به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صنعت زنبورداری ایران، در سال های اخیر بر اثر خشکسالی، نوسان شدید دما، قاچاق ملکه های زنبور عسل و عدم مدیریت صحیح بر زنبورستان ها، ایران به موزه ای از بیماری های زنبور عسل تبدیل شده و متاسفانه این بیماری ها که برخی از فقر تغذیه ای یا عدم رعایت فاصله فیزیکی زنبورستان ها حادث می شود، در کشور بسیار فراگیر شده است.
به گزارش عسلنا، ضعیف بودن جمعیت کلنی ها یکی دیگر از عوامل افزایش بیماری ها است، چرا که مقاومت این جمعیت در برابر عوامل بیماری زا و تنش زای محیطی پائین بوده و سبب تلفات زیاد در زنبورستان می شود. متاسفانه برخی ازبیماری ها نظیر نوزما، مدت ها در کشور جولان می داد و زنبورداران زیادی در کم اطلاعی به سر می برده و این تلفات را ناشی از عوامل دیگر می دانستند.
در خصوص بیماری نوزما و کنترل زمستانی آن با کارشناس مسئول بیماری های زنبورعسل در سازمان دامپزشکی هرمزگان به گفتگو نشستیم.
دکتر فرشاد عندلیبی، دامپزشک و محقق بیماری های زنبورعسل و حشرات گرده افشان با تاکید بر اینکه استان بوشهر از مناطق بسیار مهم در زمینه کوچ زمستانی و کوچ برای برداشت کنار است، تاکید کرد: اصول قرنطینه و اینکه هر زنبورستان برای کوچ مجوزهای لازم را کسب کند از ضروریاتی است که به خود زنبورداران در کاهش تلفات و هزینه ها و فراگیر نشدن بیماری ها کمک می کند.
وی تصریح کرد: در فصل زمستان، زنبورها به خوشه می روند و در زمستان معمولا کمتر به نوزوما دچار می شوند، معمولا در پاییز و اوایل بهار بیشتر به این بیماری مبتلا می شوند. اما اگه زنبوری از قبل دچار نوزوما بوده با توجه به خوشه رفتن ،مجبور هستیم، درمان کنیم و اقدامات لازم را در کندو برقرار کنیم.
این محقق بیماری های زنبور عسل، با اشاره به اینکه بیماری نوزما گستردهترین بیماری زنبوران بالغ است و در استرالیا، آمریکا، اروپا و آسیا گزارش شده استف افزود: در ۶۶% کندوهای ۴۳ ایالت آمریکا، بیماری نوزما دیده میشود.
عندلیبی، در مورد ماهیت شکلی و عملکردی عامل این بیماری، اضافه کرد: در چند شکل عامل این بیماری بروز می کند؛ فرم حساس که آمیبی شکل و فرم تکثیر شونده آن است و تبدیل به اسپور میشود. فرم مقاوم یا اسپور، که عامل انتقال از یک میزبان به میزبان دیگر است و نیز اسپور بیضوی و شفاف که بدون رنگ بوده، ۵ میکرون طول و ۳ میکرون عرض دارد و به وسیله یک غشاء سه لایه پوشیده شده، که آن را از خشکی و آسیب های محیط خارجی محافظت مینماید. این غشاء دارای یک منفذ است.
این کارشناس با ذکر این مطلب که در سال ۱۹۰۹ میلادی، «زاندر» یک دانشمند بیماری شناسش حشرات برای نخستین بار نشان داد که اجسام بیضوی شکل کوچکی در سلولهای پوشش معده زنبوران بالغ وجود دارد، گفت: زاندر مشخص نمود که این اجسام، اسپورهای میکروسپوردین انگل هستند، آنگاه زاندر این میکروسپوریدین را «نوزما آپیس» و بیماری ایجاد شده را بیماری نوزما نامید و اولین درمان مؤثر این بیماری در سالهای ۱۹۵۳-۱۹۵۲ انجام شد.
این محقق بیماری های زنبورعسل و حشرات گرده افشان، عنوان کرد: این بیماری باعث صدمه به زنبوران و مرگ آنها در بهار میشود و لازم است از هم اکنون زنبورداران ایرانی در صدد کنترل این بیماری برای عدم تلفات در فصل بهار باشند و جمعیتی سالم را روانه فصل بهار کنند.
عندلیبی، گفت: زنبورعسل در اثر آلودگی به بیماری نوزما تا زمان نزدیک شدن به مرگ هیچ علائم خارجی از خود نشان نمی دهد و تشخیص آلودگی را می توان از مواد دفعی و محتویات بدن زنبور عسل و آزمایشات میکروسکوپی انجام داد، لذا ارسال نمونه زنبورهای مشکوک به آزمایشگاه یک امر ضروری برای زنبورداران حرفه ای و مسئول است.
این کارشناس در خصوص نشانه ها و علائم میدانی در کلنی بر اثر نوزما، ابراز کرد: زنبورهای بیمار با پرهای لرزان جلو کندو و یا کمی دورتر افتاده و ناگاه میمیرند، بیماری مرگومیر زنبورها را در داخل کندو افزایش میدهد. با ضعف کندو و زنبوران در پاییز و یا اوایل بهار، باید به نوزما مشکوک شد. جمعیت بیمار به سرعت ضعیف میشوند به طوریکه کندوهایی که در پاییز مبتلا میشوند زمستان را طاقت نیاورده و میمیرند و اگر بتوانند زمستان را پشت سر بگذارند در بهار آینده قادر به جمعآوری محصول نبوده و در تابستان هم قوی نمیشوند.
وی ادامه داد: در اطراف سوراخ پرواز جمعیتهای بیمار و حتی قاب های آن لکههای زیادی دیده میشود که در واقع مدفوع خشک شده زنبورهای مریض است که به حالت اسهالی از خود دفع کردهاند. در هنگام شدت بیماری، لکهها در داخل کندو و در روی کادرها نیز دیده میشود و لکههای مذکور دارای بوی ناخوشایندی میباشند.
این کارشناس تصریح کرد: بی نظمی و بی قراری و وجود تعدادی از زنبوران با علائم فلجی و شکم های باد کرده در اطراف کندو و کم شدن جمعیت کندو از علائمی است که معمولا در بیماری نوزما به چشم میخورد. تعدادی از زنبوران کارگر که شدیدا آلوده هستند، در اطراف کندو به پشت افتاده و در حالی که حرکات ضعیفی انجام میدهند، قدرت پرواز خود را به کلی از دست میدهند.
عندلیبی در پایان خاطر نشان کرد: انتقال بیماری به وسیله آب و مدفوع زنبورهای بیمار و یا غذاهای آلوده به اسپور نوزما و همچنین به وسیله زنبورهای نر که مجازند به تمام کندوها آزادانه رفت و آمد کنند، انجام میگیرد. جمعیت های ضعیف و کم زنبور، زود و به راحتی به این بیماری مبتلا میشوند. لارو زنبورها هرگز به این بیماری مبتلا نمیشود و بیماری زمانی میتواند اتفاق بیافتد که زنبورها بالغ و کامل شوند.
به گزارش عسلنا، داروی فوماژلین از سوی دامپزشکی برای کنترل این بیماری معرفی شده و زنبورداران می توانند از روش کنترل شانهای آلوده استفاده و در یک یا چند کندوی خالی این شانها را با چند قطره (۳-۴ قطره) اسید استیک در داخل یک ظرف در بالای شانها قرار داده و بعد از بستن درب کندو، اسید استیک بتدریج تبخیر میشود و ضد عفونی می شود و برای زنبورهای مبتلا از فوماژلین و دیگر داروهای ارگانیک تحت نظر دامپزشک زنبور عسل استفاده کنند.
ضدعفونی کردن کندوها و قابها با محلول فوق بطور مستقیم یا با اسپری یا اسفنج نیز توصیه شده است. بخار محلول اسید استیک با غلظت حداقل ۶۰%، اسپور نوزما را غیر فعال می سازد و در عرض چند ساعت یا در عرض چند دقیقه (در غلظتهای بالا) اسپورها را میکشد. اسپورها در حرارت حداقل ۶۰ درجه، در عرض ۱۵ دقیقه، و در حرارت ۴۹ درجه، در عرض ۲۴ ساعت کشته میشوند. در صورت ضدعفونی کردن شانها، همه شانها حداقل باید دو هفته قبل از استفاده در کندو، در معرض هوا قرار گیرند./
