به گزارش عسلنا، تلفات سم‌پاشی‌های کشاورزی در یک چرخه تکرار، هرساله موجب قتل‌عام زنبورهای عسل و ازبین‌رفتن هزاران کلنی در کشور می‌شود که دراین‌رابطه؛ واردات و تولید سموم شیمیایی خطرناک و کشنده برای زنبورعسل، عدم اطلاع‌رسانی از زمان سمپاشیها، عدم تعیین مجازات و ضمانت اجرایی برای دستورالعمل‌های سازمان حفظ نباتات و ضعف ترویجی در آگاه‌سازی زارعان، کشاورزان، و باغداران در قبال زنبوردار، از مهم‌ترین عوامل بروز این رخداد است.
به گزارش خبرگزاری علمی تحلیلی عسلنا، با آغاز فصل بهار و همزمان با افزایش عملیات سمپاشی در باغات و مزارع کشور، موجی از هشدارها و گزارش‌های مردمی از خسارات گسترده به زنبورستان‌ها، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. بر این اساس، خبرگزاری عسلنا در ۹ مصاحبه میدانی و اختصاصی با زنبورداران از استان‌های مختلف کشور، ابعاد این بحران را مورد واکاوی قرار داده است.
یک بحران فراگیر، یک الگوی مشترک
با بررسی گزارش‌های دریافتی از استان‌های خوزستان، آذربایجان شرقی، قم، تهران، و کهگیلویه‌وبویراحمد، الگوی نگران‌کننده‌ای آشکار می‌شود:
">http://
">http://
محورهای مشترک بین گفت‌وگوها
۱. عدم اطلاع‌رسانی پیش از سمپاشی
همه زنبورداران از بی‌اطلاعی مطلق پیش از آغاز عملیات سمپاشی گلایه داشته‌اند. در مواردی، حتی پس از مراجعه به جهاد کشاورزی، هیچ اطلاعاتی درباره نوع سم و زمان سم پاشی دریافت نکرده‌اند.
۲. سم‌های قاچاق و بی‌کیفیت
بیش از ۵ مورد اشاره مستقیم به سموم چینی، هندی و بدون لیبل قانونی شده است. سم‌هایی مانند دیمتوات، کونفیدور، کلروفسفات و فیپرونیل بیشترین تکرار را در میان مصاحبه‌ها داشته‌اند.
۳. عدم پاسخگویی نهادهای مسئول
در هیچ‌یک از مصاحبه‌ها، هیچ ارگان دولتی اعم از جهاد کشاورزی، تعاونی زنبورداران یا دامپزشکی اقدامی مؤثر یا حمایتی ارائه نکرده است. این بی‌پاسخی، عامل اصلی تشدید بحران تلقی شده است.
۴. فقدان امکانات پیشگیرانه
تنها دو زنبوردار اقدام به بستن دریچه‌های کندو یا اسپری آب کرده‌اند. مابقی، یا زمان کافی برای واکنش نداشته‌اند یا هیچ راهکاری نمی‌دانسته‌اند.
روایت‌هایی با صدای بغض
«تا می‌رسم به کندوها، دلم نمیاد نگاه کنم…» – یعقوبعلی زمانی، میانه
«قول می‌دم چهار سال دیگه چیزی از زنبورداری نمونده باشه» – بهرام حنیفه، میانه
«سم زدند بدون این‌که حتی یک پیام به ما بدن. ما شدیم قربانی» – مریم فرهادی، ایذه
«ورشکست شدم، مجبورم کارمو عوض کنم. زنبورداری تموم شد برام» – محمدی، قم
تحلیل علمی و کارشناسی
دکتر شبنم پری‌چهره، عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات علوم دامی، در گفت‌وگوی تخصصی با عسلنا تاکید می‌کند:
«سموم کشاورزی نه فقط زنبور، بلکه حیات اکولوژیک را تهدید می‌کنند. باید قانون‌گذاری و اطلاع‌رسانی الزامی شود.»
ایشان همچنین تأکید دارند که سموم نئونیکوتینوئیدی و فسفره مانند فیپرونیل، آفت‌کش‌هایی با "ERT" بالا هستند و حتی تا دو هفته پس از پاشش نیز زنبورها را می‌کشندزنگ خطر فاجعه‌ای به نام نابودی گرده افشان ها...
دکتر عرب، کارشناس برجسته حوزه زنبورداری و از مجریان طرح پایش سلامت و تلفات کلنی‌های کشور ، تلفات کلنی‌های زنبورعسل را در سه دسته کلی تقسیم‌بندی کرد:
بلایای طبیعی، مشکلات مربوط به ملکه، و دسته بسیار مهم بیماری‌ها و استرس‌ها. اما از نگاه وی، دسته سوم بیشترین سهم را در تلفات دارد؛ به‌ویژه استرس‌های ناشی از سموم و داروها که حتی از بیماری‌های ویروسی و باکتریایی هم مخرب‌ترند. او تاکید کرد: «تلفات ناشی از سمپاشیها در کشور ما بسیار بیشتر و چشمگیرتر از سایر عوامل است و اختلاف آماری فاحشی با سایر عوامل دارد.»
راهکارهای پیشنهادی زنبورداران
- اطلاع‌رسانی دقیق پیش از سمپاشی
- آموزش کشاورزان درباره سموم خطرناک
- استفاده از سموم شبانه و کم‌خطر
- قانون‌گذاری و اعمال جریمه سنگین
- ممنوعیت سمپاشی در ایام گلدهی
- برخورد با واردکنندگان سموم قاچاق
نتیجه‌گیری: اگر امروز نجاتشان ندهیم، فردا دیگر خیلی دیر است
مجموع این گزارش‌ها، تصویری روشن از یک بحران خاموش است؛ بحرانی که نه‌تنها زنبوردار، بلکه اکوسیستم و اقتصاد کشاورزی کشور را تهدید می‌کند. زنبورها فقط تولیدکننده عسل نیستند؛ آنها ضامن تداوم حیات و امنیت غذایی‌اند.
مسئولان، کشاورزان، رسانه‌ها و مردم باید بدانند: نابودی زنبور، یعنی نابودی گرده‌افشانی؛ یعنی نابودی کشاورزی.
