به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری، به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری، در این منشور نیازسنجی شده که به صورت کامل از نقشه راه، نیازها، انتظارات، چالش‌ها و رهیافت‌های این صنعت به همت مجموعه عسلنا و کوشش سردبیر این مجموعه با ساعتها گفتگو و مصاحبه با نخبگان جامعه بزرگ زنبورداری ایران، جمعی از تشکل‌های تعاونی و اتحادیه‌ای سراسر کشور، صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری، بنیاد ملی ارتقای مهارت و بهره‌وری در صنعت زنبورداری و جمعی از کارشناسان و پیشکسوتان صنعت زنبورداری کشور، تهیه شده است، فهرستی کامل از نیازها و انتظارات هر بخش از صنعت زنبورداری نیز آمده است.
اینک بخش سوم و آخر این نیازسنجی از مشکلات و چالش ها به سمع و نظر شما می رسد:
نیازهای بخش صادرات محصولات
به گزارش عسلنا، سال‌هاست صنعت عظیم زنبورداری کشور، علی‌رغم داشتن قابلیت‌های فراوان و حضور در بین 5 کشور برتر جهان ازلحاظ تعداد کلنی، متأسفانه هنوز در بحث صادرات به‌عنوان مهم‌ترین رکن اقتصادی پیشرفت یک صنعت، توفیقی نداشته است.
شاهدیم کشورهایی در جهان با یک‌دهم زیرساخت و کمیت و کیفیت زنبورداری ایران، توانستند بیش از 5 تا ده برابر ایران صادرات داشته باشند و حتی با درآمد این صنعت ثروتی برابر فروش نفت ما حاصل کنند، ولی متأسفانه کشور ما در بحث صادرات دارای پایین‌ترین رتبه‌ها در بین تولیدکنندگان عسل جهان قرار دارد که قطعاً روابط بسته سیاسی و تحریم‌ها و مشکلات جابجایی پول به ایران نیز در این مورد دخیل است.
در واکاوی این مشکل بزرگ که توسعه صنعت زنبورداری و ارتزاق زنبورداران و صنایع بسته‌بندی و تولیدی این صنعت شدیداً به حل آن وابسته است، مشکلات و انتظارات زیر وجود دارد:
• مانع زدایی از صادرات با رفع موانع مبادله ارز و پول و تسهیل در گمرک و تبادل مرزی کالاها.
• بازگشایی افق سیاسی در ارتباطات با جهان و کشورهای همسایه جهت بهبود صادرات.
• تربیت تجار تخصصی و بازاریابان بین‌المللی متخصص برای صادرات محصولات زنبورعسل.
• ایجاد آزمایشگاه مرجع و تخصصی سم‌شناسی برای سنجش دقیق باقیمانده سموم و داروها در عسل.
• بندسازی در صنعت عسل و داشتن برندهای شاخص ملی و جهانی برای اعتبارآفرینی و اعتماد جهانی.
• آموزش استانداردها و قوانین صادراتی برای تولید مطابق با ذائقه مشتری خارجی و رفع مشکلات موجود.
• توسعه و حمایت از صنایع بسته‌بندی و تولید ظروف مناسب عسل و پکیج‌های شکیل و مطابق استاندارد جهانی بهداشتی.
• کنترل و نظارت کیفی بر صادرات عسل طبیعی و سنجش قندها و جلوگیری از صادرات محصولات ضعیفی که اعتبار جهانی صنعت را خراب می‌کند.
• ایجاد بستر معرفی مناسب و تبلیغات جهانی مطلوب درباره مزیت‌ها و ظرفیت‌های عسل ایرانی و محصولات زنبوری به دنیا از طریق ژورنال‌های جهانی و سایت‌های چند زبانی.
• احیای استانداردهای کدکس جهانی در صادرات و آموزش آن‌ها به زنبوردار و تولیدکننده ایرانی.
• احیای بازارچه‌های تبادل مرزی برای آشنایی تجار ایرانی و خارجی به‌خصوص کشورهای همسایه.
• فهرست کردن نیازسنجی‌ها و سلایق کشورهای واردکننده عسل در کیفیت، نوع محصولات و استانداردهای مدنظر و نیز در شکل بسته‌بندی، وزن و طعم و ارائه این فهرست به تجار و صادرکنندگان ایرانی.
• تمدید پروتکل‌های صادراتی عسل که مدت‌هاست فاقد اعتبار است و باید تمدید و بازبینی شود تا صادرات عملیاتی شود.
• ایجاد معافیت‌های مالیاتی و گمرکی و تسهیل در صادرات.
بخش تشکیلات و صنوف
به گزارش عسلنا، در هر صنعتی تشکل‌های بخش خصوصی، موتور محرکه آن صنعت و نماینده فعالان و اصحاب آن صنف هستند که در این راستا در ایران، تعاونی‌ها، اتحادیه‌ها و انجمن‌هایی با انتخاب اهالی آن صنعت تشکیل می‌شوند و وظیفه رفع‌ورجوع مشکلات و هدایت و نمایندگی آن صنف و فعالیت‌های نظارتی بر زیرمجموعه‌ها را بر عهده‌دارند. دیگر وظیفه محوری این تشکل‌ها، ایفای نقش حلقه اتصالی اهالی آن صنعت با سازمان‌های دولتی و انتقال مشکلات، نیازمندی‌ها و بازی کردن نقش یک نماینده مورد تائید در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم سازی‌های کلان کشوری است.
در صنعت زنبورداری ایران نیز تشکل‌ها و نهادهایی همچون؛ صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری کشور (تأسیس 1391)، اتحادیه سراسری زنبورداران ایران‌زمین (تأسیس 1384)، انجمن علمی زنبورعسل کشور (تأسیس 1384)، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، اتحادیه‌های استانی زنبورداری (32 اتحادیه)، تعاونی‌های زنبورداری متعدد (242 مورد)، بنیاد ملی ارتقای بهره‌وری و مهارت، گروه امور تولیدات زنبورعسل، موسسه پایش کیفیت، تولیدات و تجهیزات صنعت زنبورداری (1394) وجود دارند که قطعاً تنها در صورت تعامل و هماهنگی این تشکل‌ها، صنعت زنبورداری ایران می‌توان مسیر تعالی و موفقیت را طی کند.
- ایجاد اتاق داوری و مجمع خبرگان برای صنعت زنبورداری به جهت استفاده از ظرفیت پیشکسوتان و استقرار یک نهاد حل اختلاف برای امور داخلی صنعت و مشارکت خبرگان این صنعت در تصمیم‌گیری‌های کلان.
- تدوین یک مدل علمی ارائه خدمت به‌صورت تخصصی برای تشکل‌های صنعت زنبورداری به جهت ایجاد چتر نظارتی و اصلاح ساختار و عملکردها با تکیه‌بر استانداردهای جهانی مهندسی فرآیند.
- جلوگیری از ورود افراد غیرمتخصص و منفعت‌طلب در سمت‌های اجرایی برخی تشکل‌ها و نظارت بر عملکرد تشکل‌های زنبورداری با ایجاد جاذبه‌های انگیزشی برای حرکت به سمت کیفی سازی عملکردی تشکل‌ها.
- ایجاد اتحادیه‌ها، تشکل‌ها و انجمن‌های تخصصی برای صنایع بسته‌بندی و رسته‌هایی مثل؛ ژل رویال، آپی تراپی، تولید ابزار و ادوات، تولیدکنندگان تغذیه و مکمل، مؤسسات آموزشی و تحقیقی، صنایع موم و شرکت‌های صنایع ترکیبی، تبدیلی، تکمیلی و سایر ارکان جمعیتی صنعت زنبورداری، برای مشارکت بیشتر در تصمیم‌گیری‌ها و بهره‌مندی از حمایت‌ها.
- افزایش تأثیر و کارایی تشکل‌ها و تلاش برای جذب مشارکت و اعتماد بیشتر زنبورداران در این تشکل‌ها.
- ایجاد سیستم آمار و اطلاعات دقیق و به‌روزرسانی آن برای تشکل‌های زنبورداری و تشکیل بانک آماری و تلاش برای فعال کردن تشکل‌های راکد و کم‌کار.
چالش های بخش شرکت‌های دانش‌بنیان
به گزارش عسلنا، شرکت‌های دانش‌بنیان، پیشران توسعه هر صنعت و کاتالیزور بخش علمی و تحقیق و توسعه صنعتی هستند. در دنیا این شرکت‌ها بین صنعت و دانشگاه پل زده‌اند و در تجاری‌سازی ایده‌ها و تولید ارزش‌افزوده برای محصولات نقش کلیدی و سازنده دارند.
در ایران اگرچه زمان زیادی از پیدایش و تحول شرکت‌های دانش‌بنیان و پارک‌های علم و فناوری نمی‌گذرد ولی در همین یک دهه اخیر، این شرکت‌ها و فعالیت‌های استارتاپی سبب تولد محصولات ترکیبی و تکمیلی جدید و بالا بردن ارزش رقابتی محصولات بومی در صادرات شدند. در این بخش نیازها و انتظارات زیر وجود دارد:
- حمایت از تشکیل و تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه استارتاپ‌ها و ایجاد تسهیلات بانکی درازمدت با بهره کم.
- تسهیل مباحث مجوزی و ثبتی و حمایت از ساخت محصولات ترکیبی، مکملی و تکمیلی توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد زمینه تولید و توزیع این محصولات.
- حمایت از تشکیل زنجیره‌ها توسط شرکت‌های دانش‌بنیان و نیز در دیگر بخش‌های تولیدی و صنایع قبل و بعد از تولید.
- تسهیل فرهنگ‌سازی عمومی و حمایت صداوسیما از محصولات دانش‌بنیان سلامت‌محور در صنعت زنبورداری.
- کمک به تجاری‌سازی ایده‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی و تحقیقات مؤسسات دانش‌بنیان با ایجاد یک کارگروه متشکل از وزارت صمت، جهاد کشاورزی و به‌خصوص معاونت فناوری رئیس‌جمهوری و وزارت علوم.
- حمایت از قیمت‌گذاری منصفانه و مقرون‌به‌صرفه تولیدات شرکت‌های دانش‌بنیان در جهت خودکفایی و حمایت از تولید داخل.
- ایجاد مزیت رقابتی منصفانه برای تولیدات دانش‌بنیان در برابر واردات خارجی و جلوگیری از وارداتی که در شرکت‌های دانش‌بنیان توان تولید آن محصولات وجود دارد.
- بالا بردن منزلت شرکت‌های دانش‌بنیان صنعت زنبورداری در سیاست‌گذاری‌های کلان و بودجه با نگاه ایجاد ارزش‌افزوده، رفع نیازهای داخلی، خودکفایی، توسعه فناوری و تولید و کاهش هزینه‌های جانبی واردات، بهداشت و درمان و...
- نگاه سلامت‌محور به صنعت زنبورداری و اینکه شرکت‌های دانش‌بنیان این صنعت با تولید «غذا دارو» و محصولات مکملی و ترکیبی به پیشگیری از بیماری‌ها و درمان کمک کرده و ضمن کاهش هزینه‌های اجتماعی دولت، ایجاد اشتغال داشته و در سلامت عمومی مفید هستند.
- حمایت دولتی از تولید فناوری و صادرات دانش و تکنولوژی توسط شرکت‌های دانش‌بنیان بخش زنبورداری و ایجاد تسهیل در صادرات محصولات ترکیبی و مکملی این شرکت‌ها برای افزایش ثروت ملی و بهبود معیشت زنبورداران.
- ایجاد زمینه تأسیس مراکز آموزشی و علمی کاربردی برای شرکت‌های دانش‌بنیان در جهت توسعه‌یافته‌ها و ترویج تحقیقات صنعت زنبورداری و ایجاد دوره‌های کارآموزی عملی دانشجویان در این شرکت‌های دانش‌بنیان.
- حمایت و اولویت دادن به تولیدات دانش‌بنیان صنعت زنبورداری به‌خصوص تولیدات سلامت‌محور و ایجاد و تسهیل بازار فروش و بخش توزیع
به گزارش عسلنا، جامعه زنبورداری ایران، در پایان ضمن تشکر از خدمات و تعامل دولت‌های قبلی و همراهی وزارت جهاد کشاورزی و دیگر متولیان، از خداوند منان آرزوی موفقیت و تداوم عزت دولت جدید را خواستار بوده و با تقدیم این بیانیه که کامل‌ترین نیازسنجی در صنعت زنبورداری است، اظهار امیدواری می‌کند که این بیانیه به‌عنوان نقشه راهی در تدوین سیاست‌گذاری‌های کلی بودجه‌ای و حمایتی قرار گیرد و از این به بعد شاهد توجه کافی و افزایش منزلت این صنعت پایه و زیرساخت کشاورزی و ایجاد یک نگاه استراتژیک به زنبورداری با توجه به مزیت‌ها و فواید بی‌شمار آن در تصمیم‌گیری‌ها، تصمیم سازی‌ها و سیاست‌های اجرایی و حمایتی دولت باشیم.
پایان بخش سوم
مقاله تحقیقی : مهدی رفائی
