بانکی پور: فقدان «مدل واحد ارائه خدمات» مهم‌ترین چالش تشکل‌های زنبورداری است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، در هر صنعتی تشکل‌های بخش خصوصی، موتور محرکه آن صنعت و نماینده فعالان و اصحاب آن صنف هستند که در این راستا در ایران، تعاونی‌ها، اتحادیه‌ها و انجمن‌هایی با انتخاب اهالی آن صنعت تشکیل می‌شوند و وظیفه رفع‌ورجوع مشکلات و هدایت و نمایندگی آن صنف و فعالیت‌های نظارتی بر زیرمجموعه‌ها را بر عهده‌دارند. دیگر وظیفه محوری این تشکل‌ها، ایفای نقش حلقه اتصالی اهالی آن صنعت با سازمان‌های دولتی و انتقال مشکلات، نیازمندی‌ها و بازی کردن نقش یک نماینده مورد تائید در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌های کلان کشوری است.

به گزارش عسلنا، در صنعت زنبورداری ایران نیز تشکل‌ها و نهادهایی همچون؛ صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری کشور (تأسیس 1391)، اتحادیه سراسری زنبورداران ایران‌زمین (تأسیس 1384)، انجمن علمی زنبورعسل کشور (تأسیس 1384)، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، اتحادیه‌های استانی زنبورداری (32 اتحادیه)، تعاونی‌های زنبورداری متعدد (242 مورد)، بنیاد ملی ارتقای بهره‌وری و مهارت، گروه امور تولیدات زنبورعسل، موسسه پایش کیفیت، تولیدات و تجهیزات صنعت زنبورداری (1394) وجود دارند که قطعاً تنها در صورت تعامل و هماهنگی این تشکل‌ها، صنعت زنبورداری ایران می‌توان مسیر تعالی و موفقیت را طی کند.

در راستای احصای نیازها، چالش‌ها و رهیافت‌های بخش تشکل‌ها و صنوف زنبورداری، با مهندس بهزاد بانکی پور، از مدیران جوان و موفق تشکل‌های بخش کشاورزی و زنبورداری کشور به گفتگو نشستیم.

بانکی پور، با تحصیلات کارشناسی ارشد مرتبط با کشاورزی و کارآفرینی سازمانی، سابقه اجرایی و مدیریتی درخشان 18 ساله در صنعت کشاورزی و زنبورداری ایران از معدود مدیرانی است که نزدیک به دو دهه در مدیرعاملی تعدادی از تشکل‌های محوری بخش کشاورزی به‌صورت فعالیت داشته است.

ارائه مقالات علمی و تألیف کتاب، ایده پردازی‌های خلاق در صنعت زنبورداری، ساخت محصولات ترکیبی و کمک به ایجاد ارزش‌افزوده، مزیت رقابتی و بالا بردن قدرت چانه‌زنی زنبورداران کشور در بازارهای داخلی و جهانی، ماحصل فعالیت‌های این مدیر صنعت زنبورداری کشور است که نزدیک به 8 سال است، مدیرعاملی صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری کشور را بر عهده دارد.

در کارنامه مدیریتی و اجرایی، بانکی پور، مسئولیت‌هایی همچون؛ مدیرعامل کانون هماهنگی تشکل‌های کشاورزی استان تهران، مدیرعامل کانون خبرگان کشاورزی استان تهران، مدیرعامل اتحادیه سراسری باغداران کشور، معاون برنامه‌ریزی و کارآفرینی سازمان نظام‌مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه کشاورزی استان تهران، ریاست شعب موسسه تعاونی اعتباری افضل توس و مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه زنبورداری کشور به چشم می‌خورد.

همچنین ایشان، رتبه اول مشاوره مدیریت از سازمان نظام‌مهندسی کشاورزی و مدیریت یک موسسه آموزشی تحقیقاتی کشاورزی در بخش خصوصی و گواهینامه‌های معتبر آموزش کارآفرینی و مدیریت علمی و حرفه‌ای، گذراندن دوره MBA (Master of Business Administration) و مدیریت جهانی و حرفه‌ای در تجارت و کارآفرینی را در رزومه خود دارد.

در ادامه گفتگو با مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه زنبورداری را مرور می‌کنیم:

• عسلنا - جناب مهندس بانکی پور، جریان شناسی تشکل‌های زنبورداری به چه شکل است و چه ظرفیت‌ها و چالش‌های کلی در این راستا وجود دارد؟

بانکی پور: صنعت زنبورداری ایران در بخش صنوف، جزء متشکل‌ترین زیر بخش‌های کشاورزی ایران است. این صنعت با داشتن حدود 340 تعاونی و اتحادیه ازنظر کمی در زمره برترین تشکیلات در صنعت کشاورزی کشور است ولی در بحث کیفی و نحوه عملکرد در این بخش با چالش جدی روبرو هستیم.

در بخش قبل و بعد از تولید و زیرساخت‌های آن، برای صنایع و شرکت‌های ساخت ابزار و تجهیزات و صنایع بسته‌بندی و عرضه، متأسفانه تعاونی و صنفی وجود ندارد و واحدهای صنعتی ما هیچ‌گونه ساختار تشکیلاتی منسجمی ندارند.

شرکت و کارگاه‌های سازنده ابزار و ادوات زنبورداری، تولیدکنندگان تغذیه و مکمل، مؤسسات آموزشی و تحقیقی، صنایع موم و شرکت‌های صنایع ترکیبی، تبدیلی و تکمیلی متأسفانه در تصمیم‌گیری‌های کلان این صنعت، نماینده و اتحادیه‌های مشخصی ندارند.

ضمن اینکه توان مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها از این گروه بزرگ و مؤثر در صنعت زنبورداری گرفته‌شده، در بحث بازار هم چون صنفی اختصاصی وجود ندارد، افرادی از این گروه که مایل به فعالیت هستند باید در صنوف غیرتخصصی و غیر مرتبط مثل؛ لبنیاتی‌ها، گیاهان دارویی و سایر رسته‌های تولید مواد غذایی عضو شوند و فعالیت کنند.

اینکه در بخش بازار و عرضه، صنعت زنبورداری کشور دارای تعاونی‌ها و صنف‌های تخصصی نیست، از دیگر کمبودها و چالش‌های بزرگ این صنعت است که وجود این اتحادیه‌ها می‌تواند از مطالبات و حقوق این گروه بزرگ از اهالی زنبورداری در همه عرصه‌ها دفاع کند.

وجود این اتحادیه در بخش صنوف و شرکت‌های تولید و بسته‌بندی می‌توانست در بحث استانداردسازی بازار و مبارزه با تقلب و بی‌کیفیتی و مشکلات شبکه توزیع بسیار مؤثر باشد.

هویت دار کردن محصولات زنبورعسل و فرهنگ‌سازی در بالا بردن منزلت این محصولات و اطلاع‌رسانی در مبحث سلامت‌محور بودن این محصولات نیز می‌تواند از فعالیت‌های چنین اتحادیه‌ای باشد و فقدان آن سبب حذف جمعیت بزرگی از اهالی زنبورداری در تشکیلات این صنعت شده است و توان حمایت منسجم و ایجاد تسهیلات مناسب برای این بخش از صنعت را محدود کرده است.

در چند سال اخیر با توسعه صنعت ژل رویال و محصولات ترکیبی و جانبی و ظرفیت‌های دیگری که همچون مبحث آپی‌ترابی، پرورش ملکه و اصلاح نژاد، تولید تغذیه و مکمل‌ها و دیگر پتانسیل‌ها به وجود آمده، نیاز این صنعت به وجود انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی تخصصی‌تر نیز احساس می‌شود، همچنین نیازمند تشکل‌های جداگانه برای بخش‌هایی همچون تولید ژل رویال و زهر زنبورعسل هستیم.

با رفع این خلأهای موجود، مشکل هویت دار شدن و تخصصی شدن شاخه‌های مختلف صنعت زنبورداری رفع می‌شود و به رشد و توسعه کلی صنعت زنبورداری کمک خواهد کرد.

• عسلنا - برگردیم به کیفی سازی عملکرد تشکل‌ها، به نظر شما تصدی مالکان برند و ذی‌نفعان در بازار زنبورداری در اتحادیه‌ها و تشکل‌ها چه پیامدی دارد؟

بانکی پور: مسئله اصلی در ساختار تشکیلاتی این صنعت، مشکلات کیفی و عملکردی برخی از تشکل‌های موجود است که عمده این چالش‌ها در اتحادیه‌ها و تعاونی‌های بخش تولید صنعت زنبورداری است. اولین مشکل موجود وجود افراد ذی‌نفع در هیئت‌مدیره این تشکل‌ها هست و علی‌رغم اینکه قانون تشکیل این اتحادیه‌ها و اساسنامه تأکید دارد که افراد دارای فعالیت مشابه و در رقابت با اتحادیه نمی‌توانند جزو ارکان مدیریتی یا اجرایی اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها باشند، ولی به‌وضوح شاهد فعالیت‌های منفعت طلبانه برخی از این افراد در اتحادیه‌ها و تعاونی هستیم.

یکی از وظایف اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها کمک به بازاریابی و بازار سازی و کمک به فروش محصولات زنبورداری اعضاء است و بازاریاری و ایجاد شبکه‌های توزیع و ثروت آفرینی برای معیشت زنبورداران از رسالت‌های این تشکل‌هاست، وقتی فردی صاحب برند و فعال و ذی‌نفع در بازار در یک صنف هم مدیریت داشته باشد و در این ساختار تشکیلاتی صاحب سمت باشد، طبیعتاً در رقابت با وظیفه اتحادیه قرار می‌گیرد و نمی‌تواند بی‌طرفانه عمل کند.

ازنظر اصولی، اخلاقی و حرفه‌ای این امر مخالف روح قانون و متغایر با رسالت‌های یک اتحادیه و تشکل صنفی است که این مسئله باید در اتحادیه‌های زنبورداری لحاظ شده و مورد نظارت دقیق قرار گیرد تا افراد ذی‌نفع نتوانند در انتخابات و مجامع صنفی کاندید شوند.

این مسئله در قانون تجارت کشور هم و قوانین دیگر هم مورد تأکید قرارگرفته است، ولی متأسفانه این مسئله مهم از سوی سازمان تعاون روستایی کشور نیز مورد نظارت و اهمیت تاکنون قرار نگرفته است.

مسئله و چالش دیگر در تشکل‌های زنبورداری این است که قاعدتاً افراد اجرایی و هیئت‌مدیره این اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها، باید از دل جامعه زنبورداری بیرون آمده باشد و افرادی انتخاب شوند که به‌عنوان زنبوردار حرفه‌ای، باسابقه و پیشکسوت شناخته شوند و علاوه بر این در نزد اهالی صنعت از حسن شهرت و صلاحیت لازم اخلاقی، اجرایی و حرفه‌ای برخوردار باشند، اما شوربختانه شاهدیم که در بسیاری مواقع این اتفاق نمی‌افتد و افرادی بازد و بندها و فریب‌های مختلفی وارد هیئت‌مدیره‌ها و پست‌های اجرایی این تشکل‌ها می‌شوند که نه‌تنها زنبورداری شغل آن‌ها یا رشته اصلی فعالیتشان نیست بلکه صلاحیت اعتباری، حرفه‌ای و حتی تجربی هم در زنبورداری و پذیرفتن پست‌های اجرایی ندارند.

دلیل اصلی میدان یافتن این افراد غیرمتخصص، مشارکت محدود و عدم استقبال زنبورداران در مجامع تعاونی‌ها و اتحادیه‌ها و نیز عدم علاقه و حضور افراد زبده و پیشکسوت این صنعت به مشارکت در مدیریت این اتحادیه‌ها است.

مشکل دیگر این تشکل‌ها این است که هیچ مدل عملکرد و ارائه خدمت مشخصی ندارند، درست است که در اساسنامه، وظایفی برای این تشکل‌ها تعریف‌شده ولی در رصد این تشکل‌ها مشاهده می‌کنیم که هیچ‌کدام در یک ساختار مشخص و موظف به ارائه خدمات نمی‌پردازند.

پایان بخش اول گفتگو- ادامه دارد...