به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، ترویج و آموزش دو رکن اصلی در صنعت کشاورزی هستند و تحول علوم و فنون دامداری و کشاورزی بازوی تحرک این صنعت است به‌طوری‌که باید مدام از روش‌های ترویجی مناسب بر علم بهره‌برداران این صنعت افزوده شود.
به گزارش عسلنا، در صنعت زنبورداری نیز آموزش از اصول لاینفک است، چرا که زنبورداری به دقیقه اکنون قطعاً با زنبورداری دو سال قبل و نیز با ده سال قبل از نظر کمی، کیفی، تجربی و پرورشی تغییر کرده است.
در این راستا گپ و گفتی داشتیم با دکتر محمد رئوفی‌نژاد، کارشناس ارشد حوزه ترویج کشاورزی در دفتر آموزش و ترویج سازمان جهاد کشاورزی استان تهران که از نظرتان می‌گذرد.
کارشناس ارشد تحقیق و ترویج کشاورزی با بیان اینکه، آموزش‌های عالی در کشور ما باید بر روی ترویج، فرهنگ‌سازی و روش‌های آموزش به بهره‌برداران صنایع توجه کند، گفت: باید این رشته‌ها توسعه پیدا کند و در دانشکده‌های کشاورزی و دامپزشکی این بحث آموزش و ترویج به بهره‌برداران به‌عنوان یک‌رشته تحصیلی با شاخه‌های متنوع باشد.
رئوفی‌نژاد، افزود: اگر بحث ترویج را از کشاورزی و دام حذف کنیم، تولیدکننده و بهره‌بردار دچار سردرگمی شده و پروسه تولید با چالش بزرگی روبرو می‌شود.
وی اضافه کرد: باید نقش دانشجویانی که با عشق به مراکز محروم می‌روند و بدون حقوق یا با مزایای اندک امر ترویج را انجام می‌دهند و در فلان روستای دورافتاده سبب هدایت تولیدات و بهره‌بردار کشاورز و دامدار می‌شوند، پررنگ شده و قدردانی شود.
این کارشناس با بیان اینکه، در بحث آموزش، چالش اصلی این است که بهره‌بردار تشنه دانش باشد، اظهار کرد: باید بهره‌برداران به آموزش معتقد شوند و بدانند که این آموزش و ترویج تولید آنها و کیفیت کارشان را بالا می‌برد. خود این عزیزان باید به دنبال دانش بروند؛ ولی شاهدیم حتی از کلاس‌های رایگان هم کم استقبال می‌کنند.
این مدیر جهاد کشاورزی تصریح کرد: انجمن‌های علمی هم در این راستا وظایفی دارند؛ ولی حمایت چندانی از آنها نمی‌شود. انجمن‌ها یک مشکلی که دارند این است که اعتبارات لازمه در اختیارشان نیست و باید به طور غیرانتفاعی انجام مسئولیت کنند.
رئوفی‌نژاد، تأکید کرد: برای توسعه این آموزش‌ها حداقل نیاز به بودجه است، وزارت علوم زمانی یک مختصر کمک مالی به انجمن‌های علمی می‌کرد که چند سالی است آن هم قطع شده؛ طبیعتاً دولت باید به این انجمن‌ها مقداری کمک کند، هرچند که خود این انجمن‌ها هم می‌توانند منابعی برای کسب درآمد ایجاد کنند؛ مثلاً خود این کلاس‌های آموزشی می‌توانند یک منبع درآمد باشند.
وی با ذکر این مطلب که در دنیا اتحادیه‌ها در این زمینه‌ها هزینه می‌کنند و اگر تشکل‌ها قوی باشند می‌توانند ثروت افزایی کنند و مسئولیت این آموزش‌ها را در مسیر توسعه برعهده بگیرند، عنوان کرد: در ایران با این شرایط اقتصادی توقعی که از دولت وجود دارد، شاید خیلی به جا نباشد، ولی فضای مجازی می‌تواند کمک مؤثری بکند و بار سنگینی را باید رسانه‌ها به عهده بگیرند؛ رسانه‌های عمومی مثل رادیو، تلویزیون و رسانه‌های همگانی.
این کارشناس توضیح داد: در صنعت زنبورداری هم می‌توان این بحث آموزش را از دو بعد نگاه کرد، اول سطح آگاهی مسئولین وزارت جهاد کشاورزی در حوزه صنعت زنبورداری است که فکر می‌کنم دراین‌خصوص سطح آگاهی مسئولین کشور در سطح متوسط است و باید آموزش‌های تخصص ضمن خدمت داده شود و متأسفانه افرادی در برخی سازمان‌های دولتی و تشکلی مسئولیت‌ها را به عهده می‌گیرند که بیشتر به سایر بخش‌های کشاورزی توجه می‌کنند و کمتر به بحث زنبور عسل تمرکز دارند.
این محقق ادامه داد: بارها بر گرده‌افشانی زنبور عسل تأکید داشتیم و در معاونت امور دام توجه بیشتری به دام و طیور هست که ریشه تاریخی دارد، چرا که گوشت و مرغ بیشتر موردنیاز هست و کاربری و مطالبه بیشتری دارد و به‌هرحال بخش مهمی از زنجیره غذایی را به عهده دارند. بحث زنبور عسل بخشی است که در دل موضوع‌های دیگر قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: اعتقاد ما این است که باید امور زنبور عسل مستقل از طیور باشد و تا زمانی که این اتفاق نیفتد ما نمی‌توانیم امید زیادی داشته باشیم.
این کارشناس در بیان راهکارها برای ارتقای صنعت زنبورعسل، ابراز کرد: ما نمی‌توانیم برای همه مسئولین یا تشکل‌ها برخی موارد آموزشی را اجرا کنیم به‌هرحال خودشان باید به این موضوع شناخت و آگاهی داشته باشند و در سیاست‌هایشان تجدیدنظر کنند و باید نگاه استراتژیک در مدیریت این بخش وجود داشته باشد تا ما بتوانیم یک تحول اساسی در صنعت داشته باشیم.
رئوفی‌نژاد در پایان خاطرنشان کرد: در بحث توسعه و فناوری انتخاب مسئولین آگاه این صنعت یک نقطه عطف برای تحول صنعت زنبورداری است؛ ولی به سطح اجتماع و مردم که می‌رسیم طبیعتاً اینجا نهادها یا فعالین این صنعت می‌توانند نقش مهمی داشته باشند. این فعالین اعم از اتحادیه‌ها و تشکل‌ها، صندوق توسعه صنعت زنبورداری کشور و انجمن علمی زنبور عسل، دانشگاه‌ها مراکز آموزشی باید به میدان بیایند و در فرهنگ‌سازی و آموزش تخصصی نقش ایفا کنند.
به گزارش عسلنا، پیشنهاد می‌شود مسئولین ترویج در سه سطح برای مردم و مصرف‌کننده عمومی، مسئولین و مدیران دولتی و تشکلی و نیز برای زنبورداران برنامه ترویجی و آموزشی از طریق ابزار مختلف اعم از کتاب و جزوه، برنامه‌های تصویری و شبکه‌های اجتماعی تدارک ببینند.
در خصوص فرهنگ سازی برای مثال ما می‌بینیم که کشورهایی که در زنبورداری صاحب سبک هستند مثل کشور اسلوونی، بازار صبحانه های عسلی را راه اندازی کرد که از کودکستان ها شروع کرد. همین‌طور در کتاب های درسی طی چند سال این کشور توانست فرهنگ سازی را کامل کند.
اگر ما بتوانیم در کتاب های درسی مقوله زنبور عسل را وارد کنیم، خیلی موثر واقع خواهد شد.در دنیا به زنبورعسل از دیدگاه های مختلفی نگاه می‌کنند و فرهنگ سازی از پایه صورت می‌گیرد. این موضوع در ایران با توجه به اینکه اقلیم ایران و شرایط ایران مستعد پرورش زنبور عسل است و ما در جهان از نظر تولید و تعداد کلنی جزو برترین ها هستیم باید مورد توجه ویژه باشد.
