پارامترهای ژنتیکی صفات تولید عسل، بچه دهی و رفتار دفاعی در جمعیت بسته و تحت بررسی در طرح جامع اصلاح نژاد زنبورعسل ایران برآورد گردید. برای تخمین این پارامترها اطلاعات بدست آمده از ۷۰۰_۵۰۰ کلنی زنبورعسل در نژاد ایرانی در ۱۴ نسل متوالی مورد استفاده قرار گرفت. در این طرح صفات تولید عسل، رفتار بچه دهی و رفتار دفاعی کلنیها ارزیابی و نتایج حاصل برای انتخاب کلنیهای برتر مورد استفاده قرار میگرفت. وراثت پذیری صفات تولید عسل، بچه دهی و رفتار دفاعی کلنیهای زنبورعسل در نسل چهاردهم این جمعیت به ترتیب۲۰/۰، ۳۱/۰و ۴۱/۰ بود. همبستگی ژنتیکی صفت تولید عسل با رفتار بچه دهی و رفتار دفاعی به ترتیب ۵۱/۰و ۴۲/۰ بود و همبستگی ژنتیکی صفات بچه دهی و رفتار دفاعی ۶۹/۰_ بود. همبستگی فنوتیپی تولید عسل با رفتار بچه دهی و رفتار دفاعی به ترتیب۱۴/۰_ و ۱۹/۰ و همبستگی فنوتیپی رفتار بچه دهی و رفتار دفاع کلنیها نیز ۴۹/۰_ بود. صفات رفتار بچه دهی و رفتار دفاعی و تولید عسل در طی این ۱۴ نسل از رشد ژنتیکی و فنوتیپی مطلوبی برخوردار بودند. صفت تولید عسل بدلیل اینکه با تولید ژنهای زیادی کنترل میشود بیشتر تحت تاثیر محیط بوده و عوامل اقلیمی و مدیریتی باعث افزایش واریانس محیطی و در نتیجه کاهش وراثت پذیری این صفت میشود. نتایج حاصل از این تحقیق نیز تایید کننده نتایج تحقیقات قبلی است که نشان دهنده پیشرفت صفات تحت بررسی میباشد. در ادامه این تحقیق علاوه بر تلاش برای بهبود صفات فوق در هستهی مرکزی طرح اصلاح نژاد، ملکههای حاصل از طرح در زنبورستانهای بخش خصوصی مورد ارزیابی قرار گرفته و نقاط ضعف و قوت ملکههای اصلاح شده در مقایسه با ملکههای شاهد برای تعیین نقاط ضعف و قوت طرح انجام خواهد شد.
غلامحسین طهماسبی
