مبارزه با تقلب عسل همکاری همه نهادهای موظف را می طلبد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، اهمیت کنترل کیفیت و نظارت بر عرضه مواد غذایی یکی از مولفه های مهم در حفظ سلامت شهروندان است. سازمان غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی در راستای وظایف و رسالت های خود این مهم را علی رغم کمبود نیرو و گستردگی این عرصه انجام می دهد.

به گزارش عسلنا، صنعت زنبور عسل علاوه بر اهمیت در تولید محصولات سلامت محور و اهمیت غذا دارو بودن محصولات آن و بعد شفابخشی که در قرآن مجید سفارش و تاکید شده است، دارای اهمیت دو چندانی در کنترل و نظارت است.

از این رو با مهندس سید حمید دیالمه، کارشناس سنجش کیفیت عسل و لبنیات در استان آذربایجان شرقی به گفتگو نشستیم. ایشان علاوه بر کارشناسی ارشد در رشته صنایع غذایی، دوره های کیفیت سنجی عسل و فراورده های لبنی را نیز گذرانده اند.

•  عسلنا - جناب مهندس در خصوص اهمیت زنبور عسل در طبیعت و این موجود در چرخه طبیعت و اهمیت غذایی و برای کره خاکی چه اهمیتی دارد و وجود یک روز در تقویم جهانی چه پیامی برای ما دارد؟

دیالمه : با تشکر از دعوت شما، درواقع اگر زنبور عسل وجود نداشته باشد یا از بین برود حیات در کره زمین ادامه پیدا نمی‌کند و حیات بشر و جانداران وابسته به چرخه‌ی زندگی گیاهان است به واسطه نقشی که زنبور در گرده افشانی دارد، حتما کره خاکی دچار چالش خواهد شد و اینکه انسانی که خودش را اشرف موجودات می‌داند از یک حشره کوچک که حیاتش به آن وابسته است غافل است و شاید یک روز هم به عنوان روز جهانی زنبور عسل در تقویم کم باشد.

همانگونه که ازدواج فامیلی در انسان ها و حتی حیوانات باعث انتضال ژن های مغلوب می‌شود و نهایتا یک سری بیماری هایی که به عنوان ژنتیکی به واسطه ازدواج فامیلی بوجود می آید در گیاهان هم به همین صورت است یعنی اگر که عاملی باعث انتقال گرده از گیاهان مختلف نشود نسل های بعدی گیاهان به واسطه ی عدم تفاضل ژنتیک بین گونه هایشان کم کم ضعیف می‌شوند و گیاهان به صورت گرده افشانی، صرفا فقط از طریق گرده هایی که خودش تولید می‌کند استفاده می‌کند و این باعث می‌شود که گونه های ما کم کم روبه ضعف برود و اما در اینجا زنبور عسل با نقشی که دارد می‌تواند تا کیلومترها گرده هارا جابه جا کند و  گونه های قویتری در گیاهان ایجاد کند.

•   عسلنا – در بعد دینی و شفابخشی شما چه تعبیری دارید؟

دیالمه : در بحث عسل با توجه به اینکه ما سوره ای به نام زنبور در قرآن داریم و عسل از لحاظ مغذی بودن یک ماده‌ی مهم غذایی است و برای فرهنگ سازی با توجه به اینکه در کشور ما احساس می‌شود که هنوز آن طوری که باید و شاید نقش زنبور یا این ماده غذایی و سایر محصولاتی که زنبور دارد،  نقششان هنوز شفاف و برجسته نشده است.

•  عسلنا  - در این خصوص چه باید کرد؟

در این خصوص باید فعالیت موثر کرد چون وقتی اهمیتش افزایش پیدا کند که قاعدتا ما بتوانیم برای کشورمان ثروت آفرینی بیشتری از این محصول داشته باشیم، برخی کشور ها مانند نیوزلند که کل کشور را با بحث زنبور داری اداره می‌کنند، ولی ما کلنی و سرمایه زیادی داریم ولی بهره برداری خیلی کم است.

بحث  تولید عسل در ایران و خصوصا در حق قشر زنبوردار دچار کم لطفی شدیم، ایران یک کشور چهارفصل است و مراتع بسیار غنی از انواع گیاهانی که حتی خاصیت های  دارویی دارند و گونه های خاصی که شاید در کره زمین خیلی کمیاب باشد، ولی متاسفانه بحث تجارت عسل بومی ایران مورد کم توجهی و کم لطفی قرارگرفته و به واسطه ضعفی که این  قشر از نظر مادی تجاری دارند، هیچوقت نتوانستند روی عسل خودشان و خواصش کارهای علمی انجام دهند و آن را به دنیا معرفی کنند و ما هیچوقت تحقیقی در حد جهانی و بین المللی درمورد خواص عسل ایران ندیده ایم.

برای مثال در کشور چین که یکی از بزرگترین تولیدکننده‌ها است عسلی که معمولا برداشت می‌کنند به واسطه دشت ها و مزارع وسیعی که دارند از زنبور برای بهره برداری در کشاورزی استفاده می‌کنند. معمولا این عسل ها تک گل هستند و از طریق گیاهانی که به صورت صنعتی کشاورزی می‌شوند برداشت می‌شود. عسلی که زنبوردار ما برداشت می‌کنند هزینه حمل و نقل و برداشت زیادی دارد، و زنبوردار چینی که کلنی هایش را کنار یک مزرعه یونجه منتقل می‌کند  حجم زیادی عسل را در مقطع کوتاهی برداشت می‌کند و حتی مبالغی هم در بحث گرده افشانی از مزرعه دار دریافت می‌کنند.

•  عسلنا  - وضعیت مالی و ثروت آفرینی صنعت زنبور عسل ایران را چطور ارزیابی می کنید؟

دیالمه : از نظر مالی و تجاری زنبورداران ما نسبت به زنبورداران کشورهای دیگر، خیلی ضعیف‌تر هستند. عسلی که ما از مراتع‌مان برداشت می‌کنیم از نظر ارزش تغذیه‌ای و خواص درمانی اصلا قابل قیاس با عسل هایی که کنار مزارع تک گل و یا باغ های پرتقال در والنسیای آمریکا گذاشته شدند و از گیاهانی که به واسطه‌ی استفاده از کودها و سم ها خیلی سریع رشد داده شده‌اند و تقریبا می‌شود گفت؛ که این عسل ها خاصیت آنچنانی ندارند، اما هیچوقت یک زنبوردار ایرانی نمی‌تواند عسلش را به نسبت قیمتی که برایش تمام شده بفروشد.

 اما همانطور که می‌دانید از طرفی کشور ایران از نظر تجارت بین الملل با مشکلاتی روبه رو است و از طرفی دیگر در بازار داخلی هم دچار چالش‌های زیادی است و امروزه این بازار است که کیفیت مشخص کننده مشخص می‌کند و برای عسل قیمت می‌گذارد. در صورتی که کیفیت عسل باید قیمتش باشد و به جز برخی برندهای خاص متاسفانه هیچ زنبورداری نمی‌تواند عسلش را به آن قیمتی که هست حداقل در بازار عرضه کند، مگر اینکه مشتری های خاص خودش را داشته باشد و با مشکلات اقتصادی که امروزه هست عسل جزو کالاهای لوکس شده و از سبد خرید کالای خانواده حذف شده است.

•   عسلنا - برای رشد این فرهنگ سازی مصرف چه باید کرد؟

 انشاالله وضعیت اقتصادی بهبود پیدا کند و مردم بتوانند عسل خوب تهیه بکنند و اما عده ای هم درحال سواستفاده هستند و عسل های پاتیلی و تقلبی زنبور ندیده را با قیمت ارزان عرضه می‌کنند و متاسفانه بازار هم اینگونه عسل ها را  به دلیل قیمت ارزانترشان انتخاب می‌کند و اینگونه سود بیشتری هم نصیب افراد متقلب می‌شود و متاسفانه شرایطی پیش آمده که افرادی که تقلب می‌کنند در این زمینه موفق تر بوده اند و بازار بیشتری را به خودشان اختصاص داده اند.

•  عسلنا - درمورد فعالیت هایی که اخیرا  در سازمان غذا دارو داشته مختصری برای ما توضیح بفرمایید؟

دیالمه : در طول  دو سال و نیم گذشته طرح ضربت ساماندهی تولید و بسته بندی عسل را اجرا کردیم ولی متاسفانه بیماری کرونا و مشکلاتی که به واسطه آن پیش آمد، بحث قرنطینه و مشکل شدن برگزاری جلسات همان‌طور که روی همه مسائل کشور و دنیا تاثیر گذاشت در کار ما هم تا حدی تاثیر گذاشت و ما نتوانستیم آن طوری که می‌خواهیم این طرح را ادامه بدهیم و این طرحی بود که با همکاری اداره استاندارد اداره  جهاد و اداره  دامپزشکی زیر نظراستانداری انجام شد.

 چون استانداری هم پیگیر موضوع بود و سازمان های مختلف را جمع می‌کرد بعد از این مشکلاتی که پیش آمد جلسات ما محدود شد و نتوانستیم آن طوری که می‌خواستیم پیگیر باشیم، اما کار های روتین را انجام دادیم.

نمونه برداری هایی که انجام می‌شد و به آزمایشگاه ارسال می‌شد و مواردی که معرفی به دادگاه و مراجع قضایی داشتیم حتی چندمورد تعلیق پروانه های ساختی که متصدیانش تخلفاتی کرده بودند. سه مورد کارگاه های تولید عسل پاتیلی داشتیم که عمدتا غیرقانونی و زیرزمینی بودند که شناسایی و متوقف شدند و متصدیان هم به مراجع قضایی معرفی شدند.

یکی از انبارهای بزرگ حدود چهل تن فروکتوز و گلوکز کشف شد که آن هم ارسال شد به مراجع قضایی جهت بررسی بیشتر، ولی خب با توجه به این فعالیت هایی که انجام شده بود، حیف بود که این کار رها شود.

ما اخیرا تعدادی متخصصینی که در این زمینه هستند برای ساماندهی بحث عسل تغذیه گروهی مجازی تشکیل داده شد و خوشبختانه اداره استاندارد تهران بحث عسل را در قالب یک طرح پژوهشی واگذار کرده که ما و چند آزمایشگاه تخصصی عسل و چند پیشکسوت تولید عسل را که تجربه زیادی دارند.، مشغول آن هستیم.

•   عسلنا – آیا این اختیار را دارید که شبکه ای ایجاد شود که مسئله کیفیت یا موارد تقلب به صورت مردمی گزارش شود؟

ببینید این کاری بود که ما به صورت روتین داشتیم عسل هایی که در بازار است توسط ماموران بهداشت در صف های عرضه کنترل می‌شوند و مواردی که به نظرشان مشکوک است را به ازمایشگاه ارسال می‌کنند. در صدد هستیم که چنین سامانه گزارش مردمی هم لحاظ شود.

این مسئله مانند زنجیره است وقتی نتوانیم سطح عرضه را همزمان با تولید کنترل کنیم نمی‌توانیم موفق باشیم ما با آن ها در ارتباط هستیم و عسل هایی که شناسایی می‌شود بلافاصله به آن ها اطلاع رسانی می‌شود و در سطح عرضه اگر مشاهده شود جمع آوری می‌شود ولی مسئله ای که هست تولید یک سری عسل های پاتیلی است که بحث فرموله شدنشان را داریم و اینکه متاسفانه  خیلی از پارمترهای استاندارد را پاک می‌کند و این از مواردی است که ما روی آن کار می‌کنیم و باید از روش های جدید کنترل کیفی و روش های نوین آزمایشگاهی استفاده از دستگاه های اچ پی ال سی برای مشخص کردن این عسل ها استفاده کنیم و ما کمی هم این ضعف را داریم که انشاالله آزمایشگاه‌مان باید به روز شود.

اگر مشکلاتی که به صورت زنجیرواردست به دست هم داده اند و مشکلات اقتصادی حل شود و زنبورداران ما هم بتوانند جایگاه واقعیشان را در دنیا به دست بیاورند و بتوانند عسلشان را معرفی بکنند و قیمت و ارزش واقعی که این عسل دارد را بتوانند کسب کنند ولی ما باز هم احتیاج داریم به همکاری و هماهنگی بین سازمان ها برای برخورد بیشتر با واحدهایی که تخلف می‌کنند و خصوصا در سطح عرضه و جمع آوری عسل هایی که بدون مجوزهستند و البته مشخص نیست که کجا در حال تولید شدن هستند، اگر بتوانیم این ها را سریعا از سطح عرضه با همکاری بهداشت محیط جمع آوری کنیم و نهایتا عسلی خوب و با کیفیت و با خیال راحت به دست مردم برسانیم./