اگر به آن توجه شود، ظرفیت های طبیعی و انسانی خوبی برای این صنعت دارد. تقریباً بر اساس سرشماری قبلی ۳۶۰ هزار قطعه کندوی زنبورعسل در استان همدان وجود دارد، به دلیل اینکه هنوز آمار رسمی سرشماری امسال توسط وزارت جهاد کشاورزی تایید و اعلام نشده به همان آمار بسنده میکنیم. بیشترین کندوی عسل متعلق به شهرستان نهاوند و کمترین تعداد کندوی زنبور عسل استان همدان در شهرستان بهار است.
- عسلنا - از جدول زمانی و جغرافیایی برداشت عسل استان همدان و میزانش بگویید؟
قدرتی: معمولاً فصل زنبورداری از اوایل بهار آغاز شده و در نیمه نخست سال فعال است اما نیمه دوم سال به دلیل فرا رسیدن فصل سرما زنبورداران کم کم به نقاط گرمسیری کوچ می کنند، متوسط تولید عسل هر کندو در استان همدان برابر ۱۰ کیلوگرم است اما در شهرستان نهاوند به لحاظ موقعیت جغرافیایی مناسب وضعیت بهتری از لحاظ زنبورداری وجود دارد؛ چنانکه از هرکندو ممکن است تا ۶۰ کیلوگرم هم عسل استخراج شود.
در استان همدان دو منطقه بسیار خوب برای زنبورداری وجود دارد که یکی از این مناطق، شهرستان نهاوند است که به وفور در این منطقه، کشت گشنیز انجام میگیرد که فرایند تولید گشنیز باعث شده تولیدات عسل در این منطقه بسیار خوب پیش برود و دیگری شهرستان رزن است که در این منطقه نیز کشت رازیانه باعث شده تولید محصول عسل رازیانه رونق بگیرد که به نوعی عسل تولید شده اثرات دارویی دارد. تولید عسل یونجه هم در استان همدان صورت می گیرد، این عسل، اثرات مطلوب درمانی دارد به همین ترتیب از گیاهان مختلف که در استان پرورش پیدا می کند، عسل تولید می شود.
- عسلنا – از گرانی نهاده ها و ابزار و ادوات زنبورداری و تحمیل هزینه های سنگین تولید حرف بزنیم؟
قدرتی : مطلب خوبی اشاره فرمودید، زنبورداری وابسته به صنعت کشاورزی است، به همین خاطر در سال هایی که بارندگی ها و ریزش نزولات آسمانی کمتر است؛ پیرو همین امر زنبورداران هم با مشکلات عدیده دست و پنجه نرم می کنندو بدین ترتیب تولید عسل با کاهش روبرو می شود همچنین بیماریهای متعدد نیز زنبورها را تهدید میکند.
یکی دیگر از مشکلات این عرصه تجهیزات و موادی است که زنبورداران برای ادامه فعالیت خود نیازمند آن ها هستند. به دلیل تحریم های موجود علیه ایران، کالاها و محصولات مورد نیاز زنبورداران با افزایش قیمت مواجه است و همین امر مشکلاتی را ایجاد می کند چراکه زنبورداران توانایی تهیه مواد اولیه و نهاده های مورد نیاز در این راستا را نداشته و به همین خاطر با کاهش تولید عسل مواجه هستیم. مثلا یک کندوی زنبور عسل با جمعیت کامل در سال ۹۹ برابر ۶۰۰ هزار تومان بود که امسال به حدود دو میلیون و حتی بیشتر رسیده است.
- عسلنا – از میزان حمایت ها و تسهیلات دولتی چه نظری دارید؟
امسال متاسفانه برنامهای جهت واگذاری تسهیلات به زنبورداران صورت نگرفته است به نظرمیرسد با افزایش بار مالی که بر دولت تحمیل شده، توانایی پرداخت تسهیلات به زنبورداران وجود نداشت. پارسال هم که این تسهیلات اعلام شد فقط به تعداد معدودی تعلق گرفت و باری را از دوش زنبورداران برنداشت. اولین مشکلی که شیوع ویروس کرونا ایجاد کرد مشکلات اقتصادی بود و نیز تحریم های اعمال شده؛ همه اینها و سایر مشکلات اقتصادی تداوم یافته و روز به روز عرصه بر تولیدکننده تنگ تر شده است.
- عسلنا – میزان فروش و درآمدزایی را چطور می بینید؟
نهاده های تولید بسیار گران شده و سرمایه در گردش زنبوردار کم است و هزینه تولید بالا رفته از طرفی خشکسالی و جریان ضعیف شهد و گرده، ریزگردها و ده ها مشکل دیگر گریبان زنبوردار را گرفته است. فروش محصولات زنبورداری خوب پیش نمی رود، قدرت فروش در سطح پایین قرار گرفته به نوعی با کاهش فروش محصولات روبرو هستیم که این فرایند باعث کاهش تولید شده است.
وقتی هزینه ها افزایش پیدا می کند، پیرو آن فروش هم با کاهش روبرو می شود و این سیکل معیوب به صورت کج دار پیش می رود.
در ایران در زمینه عقد قرارداد با زنبورداران و استفاده کندوها در مزارع کشاورزی حمایتی مشاهده نشده و فقط در ایران از زنبورداری سود میبرند.
چیزی حدود ۸۰ درصد محصولات کشاورزی دوپایه هستند بدین معنی که گرده باید جابجا شود تا ثمره دهد و نتیجتاً اینکه زنبور نقش مهمی در کشاورزی و رونق آن ایفا میکند، زنبور با جمعآوری گردهها، گردهها را روی گلها جابجا میکند و از طریق این عملیات گردهافشانی انجام میگیرد اما متأسفانه دولت در این زمینه هیچ کمک و همکاری با زنبوردارها نداشته است.
- عسلنا – جناب قدرتی به موضوع گرده افشانی اشاره فرمودید؟ بیشتر به راهکار تحقق این موضوع و حمایت از زنبورداران بپردازیم.
دولت باید کمک و همکاری را مدنظر داشته باشد و به زنبورداران تسهیلات پرداخت کند چراکه تا زمانی که تحریمها علیه ایران تداوم دارد مشکلات همچنان به قوت خود باقی است اما باید با پرداخت تسهیلات زنبورداران مواد اولیه برای تولیداتشان را تهیه و تدارک ببینند.
الان در اکثر کشورهای توسعه یافته از حیث زنبورعسل، شاهدیم که دولت در گرده افشانی ها حمایت دارد و این موضوع نهادینه شده ولی در ایران فقط در حد شعر و شعار در روز زنبور عسل است.
مهمترین نقش زنبور عسل در طبیعت دخالت در امر گردهافشانی، افزایش بازدهی محصولات کشاورزی و محافظت از محیطزیست است، نقش زنبور عسل در افزایش بازدهی محصولات کشاورزی در جهان بین 60 تا ۱۰۰ برابر ارزش تولیدات مستقیم کندوهای زنبور عسل شامل عسل، گرده، موم، بره موم، ژله رویال و زهر است.
اثبات شده بدون دخالت زنبور عسل در گردهافشانی، بسیاری از گیاهان، درختان و محصولات کشاورزی از کمیت و کیفیت پایینی برخوردار بوده و با وجود بکارگیری روشهای مدرن برای افزایش بازده محصولات کشاورزی بدون در نظر گرفتن نقش زنبور عسل، تغییر محسوسی در این امر ایجاد نشده و بهرهوری کشاورزی بسیار پایین خواهد بود
- عسلنا – جناب قدرتی جمع بندی بفرمایید و اگر صحبت پایانی هست بفرمایید؟
این روزها گرانی مواد اولیه از یکسو، کمبود بارش ها از سویی دیگر روی تولید عسل اثر گذاشته است؛ روندی که با کاهش میزان فروش گره خورده و کام زنبورداران همدانی را تلخ کرده است، اما با این حال شاهدیم که این مشکلات و کاهش صادرات روی تولید عسل اثر گذاشته است؛ روندی که با کاهش میزان فروش گره خورده و کام زنبورداران همدانی را تلخ کرده است. باید فرهنگ سازی مصرف در رسانه ها و تلوزیون افزایش یابد و سرانه مصرف عسل را که حدود یک کیلوگرم برآورد می شود، افزایش دهیم.
عسل های تقلبی و تولید غالب عسل تغذیه ای امر درستی نیست. گاهی به خورد زنبورها شکر میدهند که این شکر برای تغذیه زنبور مصرف میشود و عسلی که زنبور در آن مقطع تولید و جمع میکند به مصرف خودش میرسد که بتواند تا سال بعد دوام بیاورد و زنده بماند.
یک نوع عسل به نام عسل تغذیهای وارد چرخه مصرفشده بهطوریکه گاهی اوقات زنبوردار عسلی که زنبور با مصرف شکر تولید کرده را با عسل طبیعی مخلوط میکند که قیمت عسلی که به این صورت تولید میشود پایینتر از قیمت عسل طبیعی است، مردم خودشان هم متوجه میشوند که هر عسلی چه قیمتی دارد و معمولاً درفروش کیفیت عسل مدنظر است.
باید نظارت و برخورد با تقلب صورت پذیرد و عسل تغذیه ای و شکری از عسل طبیعی و استاندارد جداسازی شده و تمیز داده شود تا مشتری قدرت انتخاب داشته باشد./
