به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، مرغ زنبورخوار یا سبزه قبا، این سالها به آفتی بزرگ برای زنبورستانهای کشور تبدیلشده و رشد نامتوازن جمعیت اینگونه و کاهش پرندگان شکارچی این موجودات، سبب افزایش گلههای این پرندگان و یورش بیامان به مزارع و زنبورستانهای برداشت عسل کنار در جنوب کشور شده است.
در خصوص واکاوی این مسئله و حل تعارض موجود و برای چاره گشایی از مشکلات ایجادشده و تبیین راهحلهای مسالمتآمیز در جلوگیری از کشتار این پرنده، مجموعه گزارشهای میدانی و کاربردی عسلنا (پرونده مرغ زنبورخوار) که قبلاً نیز چند مطلب (https://b2n.ir/x84914) از این سلسله منتشرشده، به دنبال جریان سازی و مطالبه گری در این زمینه تداوم می یابد.
دکتر عبادی: سبزه قباها مهاجر هستند ولی از بهار تا تابستان در کشور زیست داشته و احتمالاً تولیدمثل میکنند
دکتر رحیم عبادی، پژوهشگر، استاد پیشکسوت دانشگاه و دانشمند برجسته زنبورعسل، در این رابطه به عسلنا، گفت: «معمولاً این پرندگان مهاجر هستند و برحسب رفتارِ گونه، از اواسط بهار از عرضهای جغرافیایی مناطق شمالی بهطرف جنوب مهاجرت میکنند و در کشورهای مختلف ازجمله در ایران، برای مدتی اقامت میگزینند که احتمالاً تولیدمثل هم میکنند. با سرد شدن هوا در پاییز مسیر برگشت را به عرضهای شمالی در پیش میگیرند و در مناطق معتدلتر و گرمسیر اقامت میکنند تا اینکه در سال بعد مجدداً همین چرخه تکرار میشود.»
به گزارش عسلنا، در این راستا با آقای ابراهیم علی محمدی، از فعالان صنفی و زنبوردار موفق کشور نیز به گفتگو پرداختیم؛ او با شنیدن نام مرغ زنبورخوار آهی کشید و با گفتن عبارت «آخ آخ آخ... امان از سبزه قبا!» عمق تأثر خود را از زیانهای این پرنده مهاجم به زنبورستان ها نشان داد. «علی محمدی» که اصالتاً اهل استان فارس است، میگوید: بهطور کامل و میدانی در جریان مشکلات ایجادشده توسط این پرنده هستم و مدام با زنبورداران استان فارس در ارتباطم، در آنجا زنبورداران از دست این پرنده به تنگ آمدند و هیچ چاره و راهکار مناسبی هم ندارند.
بیشترین آسیب سبزه قبا به زنبورستانهای جنوب و برداشت عسل کنار است
وی، معتقد است: بیشترین آسیب این پرنده به استانهای گرمسیری ایران و حین برداشت عسل کنار است که تلفات و هزینه هنگفتی را به زنبورداران کوچ رو تحمیل میکند.
عضو هیئتمدیره تعاونی زنبورداران کرج، بابیان اینکه، پرندگان زنبورخوار یا سبزهقباها، در فصل بهار وارد ایران میشوند و پس از درنوردیدن استانهای شمال و شمال غرب، در مسیر استانهای البرز و قزوین حرکت میکنند و به سمت جنوب ایران پیش میروند، اظهار کرد: در ایران، ما از بهار تا پاییز شاهد حضور سبزهقباها هستیم و بیشترین خسارتی که میزنند در فصل بهار است.
ابراهیم علی محمدی در گفتگوی اختصاصی با عسلنا، تصریح کرد: این پرنده، بیرحمانه ملکهها را شکار میکند و میزان جفتگیری پایین میآید. در پاییز و اواخر تابستان هم مرغهای زنبورخوار صدمه به کلنیها و شکار زنبورعسل را ادامه میدهند، من با چشم خودم این صحنههای دردناک و ذرهذره رنج دیدن و آب شدن سرمایه زنبورداران را دیدم و خودم بارها از این مسئله زیان دیدم و به کوچ ناگزیر از منطقه خودم مجبور شدم.
10 تا 15 روز حضور سبزه قبا یک زنبورستان را کامل نابود میکند
وی، افزود: گروههای کوچکتر این پرنده را میشود به نحوی مهار کرد، اما وقتی گروه بزرگی از اینها بالای سر زنبورستان میآیند، زنبور صدای این پرنده را که میشنود، دیگر از کندو خارج نمیشود و آن تعداد محدودی هم که از کندو خارج میشوند، بلافاصله شکار میشوند و وقتی آب و رطوبت موردنیاز کندو، تأمین نشود، تمام شفیره و لاروها از بین میروند.
علی محمدی توضیح داد: در این حالت، تخمریزی هم کاملاً قطع میشود و پس از ده تا پانزده روز یک نسلکشی کامل در زنبورستان اتفاق میافتد که دیگر بههیچوجه قابل جبران نیست و با کشتن این پرنده هم قطعاً مشکل رفع نمیشود.
دستگاه کلاغ پران (Deger) اثر دائمی بر فراری دادن پرندگان ندارد
این زنبوردار موفق، در بیان راهکارهای موجود، عنوان کرد: یک نمونه دستگاه تولید صدا هست که از ترکیه وارد میشود و به کلاغ پران معروف است، ولی با چند روز استفاده، پرندگان به صدایش عادت کرده و عدم وجود خطر را حس میکنند. در منطقه بویینزهرا، بهصورت میدانی کار این دستگاه را که برای مزارع پسته استفاده میشد، دیدم، اثراتی داشت ولی بازدارندگی همیشگی نداشت و پرندههای زنبورخوار یا کلاغها، بعد از چند روز، دیگر هیچگونه ترسی از این صدا ندارند.
جهاد کشاورزی و سازمان محیط زیست چه روش جایگزینی برای عدم کشتن این پرندهها دارد؟
علی محمدی، ادامه داد: هیچگونه نظریهای دراینباره وجود ندارد و سازمان جهاد کشاورزی یا محیطزیست، بر این عقیده است که باید با این شرایط، ساخت و صبوری کرد. چون این پرندهها یکگونه مهاجر و محافظتشده هستند و در صورت کشتن آنها، مداخلات بیشتری در اکوسیستم پدید میآید و آفتهای دیگری مثل زنبور قرمز برای زنبورهای عسل ازدیاد پیدا میکند و کمبود پرندههای شکاری و کمبود حشرات دیگر به دلیل سمپاشیهای بیشازحد سبب شده که تغذیه این پرندهها بیشتر به زنبورعسل محدود شود.
پرنده شناسان برای پیدا کردن راه حل باید بر فیزیولوژی سبزه قبا کار کنند
عضو هیئتمدیره تعاونی زنبورداران کرج، در پایان خاطرنشان کرد: این پرنده حیاتش مهم است، اما از ارتزاق زنبوردار و صنعت زنبورداری و نیز از اهمیت زنبورعسل مهمتر نیست. زنبورعسل جزو گونههایی است که برای محیطزیست بسیار سودمند است و جانورشناسان و پرنده شناسان باید ازلحاظ فیزیولوژیکی و بیولوژیکی روی سبزه قباسانان مطالعه کنند و ببینند که چطور میشود این پرنده را فراری داد، این بهترین راهکاری است که میشود انجام داد.
به گزارش عسلنا، در تحقیقات جدید به این نتیجه رسیدیم که پخش کردن صدای پرندگان شکارگر (عقاب، شاهین، قرقی و...) که در فیلمها و فضای اینترنت با یک سرچ ساده در دسترس است میتواند تا حدودی راهگشا باشد و با ابزار سادهای از قبیل یک باند پخش (از نوع دارای کارت حافظه) یا قرار دادن گوشی، حین پخش این اصوات روبروی میکروفن و پخش از بلندگو، میتوان این راهکار را آزمایش کرد.
با توجه به مهاجر بودن این سبزقبا ها احتمال دخالت بیگانگان هم هیچ بعید نیست.