تجربیات موفق یک مدرس زنبورداری در کنترل کنه واروا

به گزارش پایگاه خبری صنعت زنبورداری ایران، در قسمت اول گفتگو با مهندس مهدی اخوان مقدم، وی به بیان کلیات و فاکتورها و مقدمات مبارزه با کنه واروا پرداخت و اذعان کرد که بهترین روش موجود، مدیریت ترکیبی و تلفیقی مبارزه با آفات است.

این مدرس و پژوهشگر در ادامه توضیحات در خصوص روش‌های عملی مبارزه با کنه واروا گفت: اگر بخواهم از تجربیات خودم (که البته به کسی پیشنهاد نمی‌کنم، چون منحصر به شرایط و محدودیت‌های زنبورداری من است و هرکسی باید بر اساس شرایط زنبورداری خود و توصیه کارشناسان یک سبک مبارزه منحصر به خود را داشته باشد) بگویم؛ در ابتدای فصل بهار و تخم‌ریزی ملکه‌ها و با شروع آن، ماشین فعالیت کنه‌ها هم روشن می‌شود و اگر کنترل و خاموش نشود مدام می‌تازد، زیان می‌زند و نابود می‌کند.

وی اضافه کرد: سیکل زادوولد کنه با نوزادان زنبور همراه است و نمی‌شود تخم‌ریزی بدون تولید کنه داشت، باید با شروع تخم‌ریزی ملکه‌ها، آلودگی کلنی‌ها ازنظر کنه به شکل دقیقی بررسی شود که من این ارزیابی را با آزمون پودر شکر انجام می‌دهم، سپس درمان را با استفاده از اسید فرمیک ادامه می‌دهم و دلیلش هم این است که تخم‌ریزی داخل کندو وجود دارد و می‌خواهیم دارویی استفاده کنیم که داخل شفیره‌ها نفوذ کند و مؤثر باشد.

وی ادامه داد: از طرفی چون فصل موم بافی و پس‌ازآن موسم تولید عسل است باید دارویی باشد که بقایای زیان‌بار و باقیمانده مضر برای مصرف‌کننده تولیدات عسل و فرآورده‌ها به‌جا نگذارد.

از داروهای کم‌زیان و امتحان پس داده استفاده شود

به گزارش عسلنا، اخوان مقدم تصریح کرد: داروهایی که استفاده می‌شود نه‌تنها می‌تواند بر مصرف‌کننده عسل و محصولات زنبوری اثر منفی داشته باشد، بلکه می‌تواند بر روی خود زنبورها و ملکه‌ها هم در بقای کلنی و توان جفت‌گیری زنبورهای نر نیز اثر بدی داشته باشد.

وی افزود: قطعاً با این اوصاف اسید فرمیک که خود منشأ حشره‌ای دارد و از تولیدات مورچه‌ها (که خویشاوندان نزدیک زنبورها هستند) است، می‌تواند یکی از بهترین و بی‌زیان‌ترین گزینه‌های ما باشد که می‌توان در برابر کنه‌ها استفاده کرد.

 وی بابیان اینکه در طبیعت حتی کلاغ‌ها هم برای درمان کنه‌های خود به‌طور غریزی به همین اسید فرمیک متوسل می‌شوند و توسط همین مورچه‌ها خود را درمان می‌کنند، اظهار کرد: این روش طبیعی‌ترین روش برای مبارزه با کنه‌هاست که از الهام گیری از طبیعت نصیب ما شده تا این آفت را نابود کنیم.

وی در ادامه اذعان کرد: پس‌ازآن در ماه‌هایی که زنبورها هرز بافی می‌کنند نیز می‌توان از تله نر استفاده کرد. در این روش ما از شفیره‌های زنبور نر استفاده می‌کنیم که نسبت به زنبورهای کارگر از جاذبه‌ای 8 تا 10 برابری برای کنه‌ها برخوردار هستند. به زبان خیلی ساده و تخمینی، یعنی اگر فقط 10 کنه در یک کندو باشند 9 مورد آن‌ها در سلول‌های نر یافت خواهند شد.

این محقق یادآور شد: زنبورهای نر دوران شفیرگی طولانی‌تری دارند و کاری که من می‌کنم این است که یک‌مرتبه یا دومرتبه برای از بین بردن آلودگی تله نر را استفاده می‌کنم و بر اساس گزارش‌های علمی و تجربیات شخصی این کار تا بسیاری زیادی در کنترل کنه مؤثر است. در کنار استفاده از اسید فرمیک در اوایل بهار با استفاده از تله نر از اواسط تا انتهای بهار می‌توان تا حد قابل‌اطمینانی کنه‌ها را کنترل و با آن‌ها مبارزه کرد.

وی ادامه داد: در اواخر تابستان که تولید عسل و موم بافی تمام می‌شود و زنبوردار به خیال راحت می‌رسد، می‌توان از داروهای شیمیایی استفاده کرد به‌شرط اینکه، ارزیابی دقیق از میزان آلودگی زنبورها به کنه انجام شود و اگر این آلودگی زیاد بود و به حدی رسیده که درمان‌های ارگانیک و غیر شیمیایی جواب نمی‌دهد، از داروهای شیمیایی به میزان مناسب و محدود استفاده می‌کنیم.

اخوان مقدم با اشاره به اینکه استفاده از نوارهای استاندارد ثبت‌شده و شناخته‌شده در این برهه از درمان می‌تواند مؤثر باشد، ابراز کرد: باید دقت کنیم که از نوارهای تقلبی و مضر استفاده نکنیم و بهتر است به‌صورت گردشی هرسال از یک نوع نوار استفاده کنیم تا کنه‌ها بدان مقاوم نشوند.

سنجش دقیق و مستمر میزان آلودگی کلنی‌ها

وی افزود: بعد از تابستان و در ابتدای سرد شدن هوا باید یک بررسی دقیق به این صورت انجام داد که آیا زنبورهای من زیر دو درصد آلوده هستند یا بیشتر و این عدد برای هر منطقه باید توسط کارشناسان زنبورعسل، دامپزشکان و متخصصان اپیدمیولوژیست احراز شود و باید دقیق بدانیم این میزان به چه درصدی اگر برسد باید از داروهای شیمیایی استفاده کنیم.

به گزارش عسل‌ها، اخوان مقدم بابیان اینکه تجربیات من عدد دو درصد را نشان داده و توجه می‌کنم که اگر آلودگی از 2 درصد بیشتر باشد باید یک درمان پائیزه هم در نظر گرفت که زمان آن پس از پایان تخم‌ریزی (رسیدن آن به حداقل) و با استفاده از اسید اگزالیک انجام می‌دهم. ادامه داد: در این سیستم کنترلی و درمانی ما 4 روش را در چهار زمان مختلف پیش‌بینی کردیم ولی آیا این کافی است؟ که باید پاسخ داد که خیر!

این کارشناس ارشد علوم دامی، در ادامه تأکید کرد: در کنار این روش‌ها من از کندوی کف باز استفاده می‌کنم. در این کندوها درصد قابل‌توجهی از کنه‌ها پس از ریزش به کف کندو و بیرون افتادن از آن، خوراک حشراتی مثل مورچه می‌شوند ولی در کندوهای معمولی ممکن است کنه‌ها دوباره به روی زنبورهای کندو برگردند.

ضعف ژنتیکی کلنی‌ها در مبارزه با آفات باید برآورد شود

به گزارش عسلنا، وی اظهار کرد: علاوه بر مبارزه‌ی مستقیم در مرحله درمان اگر کندویی پس از دو بار درمان مختلف هنوز مشکل داشت، نشان از ضعف ژنتیکی احتمالی کندو در برابر کنه دارد. باید زنبورهایی که ضعف در برابر بیماری‌ها دارند را نیز حذف و جداسازی کرد تا اولاً منشأ آلودگی مجدد زنبورستان نشوند، ثانیاً ژن‌های ضعف در برابر بیماری را نیز به‌تدریج از زنبورستان حذف کنیم.

وی اضافه کرد: البته حذف کلنی‌ها چیزی حدود 5 درصد کل کندوها در سال است که به شکل، از بین بردن ژن‌های ضعیف و جایگزینی قوی‌ترها انجام می‌شود.

این محقق و مدرس زنبورداری زیاد بودن فاصله زنبورستان از دیگر زنبورستان ها را نیز در کنار این روش‌های درمانی و نیز استفاده از کندوی کف باز را مهم و حیاتی دانست و گفت:

فاصله حداقل سه کیلومتری می‌تواند یک‌فاصله استاندارد باشد و اگر زنبورداری از این فاصله نزدیک‌تر شود باید حتماً برخورد صورت گیرد چون در شیوع هر نوع آفت این فاصله‌گذاری نظیر چیزی که الآن در کرونا در حال تجربه هستیم، مهم و مؤثر خواهد بود.

فاصله‌گذاری زنبورستان ها از همدیگر یک اصل مهم در کنترل آفات

به گزارش عسلنا، اخوان مقدم ادامه داد: تنها در صورت فاصله‌گذاری درست بنه‌های زنبور و زنبورستان ها است که این روش‌های تلفیقی می‌تواند درست جواب دهد.

وی با اشاره به اینکه اگر این اصل رعایت نشود هر چه درمان صورت گیرد و کنترل اعمال شود، بلافاصله پس از چند روز بی‌اثر شده و دوباره شیوع می‌یابد، خاطرنشان کرد: بنده این روش تلفیقی ذکرشده را به‌طور کاربردی و بالینی انجام دادم و با رعایت این فاکتورها توانستم موفقیت خوبی در کنترل و درمان کنه واروا داشته باشم و توصیه‌ام به زنبورداران نیز استفاده از روش‌های ترکیبی دقیق و تائید شده است تا نه کنه‌ها مقاوم شوند و نه هزینه بی‌ثمر صرف شود و با کمترین تلفات هرسال پشت سر گذاشته‌شده و بهره‌وری افزایش یابد./