باورهای سنتی اشتباه در مورد رس بستن عسل

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، برخی باورهای نادرست درباره  عسل سال هاست که نسل در نسل می چرخد و افراد بدان باور دارند، در صورتی که از نظر علمی و فنی این عقاید و نظریه ها کاملا نادرست است.

به گزارش عسلنا، رُس بستن عسل مهمترین چالش بازار عسل بعد از عسل تقلبی است. از آن جایی که یک دانش و آگاهی دقیقی در ارتباط با این فرآیند طبیعی عسل در بین عموم مردم و حتی برخی از زنبورداران وجود ندارد؛ باورهای اشتباه زیادی در این زمینه شکل گرفته است.

مهندس بهزاد رفاهی، پژوهشگر ارشد صنعت زنبورداری در نوشتاری به بررسی و تحلیل این پروسه مهم پرداخته و از دید علمی این مسئله را واکاوی می کندکه در مطلب زیر به این موارد از نگاه ایشان می پردازیم:

به گزارش عسلنا، رُس بستن عسل از نگام عموم مردم دلیلی بر تقلبی بودن لحاظ می‌شود و از طرف دیگر زنبورداران برای مقابله با این باورهای اشتباه گاها یک نگرش درستی را اتخاذ نمی کنند.

منابع علمی فارسی که در چند دهه گذشته در اختیار زنبورداران قرار گرفته است نیز با بروز شدن و افزایش دانش ما در زمینه عسل شناسی می بایست بازنگری هایی در این زمینه داشته باشند اما زنبورداران قدیمی با اتکا به این کتاب ها و توضیحاتی که در مورد رُس بستن عسل وجود دارد اطلاعاتی را ارائه می کنند که در برخی از موارد صحیح نیست.

بایستی بدانیم با پیشرفت علم و افزایش دانسته های ما در زمینه شناخت بیشتر عسل ها می بایست دانسته های علمی جدید را جایگزین دانسته های قدیمی اشتباه کنیم.

باورهای اشتباه برخی از مصرف کنندگان در زمینه رُس بستن عسل:

• عسلی که شکرک بزند حتما عسل تقلبی است!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که شکرک زدن (رُس بستن) یک فرآیند طبیعی عسل ها است و به هیچ وجه دلیلی بر تقلبی بودن و کیفیت پایین عسل نیست. همه عسل های طبیعی بعد از مدتی جامد و بلوری میشوند و این یک فرآیند کاملا طبیعی محلول های اشباع از قند است. مدت زمان رس بستن عسل بسته به منشا گیاهی عسل می تواند از چند روز تا چند سال متفاوت باشد.

• عسلی که شکرک بزند فاسد شده است!

به گزارش عسلنا، براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که عسل شکرک زده (رُس بسته، جامد و بلوری شده) به هیج وجه فاسد نشده و کیفیت آن کاهش نیافته است. عسل رُس بسته به همان اندازه عسل مایع کیفیت دارد و کاملا قابل مصرف است. در بسیاری از کشورهای اروپایی مصرف عسل رس بسته مرسوم است. اگر هدف شما از خرید عسل خواص دارویی عسل است؛ عسل را به همان صورت رُس بسته مصرف کنید. مصرف عسل رُس بسته لذت و خواص خود را دارد!

• آن دانه های بلوری که در ظرف عسل شکرک زده مشاهده می شود همان دانه های شکر است!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که اون بلورها ارتباطی به شکر ندارد بلکه هسته های کریستاله است که اطرافش را قند گلوکوز تک آبه احاطه کرده است. این هسته های بلور در طی فرآیند رس بستن تشکیل میشود و اگرچه شکل و ظاهر و حتی بافت شبیه دانه های شکر را دارد اما به هیچ وجه شکر نیست.

• عسل طبیعی همیشه مایع و روان است و جامد و بلوری نمی شود!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که بسته به نوع عسل که از شهد چه گیاهی باشد همه عسل ها بعد از چند روز تا چند سال رُس می زنند و بافت جامد و بلوری به خود می گیرد. این تصور توسط برخی از مصرف کنندگان عسل عنوان می شود که بیان می کنند در زمان های قدیم عسلی که از کوه به صورت وحشی برداشت می کردند یا عسل طبیعی از زنبورستان خودشان یا آشنایان به هیج عنوان شکرک نمی زده! اما بایستی بدانید که در زمان های قدیم این همه تنوع عسل در ایران برداشت نمی‌شده است و یا مصرف عسل ها به صورت محلی بوده و زمینه آشنایی با عسل های مختلف ایران فراهم نبوده است و اگر این که صرفا عسل کنار یا عسل اقاقیا تولیدی در زنبورستان شما دیررُس بوده است دلیلی نمیشود که همه عسل های طبیعی بایستی دیررُس باشد.

• همه زنبورداران متقلب شده اند و دیگه عسل طبیعی تولید نمیشود و همه عسل ها شکری است!

اگرچه منکر تقلبات بازار عسل نیستیم اما بایستی بدانید باکیفیت ترین عسل های دنیا توسط زنبورداران پرتلاش و حرفه ای ایران تولید میشود. شکرک زدن عسل یک نگرش منفی در ذهن مصرف کنندگان ایجاد می کند و تصور تقلبی بودن عسل متبادر می شود اما بایستی نگرش صحیح و علمی را جایگزین باورهای اشتباه کنیم. رُس بستن یک فرآیند کاملا طبیعی برای عسل هاست و این را به رسمیت بشناسیم.

• عسلی که شکرک می زند عسل شکریه!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که اگرچه اصطلاح شکرک زدن در ذهن عموم مردم تصور تقلبی و شکری بودن عسل را ایجاد می کند اما بایستی بدونید: جامد و بلوری شدن عسل یک فرآیند کاملا طبیعی برای عسل هاست که بهتر است این فرآیند را رُس بستن بنامیم! رس بستن نشانه تقلبی و شکری بودن عسل نیست!

• اگر عسل شکرک زد عسل را حرارت دهید تا مایع و روان شود

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که اگر هدف شما از خرید عسل خواص دارویی و درمانی آن است در صورتی که عسل شما رُس بست توصیه ما این است که در وهله اول به همان صورت رُس بسته مصرف شود و بدانید و آگاه باشید که حرارت باعث کاهش کیفیت عسل می شود اما اگر به هر دلیلی تمایل به مصرف عسل مایع و روان داشتید به روش حرارت غیرمستقیم و حمام آب در دمای حداکثر 40 درجه به مایع کردن عسل رُس بسته اقدام کنید.

باورهای اشتباه برخی از زنبورداران و فعالین بازار عسل در زمینه رُس بستن:

به گزارش عسلنا، یکی از مهمترین دغدغه های زنبورداران در زمینه فروش عسل، همین موضوع رُس بستن عسل هاست. از آن جایی که دیر یا زود عسل بافت جامد و بلوری به خود می گیرد زنبورداران در مواجهه با مصرف کنندگان گاها در بیان توضیحات علمی در زمینه رُس بستن دچار افراط شده و رس بستن را دلیل برکیفیت عسل می دانند و یک سری باورهای غیرعلمی در این زمینه ارائه میشود.

• عسل که رُس زده حتما عسل طبیعی است!

به گزارش عسلنا، براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که رُس بستن یک ویژگی فیزیکی محلول های اشباع از قند است و هیچ ارتباطی به کیفیت عسل ندارد. براساس رُس بستن عسل نمی توان هیچ اظهار نظری در مورد کیفیت عسل داشت. افراط در مباحث علمی اشتباه است و نبایستی از رُس بستن عسل تابو ایجاد کنیم بلکه براساس دانش عسل شناسی بروز و آخرین یافته های علمی با این پدیده برخورد و اظهار نظر کنیم.

• عسل طبیعی رُس می زند و عسل تقلبی شکرک می زند.

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که هیچ تفاوتی بین رُس بستن و شکرک زدن وجود ندارد. همه انواع عسل ها اعم از طبیعی، وحشی، شکری، تغذیه ای، ارگانیک، تقلبی و صنعتی و شبه عسل های زنبورندیده بعد از مدتی بسته به نوع و میزان قندها و شرایط نگهداری بافت جامد و بلوری به خود می گیرند. در نتیجه نمی توان ارتباطی بین رس بستن و کیفیت عسل ارائه کرد.

• رس بستن از پایین ظرف شروع می شود و شکرک زدن از بالای ظرف

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که فرآیند جامد و بلوری شدن همه عسل ها یکسان است به نحوی که ابتدا هسته های بلور تشکیل شده در ادامه هسته های بلور بزرگ شده و سنگین می شوند و به تدریج ته نشین می شوند. صرفا در موارد خاص که عسل فاسد شده باشه رُس زدن در بالای ظرف تشکیل میشود و یک بافت اسفنجی در بالای ظرف ایجاد میشود و این نشانه فاسد شدن عسل است.

• دیاستاز مهمترین عامل رُس بستن عسل است!

در برخی از کتاب‌های قدیمی همچون کتاب پرورش زنبورعسل دکتر شهرستانی، دکتر اسماعیلی و جزوه های قدیمی زنبورداران، آنزیم دیاستاز را عامل رُس بستن عسل ذکر کرده اند. در حالی که در منابع علمی و مقالات جدید در زمینه عسل ها این را تایید نمی‌کنند. ترکیب قندی عسل به ویژه میزان گلوکوز، هسته های بلور، میزان رطوبت و شرایط دمایی مهمترین دلیل رُس بستن عسل است.

• عسل طبیعی بایستی حتما رُس بزنه!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که مدت زمان رُس بستن عسل ها بسته به منشا گیاهی می تواند بسیار متغییر باشد. مدت زمان رس بستن برخی از عسل ها مثل عسل کنار و اقاقیا بعد از دو سال از تولید انجام می‌شود و در طی زمان مصرف به ندرت رُس می زنند و نمی شود صرفا براساس رس بستن، طبیعی بودن عسل را تعیین کرد.

• بافت عسل رُس بسته نرمه و تو دهان مثل کره آب میشه در حالی که عسل شکرک زده مثل دونه های شکره!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که بافت عسل رس بسته به ترکیب قندی و منشا گیاهی عسل ارتباط دارد. بافت عسل های رُس بسته می تواند از نرم و کره ای تا سفت، از درشت و شن مانند تا ضخیم و زمخت متفاوت باشد. براساس بافت عسل رُس بسته نمی توان کیفیت عسل را تعیین کرد.

• با اضافه کردن برخی از مواد به عسل از رُس بستن عسل جلوگیری کن تا در فروش عسل به مشکل نخورید!

براساس منابع علمی و دانش عسل شناسی بایستی بدانیم که رُس بستن یک ویژگی کاملا طبیعی عسل هاست. به تصمیم طبیعت و زنبورعسل احترام بگذاریم و با دست‌کاری عسل این ماده شفابخش را نابود نکنیم. عسل به همان شکلی که زنبورعسل تولید کرده اررشمند است نه کمتر و نه بیشتر! هر فرآیندی اعم از حرارت دهی عسل در دماهای بالا و یا اضافه کردن برخی از مواد که منجر به جلوگیری از رُس بستن عسل می شود باعث کاهش کیفیت عسل و چه بسا سمی شدن آن می شود!

نتیجه گیری و جمع بندی

به گزارش عسلنا، رُس بستن عسل مهمترین چالش صنعت زنبورداری بعد از عسل تقلبی در بسیاری از کشورها است. از آن جایی که در بسیاری از رسانه ها و برخورد مردم با عسل به شکلی بوده که صرفا عسل مایع و روان در ذهن مصرف کنندگان شکل گرفته است بعد از خرید عسل طی چندماه اگر به تدریج دانه های بلور در ظرف شکل بگیرد این تصور ایجاد می‌شود که این عسل کیفیت لازم را ندارد و یک عسل شکری و تقلبی است.

 این نگرش تا جایی ادامه دارد که این عسل معمولا مصرف نمی شود و در برخی از موارد به صورت رُس بسته به داخل سطل زباله انداخته می‌شود.

زنبورداران زیادی در دنیا با این چالش مهم روبرو شده اند که بعد از مدتی از فروش عسل طی تماس تلفنی و یا حضوری با گلایه و ناراحتی شدید خریداران عسل مواجه شده اند و هرگونه توضیح علمی و تجربی زنبورداران در ارتباط با این فرآیند طبیعی عسل معمولا اثرگذار نیست و توضیحات زنبوردار برای خریداران حجت علمی ندارد.

 معمولا پایان این داستان همراه با ناراحتی و مرجوع کردن عسل به پایان می رسد. بایستی توجه داشت مواجهه با این فرآیند نیازمند فرهنگ سازی، اطلاع رسانی علمی و داشتن یک نگرش علمی و بروز عسل شناسی دارد و مصرف کنندگان و زنبورداران بایستی نسبت به این موضوع مهم عسل، کاملا آگاهی علمی و بروزی داشته باشند.

از آن جایی که عسل در فرهنگ ملی و دینی ما جایگاه بسیار ارزنده ای دارد حساسیت عموم مردم نسبت به خرید این محصول بسیار بالاست و از آن جایی که یک آگاهی دقیقی از رُس بستن عسل در بین عموم مردم وجود ندارد تبدیل به یک چالش مهم بازار عسل شده است.

جهت فرهنگ سازی و اطلاع رسانی علمی در این زمینه موارد ذیل بایستی مورد توجه قرار گیرد:

• از عرضه و فروش عسل رُس بسته واهمه نداشته باشیم! و عسل های رس بسته در فروشگاه را به همان صورت رُس بسته عرضه کنیم و در این زمینه اطلاع رسانی دقیق به خریداران عسل ارائه شود.

• در زمان فروش عسل، در مورد مدت زمان رُس بستن به خریدار اطلاع بدهیم. برای عسل های زودرُس همچون عسل خارشتر، یونجه و آفتاب گردان در هنگام فروش حتما عنوان کنید که این عسل ها طی چند هفته شروع به جامد شدن می کنند و این فرآیند کاملا طبیعی است تا خریداران با اطلاع قبلی از این رس بستن نسبت به خرید اقدام کنند.

• در مورد مزایای عسل رُس بسته و لذت مصرف آن فرهنگ سازی کنیم.

• مصرف عسل رُس بسته رو به دوستان و آشنایان توصیه کنیم.

• تولید و عرضه عسل سفید یا همان عسل خامه ای را ترویج کنیم.

• در مورد مزیت های عسل خام و حرارت ندیده توضیحات علمی بدهیم.

• در مورد شرایط نگهداری صحیح عسل در قالب بروشور، تگ آویز و مندرجات لیبل توضیحات دقیق ارائه کنیم.

• تولید و عرضه عسل های طبیعی، سالم، خام و تازه را ترویج کنیم!

• رس بستن عسل را به عنوان یک ویژگی طبیعی عسل به رسمیت بشناسیم.