سرفه کردن یکی از مشکلاتی است که نه تنها در فصل سرما بلکه در تمامی فصول سال به سراغ ما می آید. درمان سرفه از گذشته تا به امروز به عنوان یکی از دغدغه های اطبا و پزشکان و محققان بوده است. با این حال هنوز هم اختلافاتی بین روش های مختلف درمان سرفه وجود دارد. برخی توصیه ها و پرهیزات در مورد سرفه در طب نوین و طب سنتی متفاوت است. این تفاوت ها تنها در مورد طب سنتی ایرانی نیست و در طب سنتی شرقی نیز اختلافات نظر زیادی با طب نوین وجود دارد.
برای اینکه بتوانیم به درمان سرفه بپردازیم، حتما باید با این مشکل یا بیماری بیشتر آشنا شده و منشاء سرفه را با هم مرور کنیم. داشتن اطلاعات در مورد منشاء و مبداء سرفه کمک می کند تا برای درمان آن نیز هوشمندانه تر اقدام کنیم. قطعا یک نوع سرفه نداریم که یک نوع درمان برای آن وجود داشته باشد.علاوه بر این، شرایط جسمی هر فرد نیز برای درمان این بیماری متفاوت است.
در این مطلب ابتدا به معرفی بیماری سرفه پرداخته و سپس به سراغ روش های درمانی آن رفته ایم. اگر مدام سرفه می کنید یا در فصول خاصی سرفه های شما بیبشتر می شود یا اینکه دفعه اولی است که به این مشکل دچار شده اید، خواندن این مطلب می تواند برایتان مفید و کاربردی باشد.
سرفه چیست؟
برای اینکه بتوان به درمان بیماری سرفه کمک کرد، ابتدا باید بدانیم که دقیقا سرفه چیست. سرفه Cough نوعی واکنش از سیستم دفاعی بدن نسبت به شرایطی خاص است. این واکنش ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود که به صورت کامل در مورد آن صحبت خواهیم کرد. با این حال از مهمترین دلایل ایجاد سرفه آلودگی هوا، دفع ترشح های مربوط به بیماری و همچنین واکنش طبیعی نسبت به محرک های تنفسی است. این واکنش سیستم دفاعی بدن با خروج ناگهانی و سریع هوای بازدم اتفاق می افتد که دلیل آن انقباض صورت گرفته در عضلات دستگاه تنفسی است.
بسیاری از انواع سرفه به هیچ وجه نیاز خاصی به درمان ندارند. طبیعتا آلودگی هوا که به عنوان یکی از دلایل اصلی سرفه کردن به ویژه در عصر امروز شناخته می شود، بدون دارو قابل درمان است. همچنین برخی از دلایل سرفه نیز بیماری های جانبی هستند که عوارضی چون سرفه دارند. برای برطرف کردن سرفه باید ابتدا به سراغ این بیماری ها رفته و آن ها را درمان کنیم. بیماری هایی که سیستم تنفسی انسان را درگیر می کنند، از جمله بیماری های زمینه ای برای ایجاد سرفه هستند.
مکانیسم سرفه به چه صورت است؟
سرفه با یک دم عمیق شروع می شود. تقریبا اکثر سرفه ها زمانی آغاز می شوند که هوای زیادی از طریق نای وارد دستگاه تنفسی شده و شرایط دستگاه ایمنی بدن را برای ایجاد واکنش مهیا می کنند. پس از وارد شدن هوای دم به ریه، همزمان گلوت (دهانه نای) بسته شده، پرده دیافراگم کاملا شل شده و انقباض ماهیچه ای شروع می شود.
در چنین شرایطی فشار در قفسه سینه انسان زیاد می شود. شاید خیلی از ما تجربه این افزایش فشار در زمان سرفه را داشته باشیم. به ویژه سرفه هایی که به آن سرفه خشک نیز گفته می شود فشار زیادی به قفسه سینه وارد می کند. این فشار ایجاد شده بر روی قفسه سینه باعث افزایش فشار بر روی نای نیز شده و ورود هوای بیشتر به سینه و شش ها را متوقف یا با محدودیت مواجه می کند.
در چنین شرایطی ناگهان گلوت یا همان دهانه نای باز می شود. طبیعی است که به دلیل تفاوت فشار ایجاد شده درون سینه و بیرون از آن و همچنین تنگ بودن نای، هوای درون ریه با فشار بسیار زیادی از نای خارج شود. علاوه بر اینکه هوا از این طریق به بیرون رانده می شود، ترشحات مخاطی موجود در ریه، نای و ناحیه دهان به همراه برخی اجسام موجود در دهان از گلو به بیرون پرتاب می شوند.
در واقع در هر بار سرفه چنین شرایطی ایجاد و فرد را با چالش های بیان شده مواجه می کند. البته هر نوع سرفه شرایط خاص خود را دارد که در این مطلب به صورت کامل تر به هر کدام از انواع سرفه خواهیم پرداخت.
به سرفه اهمیت دهید
یکی از مشکلات امروز که باعث شده بسیاری از بیماری ها اوج بگیرند، عدم توجه به علائم بیماری است. سرفه یک نشانه برای بروز مشکلات احتمالی در بدن است. در نتیجه اگر به سرفه کردن های مداوم و متوالی دچار شده اید، حتما باید به فکر علت یابی آن باشید.
ممکن است سرفه دلایل آب و هوایی داشته باشد یا به دلیل برخی حساسیت های کوچک فصلی ایجاد شده باشد. اما در همه موارد دلایل اینقدر ساده و کم اهمیت نیستند. در شرایطی ممکن است سرفه شما ناشی از بیماری هایی مثل آنفولانزا یا حتی کرونا باشد. در چنین شرایطی شما باید سریعا به پزشک مراجعه و روند درمان بیماری زمینه ای خود را آغاز کنید.
حتی در مورد سرفه هایی که علت آب و هوایی یا حساسیت فصلی دارند نیز باید فکری کنید. سرفه های مداوم نه تنها به سیستم تنفسی آسیب وارد می کند بلکه ممکن است بر روی معده و سیستم گوارشی، قلب و حتی مغز شما اثر بگذارد. احتمالا تجربه کرده اید که بعد از سرفه های پشت سر هم، سر درد نیز به سراغتان بیاید. خوشبختانه راه حل درمان سرفه های ناشی از حساسیت ساده است. عسل و گرده گل یا بسیاری از مواد طبیعی دیگر برای درمان چنین سرفه هایی معجزه می کنند.
چرا سرفه می کنیم؟
دلیل سرفه کردن همانطور که گفته شد به شرایط مختلف وابسته است که سیستم دفاعی بدن تشخیص می دهد باید بازدم را با شدت بیشتری خارج کند تا مشکلات ایجاد شده برطرف شود. اما بد نیست با برخی از این دلایل کلی بیشتر آشنا شویم:
- ورود مایعات یا جامدات اضافه به نای: نای محلی برای عبور و مرور هوا و گاز است. به محض ورود مایعاتی چون آب یا جامدات مختلف به سمت ریه از طریق نای، واکنش بدن سرفه کردن است تا از خفگی جلوگیری کند.
- حساسیت: حساسیت فصلی، حساسیت به یک نوع گل یا هر نوع حساسیت تنفسی دیگری می تواند منجر به سرفه شود
- بیماری های زمینه ای: از کرونا و آنفولانزا گرفته تا یک سرماخوردگی ساده که باعث آسیب یا درگیر شدن سیستم تنفسی شوند، سرفه ایجاد می کنند. برخی بیماری های خاص مثل آسم نیز به صورت ویژه با عوارضی مثل سرفه دست و پنجه نرم می کنند.
این موارد کلی از دلایل سرفه هستند که در هنگام درمان سرفه باید به آنها توجه شود. در ادامه این مطلب به سراغ انواع سرفه می رویم که گام مهمی برای درمان هستند.
