به گزارش پایگاه خبری صنعت زنبورداری ایران، کوچ گرمسیری و برداشت عسل کنار از موضوعات و محورهای مهم زنبورداری کشور است و برخورد غیرحرفهای و ندانستن اصول و الزامات در این حیطه سبب زیان بزرگی برای زنبورداران میشود.
کوچ غیراصولی و تلفات و هزینههای سنگین
یک کوچ غیراصولی علاوه بر تحمیل هزینهها میتواند تلفات سنگینی را به کلنیها و زنبوردار وارد کند و در عین نتیجه و منفعت ندادن سبب خسران شود.
در اواخر تابستان (روزهای جاری) فصل مناسب کوچ گرمسیری است و در 10 استان جنوبی ایران رشد و گلدهی درخت کنار به حداکثر میرسد.
گیاه کنار یا سدر، از تیره عنابیان است که بین 3-2 متر تا 8 متر هم رشد کرده و ارتفاع مییابد. گلها و شکوفههای شهد زا و مطلوب زنبورعسل دارد که وقتی این حشره در بین آن قرار میگیرد به اوج سرحالی و سرمستی میرسد. میوههای آبدار این گیاه هم منبع انرژی، کالری، کلسیم، انواع ویتامین و فسفر و مواد معدنی است.
به گزارش عسلنا، برای تبیین کوچ گرمسیری و فراگیری اصول آن با یکی از زنبورداران نمونه کشور به گفتگو پرداختیم. آقای آب آذر، علاوه بر تحقیقات 8 ساله در این زمینه و کسب تجارب ارزنده میدانی، با دغدغه در راستای اشاعه دانش کوچ گرمسیری تلاش کردند.
هماهنگیهای اولیه کوچ، مجوزهای بهداشتی- ترددی و استقراری
این زنبوردار نمونه کشور در گفتگوی اختصاصی با عسلنا، اظهار کرد: زنبورداران باید در نظر داشته باشند که هرگز عجولانه تصمیم نگرفته و با مشورت و برنامهریزی درست بهترین کوچ را داشته باشند، زمانسنجی و تحلیل منطقه مقصد ازنظر آب و هوایی و شرایط جاری و مشورت با اهالی فن و یادگیری الزامات، قبل از نیت کوچ از اصول مهم اولیه است.
آب آذر، تصریح کرد: حتماً قبل از کوچ، زنبورداران عزیز، هماهنگیهای لازم برای مجوز اسکان در شهرستان موردنظر را از طریق مشورت با تشکل زنبورداری شهرستان مقصد و مسئولین جهاد کشاورزی و دامپزشکی پیگیری کنند و مجوزهای بهداشتی و ترددی لازم را از ادارات مبدأ و مقصد پیگیری کنند.
وی، افزود: قبل از حرکت، حتماً جمعیت قوی (حتیالمقدور 7 قاب در کندو) تدارک دیده و حتماً بازدید دقیق از کلنیها صورت گرفته و قابهای عسلی پر و یا سفید را از کلنیها حذف کنند.
آب آذر، با اشاره به اینکه، قبل از کوچ درب کلنی را باید بارنگ پلاستیک سفید، چندلایه رنگآمیزی کرده یا همان شب استقرار با استفاده از گچ سفیدکاری روی درب کندوها را دوغاب کاری کنند، اضافه کرد: در حد توان و در صورت صلاحدید با کامیونهای یخچال دار و تنظیم دمای زیر ۲۵ درجه به سمت کوچ، بدون توقف و در ساعات خنک حرکت کنند.
اهمیت منابع آب در استقرار و کوچ
زنبوردار نمونه استان بوشهر، تأکید کرد: حتماً و الزاماً، قبل از استقرار در مورد آب مصرفی و نیاز کلنی تحقیق و تفحص صورت گرفته و اگر فاصله منابع آب در فاصله بالای ۱۰۰ متر باشند، الزاماً باید آبشخور تمیز، بهصورت دستی در وسط زنبورستان ایجاد شود و حداکثر فاصله 50 متری برای نصب این مخزن توصیه میشود، هرچه فاصله آب و زنبورستان کمتر باشد علاوه بر حفظ جمعیت به نسبت پرواز شهدی، عسل بیشتری ذخیره میشود و شاهد تلفات کم و مصرف کمتر انرژی زنبورها خواهیم بود که به راندمان زنبور در دیگر فعالیتهای مفید کمک میکند.
وی افزود: به همراه داشتن طناب، آبپاش، شلنگ، کارواش دستی، چکمه، لباس زنبورداری، چراغ اضطراری و دیگر ملزومات در حین حرکت برای طول مسیر و مخاطرات احتمالی لازم است و حتیالمقدور از کامیون سبک نظیر ایسوزو استفاده شود و کلنیهای تعداد بالا با دو کامیون حمل شود، چراکه بارگیری و تخلیه کامیونهای سنگین و تریلی بسیار پرزحمت، زمانبر و با تلفات بیشتر همراه است.
فاصلهگیری از مزارع کشاورزی/ سمپاشی کنجد کاران را جدی بگیرید
وی ادامه داد: سوراخهای پشت درب و پشت کلنی را باید بررسی کرده و در صورت مسدود بودن حتماً بازشوند، این امر بسیار حیاتی و از خفه شدن کلنی جلوگیری میکند و توصیه مؤکد ما در استان بوشهر، فاصله گرفتن از مزارع کنجد است، زیرا کشاورزان سهواً و براثر ناآگاهی در زمان گلدهی محصولات، اکثراً از سموم خطرناک مقابله با شته استفاده میکنند که در صورت شیمیایی و غیر ارگانیک بودن این سموم با توجه بهوفور داروهای قاچاق و از رده خارج ضد آفات، قطعاً باعث تلفات و افت جمعیت شدید زنبورستان میشود.
آب آذر، توصیه کرد: بههیچعنوان در کوچ به جنوب، از کیک گرده یا خمیر شیرین روی قابها مخصوصاً در جلوی کلنی قرار نداده و استفاده نکنید که احتمال ریزش آن و گرفتگی دریچه پرواز بسیار زیاد است.
وی افزود: در کوچ، از گونی، پارچه یا نمد روی قابها و بین درب کلنیها استفاده کرده تا علاوه بر کم کردن حجم و فشار ورود گرما، از بالا بهنوعی شبیه به پنجره دوجداره عمل کرده و خنکی در بالای قابها ایجاد شود.
این زنبوردار موفق بابیان اینکه، اگر از راه دور قصد کوچ دارید و کلنیهای شما بسیار پرجمعیت است، باید از طبق اضافه استفاده کرده و یا توری پشهگیر یا تور عروس را مابین درب کلنی و روی قابها تعبیه کنید، گفت: این کار از ازدحام زنبورها جلوی دریچه و تلفات جلوگیری میکند و توصیه میشود حتماً علاوه بر پر کردن آب تمیز در شربتخوری قابی حدود نیم لیتر آب هم در نایلون فریزی ضخیم قرار داده و روی قابها بگذارید زنبورها پلاستیک را با منافذ بسیار ریز سوراخ کرده و از آب محتوی آن در صورت نیاز استفاده میکنند.
وی، اضافه کرد: فاصله مبدأ و مقصد را طوری برنامهریزی کنید تا قبل از طلوع خورشید به محل استقرار رسیده پس الزاماً تخلیه فقط در شب یا سپیدهدم صورت گیرد و اگر مسیر طولانی شد در طول روز لحظه توقف کامیون حمل زنبور در مسیر بههیچعنوان کامیون (حتی برای چند دقیقه) خاموش نشود تا زنبورها حس لرزش ماشین و حرکت را احساس کنند و تحریک نشوند.
حرکت در شب و خنک نگهداشتن کلنیها
آب آذر، در ادامه اشتراک تجربههای میدانی خود، ابراز کرد: در مسیرهای طولانی طی روز از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۹ عصر، حتیالامکان در طول روز، هر 45 دقیقه (زیر یک ساعت) یکبار بین ردیفهای کلنی در کامیون با سیستم کارواش دستی یا شلنگ به میزان کافی آب بپاشید.
وی ادامه داد: در چیدمان اتاق کامیون ردیف اول را با ۲۰ سانت فاصله از لبه پشت کابین راننده چیده تا هوا به کلنیهای پایین هم برسد، مخصوصاً کلنیهای اول از پایین که به خاطر قرار گرفتن روی موتور، گرمای بیشتری به آنها وارد میشود و اگر مسیر کوچ در طول روز در استانهای کویری است و امکان دسترسی به آب کم یا با مشکلات احتمالی روبرو هستید میتوانید بالای هر ردیف یک طبق خالی گذاشته و بعد با طناب ردیفها را محکم کنید و در طول مسیر، نصف قالب یخ را در گونی یا پارچه گذاشته و در طبق خالی ذکرشده قرار دهید تا یخ بهمرورزمان، آبشده و بیش از دو ساعت شبیه باران بین ردیفها بریزد.
اصولی برای تخلیه حرفهای و استاندارد کلنیها در محل استقرار
این زنبوردار بوشهری، عنوان کرد: برای احتیاط در ساعات اوج گرما، درب اتاق پشت کامیون را به حالت نیمهباز بگذارید تا جریان هوا شدیدتر شود، بیشترین تلفات در ردیف اول از جلو و عقب و ردیفهای پایین است و جریان هوا و ایجاد رطوبت این تلفات را کم میکند.
آب آذر، با تأکید بر استفاده از کامیونهای تندرو با اتاق چوبی، گفت: اگر در تخلیه، به روشنایی روز برخوردید، حتماً بهمحض تخلیه کلنی، اول تکتک دریچه پرواز، کندوها را با آبپاش آب بزنید و چند لحظه هواگیری کنید و بعد در کمتر از ۶۰ ثانیه دریچهها را بازکنید.
به گزارش عسلنا، وی با اشاره به این موضوع که حتیالامکان تعداد نفرات و کمکیها را در تخلیه زیاد کرده و مدتزمان تخلیه را به حداقل برسانید، بیان کرد: روز اول استقرار ظرف شربتخوری را پر از آب کرده تا استرس گرما و فشار دمای محیط بر کلنی کمتر شود، همچنین در روز اول استقرار حتماً زیر کلنیها سنگ یا اجر یا پایه بگذارید تا علاوه بر اینکه این کار باعث فاصله کلنی با زمین شده و گرمای زمین از پایین کلنی نفوذ نکند، مانع حمله موریانههای چوب خور هم شده تا آسیبی به چوب کندوها وارد نشود.
زنبوردار موفق کشور، تشریح کرد: بهمحض تخلیه کلنی، جلوی دریچه پرواز را قبل از باز کردن با آبپاش آب بگیرید تا زنبورها آرام شده و از هجوم به دریچه پرواز خودداری کنند همینطور از سوراخهای پشتهم میتوانید برای پاشیدن آب به داخل کلنی استفاده کنید.
آب آذر، ضمن بیان این نکته که حتماً سوراخهای کندو، مخالف جهت هم و موازی با دریچه پرواز باشد، تذکر داد: باید دریچه پرواز را در جهت موازی با طلوع خورشید قرار دهید.
رعایت حقوق همدیگر و احترام به قوانین و اصول
به گزارش عسلنا، این فعال تشکلهای زنبورداری، در ادامه گفت: دریچه پرواز را کاملاً بازکرده و در لحظه اول درب کلنی را یکبار باز و بسته کرده تا تهویه هوا سریعتر صورت گیرد.
آب آذر در پایان، خاطرنشان کرد: لطفاً به حریم استقرار و اسکان کلنیهای همکاران خود و زنبورداران محلی، طبق برنامه و اصول کوچ که مندرج در دفترچه است بهصورت قانونی احترام بگذارید و خواهشمندیم تدابیر لازم را مبذول بفرمایید تا شاهد تلفاتی اینچنین سنگین نباشیم.
