کارشناس مسئول زنبورعسل در سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین، با بیان اینکه باید نگاه ویژهای به سرشماری زنبورستانها بهعنوان مبنای توسعه و برنامهریزی داشت، گفت: خروجی این سرشماریها باید دارای اطلاعات قوی، جزئی و فراگیر و کامل باشد و همه مؤلفههای تحلیلی، فنی و آنالیزی را در یک بانک اطلاعاتی مرجع در برگیرد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، بحث سرشماری و داشتن بانک اطلاعاتی آماری قوی از زیرساختهای مهم برای برنامهریزی و توسعه هر صنعتی است و فقدان و ضعف این سیستم در صنعت زنبورداری نیز احساس میشود.
برای آشنایی بیشتر با نظرات و مطالعه مصاحبه های اسماعیل غفوری کلیک کنید
از سال 1398 تاکنون سرشماری جدیدی در صنعت زنبورداری نداشتیم و این قطعاً مشکلات و واکنشهایی را در بردارد، عسلنا در مجموعه مطالبی به تحلیل این موضوع مهم پرداخته و مجری محترم طرح توسعه صنعت زنبورداری نیز در مصاحبه مفصلی توضیحات لازم را دراینباره ارائه دادند. اینک در گفتگوی تخصصی و کاربردی با مهندس اسماعیل غفوری که از سال 1386 در سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین در سرشماریهای مختلف زنبورستان های این استان فعالیت اجرایی و میدانی داشته است به واکاوی بیشتر این موضوع میپردازیم:
به سایت اختصاصی برای خود اظهاری زنبورداران نیاز است
کارشناس مسئول زنبورعسل در سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین بابیان اینکه، از گذشته تابهحال بودجهای برای این سرشماریها تخصیص داده نشده و این بهعنوان یک وظیفه ادارات کل جهاد کشاورزی در استانها و شهرستانها انجام میشده است، گفت: سال گذشته و امسال این سرشماریها انجامنشده است و در رابطه با کلیات توقف این طرح سرشماری، بههرحال با انجام تمهیدات دقیقتر و برنامهریزیهای پیشگیرانه کرونا، امسال امکان برگزاری این سرشماری که اهمیت فراوانی در ارائه آمار و داشتن زیرساخت اطلاعاتی برای انجام فعالیتهای مدیریتی و تحقیقاتی است وجود داشت.
اسماعیل غفوری در گفتگوی اختصاصی با عسلنا، تصریح کرد: در جایگاه یک کارشناس مسئول زنبورعسل، پیشنهادهایی هم به متولیان امر داشتیم؛ ازجمله اینکه بهوسیله ایجاد یک سامانه و سایت جمعآوری اطلاعات، بهصورت خود اظهاری، این مهم قابل انجام است، کما اینکه در کشور ترکیه نیز این سرشماریها به همین صورت انجام میشود.
وی افزود: در این فرمهای مجازی، گزینهای در پایان قرار دارد که فرد تکمیلکننده اطلاعات و صداقت گفتههای خود و اظهاراتش را تائید میکند و تعهد میدهند که در آینده پس از راستی آزمایی، عواقب اطلاعات نادرست احتمالی را بر عهده میگیرد.
عدم سرشماری مشکلاتی را در شهرستانها ایجاد میکند
به گزارش عسلنا، غفوری، اضافه کرد: در استانها نیز در خصوص این مسئله عدم سرشماری مشکلاتی به وجود میآید، چراکه تعداد کلنیهای زنبورداران تغییر میکند، زنبورداران جدیدی وارد میشوند و یا حتی برخی زنبورداران این کار را رها میکنند و با توجه به اینکه توزیع نهاده شکر و دیگر خدمات از طریق همین دادههای آماری شکل میگیرد، ضرورت دارد این اطلاعات درست و دقیق و بهروز باشد.
عضو هیئت اجرایی ادوار سرشماری زنبورستانهای استان قزوین، ادامه داد: امیدوارم وزارت جهاد کشاورزی، روشهای جایگزین سرشماری میدانی را عملیاتی کند، چراکه آخرین آمار مربوط به سال 98 بوده و قطعاً تعداد کلنیها تغییر و اصولاً افزایش داشته که زنبورداران از ما انتظار دارند بر مبنای آمار کلنی جدیدشان به آنها خدمات یا نهاده بدهیم.
این کارشناس ارشد زنبورعسل، با اشاره به این نکته که البته سیاست سازمان جهاد کشاورزی توسعه کمی این صنعت و افزایش تعداد کلنیها نیست و البته ما نیز موافق این هستیم، عنوان کرد: ولی این سیاست در مورد عدم ورود زنبورداران جدید صادق است و قطعاً از توسعه زنبورستان های زنبورداران قدیمی با تکیهبر توسعه کیفی باید حمایت شود.
غفوری، توسعه صحیح صنعت زنبورداری را به سمت تحول کیفی و توسعه عمودی، دانست و اظهار کرد: ولی در این مقطع باید پاسخ مناسب به بهرهبردارانی که منتظر سرشماری و ارائه آمار جدید هستند، داشته باشیم که اکنون ما در استانها پاسخ قانعکنندهای برای عزیزان زنبوردار نداریم.
افزایش دورههای ضمن خدمت و اصلاح ساختار تشکیلاتی زنبورعسل
این محقق آفات و بیماریهای زنبورعسل، توسعه دانش تخصصی و تجارب میدانی مدیران دولتی و کارکنان بخش زنبورعسل در سازمان جهاد کشاورزی و نیز سازمان دامپزشکی را از ضرورتهای مهم دانست و تأکید کرد: باید با افزایش این دانش و دورههای آموزش ضمن خدمت، بتوانیم سطح خدمترسانی و درک این صنعت را در کارکنان دستگاههای متولی، بالا ببریم تا با اشراف بر مشکلات و محورهای تخصصی این صنعت، بتوانند خدمات ملموستر و مؤثرتری ارائه دهند.
وی، ارتقای جایگاه تشکیلاتی زنبورداری در ساختار جهاد کشاورزی را نیز چالش بزرگ دیگری توصیف کرد که سیاستگذاران و مدیران ارشد جهاد کشاورزی، باید توجه ویژهای بدان داشته باشند، چراکه با دو یا سه نیرو و کارشناس، اداره تشکیلات زنبورداری کشور، کاری غیرممکن است و میبایست در قالب معاونت یا حداقل یک اداره کل با مدیریتها و کارشناسهای تخصصی چندگانه، این چارت اداری اصلاح شود.
غفوری، ضعف بودجهای در بخش زنبورعسل در چارت مالی جهاد کشاورزی و سپردن وظایف غیرتخصصی مضاعف بر دوش کارشناسان زنبورعسل را نیز از مشکلات دیگری دانست که باید چارهجویی شود تا توانایی خلاقیت و پرداختن حرفهای و تخصصی به امور را از استانها و شهرستانها سلب نکند.
تشکلهای صنفی در سرشماری فعال شوند
کارشناس مسئول زنبورعسل در سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین، پیشنهاد کرد: اتحادیه سراسری زنبورداران ایران، با کمک اتحادیههای استانی که در سالهای قبل بهصورت رایگان و با سهولت این آمار سرشماری را از وزارتخانه دریافت میکردند و بر اساس آن فعالیت کرده و با صدور دفترچه زنبورداری نیز کسب درآمد دارند، همت کند و در تشکل ملی زنبورداری با ایجاد یک سایت سرشماری، این مسئولیت را بر عهده بگیرند.
وی پیشنهاد داد: بخش دولتی نیز در کنار ایشان، تنها ناظر و تحلیلگر باشد تا نمایندگان صنفی زنبورداران خود مبتکر جمعآوری این اطلاعات بهصورت تخصصی باشند. ورود اتحادیه سراسری به این موضوع میتواند کار را تخصصیتر پیش ببرد و دادههای جزئیتر و دقیقتری هم احصا شود و صرفاً به تعداد کلنی یا میزان برداشت اکتفا نشود.
دادههای سرشماری باید جزئی و فراگیر باشد
وی، در خصوص تولید و جمعآوری این دادههای آماری، نیز گفت: باید بهصورت دقیق و تخصصی عمل کرد که البته در سالهای قبل مشکلاتی در این خصوص وجود داشته است، این آمار بسیار کلی و غیر جزئی است، بهطوریکه با مقایسه آمار زنبورداری ایران با کشوری مثل نیوزلند، درمییابیم که آمار ما بسیار پیشپاافتاده و سطحی و دادههای زنبورداری این کشور دقیق و جزئی هستند.
غفوری تصریح کرد: در کشور ایالاتمتحده آمریکا، جداول تحلیلی آماری بسیار سطح بالایی در مورد انواع تولیدات و قیمت آنها و دادههای فنی آنالیزی کاربردی وجود دارد.
وی تأکید کرد: دادههای آماری کشور ما نیز باید فنی و تحلیلی باشد و اینکه مثلاً در تولید عسل فقط یک آمار کلی و یا استانی نداشته باشیم، تفکیک تولیدات شهرستانها، نوع این تولیدات، کیفیت این محصولات، طبیعی یا تغذیهای بودن، جغرافیای طبیعی تولیدات و. مؤلفههایی است که باید درداده های آماری لحاظ شود.
این کارشناس، اذعان کرد: گرده گل، بره موم، زهر زنبور و نیز محصولات ترکیبی و مکملها نیز باید در دادههای آماری تولیدات زنبورداری اضافه شوند و اعداد و ارقام مستند داشته باشند، همچنین قیمتگذاری و سایر اطلاعات فنی نیز از نکات مغفول آمارگیریهای قبلی زنبورداری است.
نقد درونسازمانی زمینهساز خرد جمعی و رفع مشکلات است
وی در خصوص مشکل قرمز بودن شهرها و تردد زنبورداران برای سرشماری، بیان کرد: مشکلی در این وجود ندارد، چراکه بههرحال این ترددها برای سرکشی به زنبورستان، روزانه توسط زنبوردار وجود دارد و یک مورد تردد اضافهتر به نزدیکترین مرکز خدمات، در همان شهر برای ثبت آمار، مشکلی را ایجاد نمیکند. ترددهای داخل استانی و شهرستانی ممنوع نیست و به سهولت انجام میشود.
این محقق سازمان جهاد کشاورزی، سپردن مسئولیتهای سرشماری به استانها را نیز مستلزم تمهیدات و ارائه امکانات دانست و انجام هماهنگیهای بعدی و رفع نیازها را ضروری قلمداد کرد و گفت: صرفاً با ارائه یک بخشنامه، عملیاتی کردن آن آسان نیست و نیاز به پشتیبانی و تعامل دارد.
غفوری با تأکید بر این نکته که باید یک نقد درونسازمانی هم داشته باشیم، نقد درونسازمانی زمینهساز خرد جمعی و رفع مشکلات است و باید از خود بپرسیم با توجه به اینکه سرشماری در سال گذشته هم انجام نشد، در اینیک سال چه کردیم، اذعان کرد: واقعاً چه تمهیداتی در این زمان یکساله اندیشیدیم، ما یک سال فرصت داشتهایم تا این مشکل را حل کنیم ولی چارهای نیندیشیدیم، مضاف بر اینکه اگر بحث مهم سلامت کارکنان مطرح باشد که البته این مسئله اولویت هم داریم، متأسفانه شاهدیم که مراجعات مکرر و پرشمار مرغداران و دامداران به واحدهای جهاد کشاورزی در شهرستانها با ازدحام زیاد وجود دارد و چارهجویی نشده و قطعاً اینکه عدم این ریسک خطر در حال حاضر هم برای کارکنان سازمان وجود دارد.
غفوری در پایان خاطرنشان کرد: در جایگاه یک کارشناس مسئول امیدوارم که صحبتها و پیشنهادهای من شعاری نباشد و در حوزه عمل و عملیاتی کردن این مسائل نیز قوی عمل کنیم./
