به گزارش پایگاه خبری عسلنا، در سالهای اخیر، پرنده سبزقبا، به یکی از دغدغههای مهم زنبورداران در استانهای مختلف کشور تبدیل شده است. این پرنده مهاجر رنگارنگ که بهدلیل تغذیه از حشرات پرنده شهرت دارد، گاهی با حملات گروهی خود به زنبورستانها موجب کاهش فعالیت زنبورها و افت تولید عسل میشود. اما آیا سبزقبا واقعاً تهدیدی جدی است؟ و چگونه میتوان با آن مقابلهای اصولی و غیرکشنده داشت؟
چرخه زندگی و عادتهای تغذیهای سبزقبا
سبزقبا در فصل بهار و تابستان وارد ایران میشود و در حاشیه دشتها، باغها و زمینهای زراعی لانهسازی میکند. غذای اصلی او انواع حشرات پرنده است؛ از جمله زنبورهای وحشی، پروانهها، سنجاقکها و در برخی مناطق، زنبورعسل. بررسیها نشان میدهد سهم زنبورعسل در رژیم غذایی این پرنده ثابت نیست و بسته به تراکم کندوها و منابع غذایی طبیعی منطقه تغییر میکند.
میزان خسارت واقعی به زنبورستانها
هر سبزقبا در روز بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ حشره را شکار میکند. حضور گروهی آنها در اطراف کندوها باعث کاهش رفتوآمد زنبورها و افزایش استرس کلنیها میشود. این موضوع بهصورت غیرمستقیم باعث کاهش وزن کندو و افت تولید عسل در بازههای کوتاهمدت میگردد. بااینحال، در بیشتر موارد، کلنیها توان بازیابی خود را دارند و خسارت دائمی نیست.
زمانهای پرخطر و نقاط حساس
بیشترین خطر زمانی رخ میدهد که کندوها در مسیر مستقیم پرواز زنبورها به مراتع یا باغات قرار دارند. سبزقبا معمولاً در ساعات اولیه صبح و اواخر عصر فعال است و از نشیمنگاههایی مانند تیر برق یا درختان بلند برای شکار استفاده میکند. مناطق دارای خاک نرم نیز برای لانهسازی این پرنده بسیار مناسباند.
روشهای علمی و اخلاقی مقابله با سبزقبا
۱. چینش هوشمند کندوها
کندوها را طوری بچینید که مسیر پرواز زنبورها مستقیم نباشد. وجود موانع طبیعی مانند بوتهها یا توریهای سبک میتواند به کاهش دید پرندگان کمک کند.
۲. استفاده از تور مهگیر
نصب تور مهگیر با ارتفاع ۳ تا ۶ متر در فاصله ۳۰ تا ۵۰ متری از کندوها میتواند مانع ورود سبزقبا به محدوده زنبورها شود. این روش باید بهصورت موقت و با نظارت دقیق انجام گیرد تا به پرندگان آسیب نرسد.
۳. بازدارندههای دیداری و شنیداری
نوارهای بازتابی، بادبادکهای شکاری و صداهای هشداردهنده میتوانند پرندگان را برای مدتی از منطقه دور کنند. استفاده مداوم از یک روش باعث عادتپذیری پرندگان میشود؛ بنابراین باید از ترکیب چند ابزار با زمانبندی متغیر استفاده کرد.
۴. جابهجایی موقت زنبورستان
در دورههای اوج مهاجرت سبزقبا، جابهجایی زنبورستان حتی در فاصله یک تا سه کیلومتر میتواند فشار حملات را بهشدت کاهش دهد.
۵. همکاری با محیطزیست و ثبت مشاهدات
سبزقبا گونهای زیبا و حفاظتشده است؛ بنابراین هرگونه اقدام باید اخلاقی، موقت و هماهنگ با اداره محیطزیست باشد. زنبورداران میتوانند مشاهدات خود درباره زمان و میزان حضور پرندگان را ثبت کرده و در اختیار شبکههای محلی زنبورداری قرار دهند.
جمعبندی عسلنا
سبزقبا دشمن زنبور نیست؛ بخشی از اکوسیستم طبیعی است که گاه با فعالیت زنبورداری تداخل پیدا میکند. با مدیریت علمی محل استقرار کندوها، استفاده از ابزارهای بازدارنده و هماهنگی با نهادهای محیطزیست، میتوان این تعارض را به شکلی انسانی و پایدار کنترل کرد.
