به گزارش پایگاه خبری صنعت زنبورداری ایران، در آستانه روز جهانی زنبورعسل با یکی از پژوهشگران نخبه و جوان زنبورداری کشور، مدرس و پژوهشگر زنبورعسل و محقق زنبورعسل در مرکز تحقیقات پکن در کشور چین و نیز مدرس دانشگاهها و مربی طب سنتی مراکز فنی حرفهای کشور و نویسنده کتاب فراوردههای زنبورعسل به گفتگو نشستیم.
دکتر شهرام دادگستر، نوآور، ایده پرداز و کارآفرین حوزه زنبورعسل، دارای دانشنامه دکترای حشرهشناسی کشاورزی از دانشگاه تهران با تمرکز بر گرایش زنبورعسل است. ایشان در مقطع لیسانس در رشته گیاهپزشکی (دانشگاه تهران)، دوره ارشد در رشته حشرهشناسی در همین دانشگاه و با تحقیقات بر کنه واروا و دوره دکترا را نیز در رشته ژنتیک و اصلاح نژاد زنبورعسل با موفقیت و رتبه عالی به پایان رساندند.
برگزاری دورههای اپیتراپی و کارگاههای مختلف آموزشی در نهادها، فضای مجازی و مراکز مختلف از دیگر دستاوردهای این چهره موفق زنبورداری کشور است. وی همچنین مدیرعامل یک شرکت فناوری دانشبنیان در پارک علمی تحقیقاتی دانشگاه تهران است که بهطور تخصصی بر روی فرآوری محصولات زنبورعسل برای مصارف دارویی فعالیت میکند.
ازجمله اکتشافات و محصولات تولیدی این شرکت عصاره آبی بره موم است که با استقبال خوبی در بازار روبرو شده است و مجوزهای لازم و کامل استاندارد و سازمان غذا و دارو را گرفته و بهصورت بستهبندی قطرهچکانی و 30 میلیلیتری عرضه میشود.
مقالات مختلفی در مورد آفات و بیماریهای و محصولات و فرآوردههای زنبورعسل از ایشان در ژورنالهای داخلی و خارجی منتشرشده است. ایشان همچنین در کنگره جهانی آپیموندیا و مجلات جهانی به عنوان داور این رخداد جهانی فعالیت کرده و سبب افتخار کشورمان بوده است.
دکتر شهرام دادگستر: در اهمیت زنبورعسل همین بس که دارای یک روز جهانی در تقویم دنیاست و این اثبات میکند که فواید و سودمندی این حشره مفید و نقش مفیدش در کره خاکی به جهانیان اثباتشده است. ما میلیونها حشره و دامهای مختلف داریم ولی برای این موجودات روز جهانی مصوب نشده، مثلاً برای گاو یا گوسفند که آنها هم فوایدی دارند روزی در تقویم اختصاص ندارد. همچنین هیچ کنگره جهانی تخصصی برای سایر جانداران بهطور اختصاصی نداریم ولی برای زنبورعسل یک کنگره و اجلاس جهانی بزرگ و وسیع (آپیموندیا) شکلگرفته است.
در ایران متأسفانه تا حدود 10 سال قبل بهای چندانی به مسائل علمی حوزه زنبورعسل داده نمیشد و تحقیقات در یک مسیر سنتی و تکراری پیش میرفت، ولی به برکت فضای مجازی، شبکههای اجتماعی، محققان جوان و حرکت مثبت سازمانهای متولی در سالهای اخیر تحول شگرفی در این حوزه پدید آمده و جهشهایی پدید آمده که مبین این است که استعداد و شور نهفتهای در کشور ما وجود داشته که نیاز به محرک و پیشران داشته است.
ما در اول مسیر هستیم و درراه توسعه و تعالی این صنعت در آغاز راهیم ولی با اتفاقات مثبت رخداده در این سالها، با آموزشهای رخداده و افزایش راندمان تولید به گواهی آمار، میتوان گفت که امیدواری زیادی برای نیل به اهداف وجود دارد به شرطی که از موفقیتهای سایر کشورها و تجارب مختلف در این حوزه درس بگیریم و باهدف گذاری و نقشه راه حرکت کنیم.
باتجربهای که بنده در کشور چین و دوران حضورم داشتم میتوان به جرت گفت که کشور چین در زنبورداری بسیار قدرتمند و با برنامه عمل کرده و از هر حیث در این صنعت حرف برای گفتن دارد. در چین دو بخش در مسیر تعالی این صنعت فعال هستند، اولی بخش بیزینس و تجاری این صنعت است و دوم بخش دانشگاهی و تحقیقاتی که این دو باهم تعامل دقیقی دارند؛ که بسیار پویا و فعال عمل کرده است و با تلاش زیاد روی زمینههای تخصصی مثل ژل رویال با موفقیت کارکرده است، این بخش با تقسیمبندی اصولی و هدفمند هر شهر یا مرکز را مأمور فعالیت بر روی یک موضوع و محور کرده است و هیچ موازی کاری یا رقابت منفی وجود ندارد، مثلاً یک مرکز تحقیقاتی پکن بر روی ژل رویال و یک استان دیگر بر روی تولید محصول از بره موم بهطور تخصصی کار میکنند.
همه ارگانها و مؤسسات زنبورداری این کشور ضمن اینکه حول محور یک مرکز فرماندهی مثل وزارت کشاورزی کار میکنند ولی یک نظم و تقسیمکاری نیز دارند و در هر شهر مراکز تحقیقاتی و آموزشی قوی ایجاد کردند و این باعث میشد هر مرکز و شهر بر روی یک موضوع و زمینه تخصصی کار کنند و کل کشور و صنعت زنبورداری بهیکباره در همه بخشها رشد و پیشرفت کند.
بهطورکلی باید دو بخش تحقیقات و دانشگاه، یعنی حوزه علمی با بخش تولیدی و تجاری یعنی صنعت تعامل و همپوشانی مطلوب برای تبدیل علم به تولید و ثروت داشته باشند تا یک صنعت در هر کشوری رشد کند و مهمترین ضعف ما نسبت به چین که در زنبورداری قدرتمند است، همین مورد است.
در کشور ما ازنظر کمی، تعداد کلنی، تعداد زنبورداران و افراد علاقهمندی که میخواهند به این صنعت بیایند یا ازنظر اقلیمی و مراتع در حد عالی هستیم ولی ما ازنظر کیفی و سطح انجام کار، علیرغم داشتن تعداد بالای کلنی موفق و نمود بالایی در سطح جهان نداشتیم. مثلاً در امر صادرات با داشتن عسل باکیفیت هیچگاه روی یک استاندارد جهانی باکیفیت و حجم بالا برای صادرات کار نکردیم. هر زنبور برای خود با یک روش به تهیه عسل و صادرات مشغول است و توجه چندانی به داروهای ارگانیک برای کاهش میزان سموم و باقیمانده داروها در عسل نداشتهایم. بزرگترین مشکل صادرات ما هم باقیمانده همین مواد سمی و شیمیایی است ولی ما بهجای رفع آن به پایین آوردن ساکاروز بهروشهای مختلف مشغولیم که اهمیت چندانی برای واردکنندگان بزرگ عسل دنیا ندارد.
-
در بخش محصولات جانبی غیر از عسل چطور؟ چگونه باید در صادرات عمل کنیم؟
در بحث فرآوردههای جانبی در سالهای اخیر کارهای خوبی انجامشده ولی هنوز حتی تا برآورده کردن نیاز داخلی هم فاصلهداریم و باید این سرعت رشد را همراه باکیفیت و استانداردهای علمی جهانی ادامه بدهیم.
باید بهجایی در تولید فرآوردهها برسیم که علاوه بر نیاز داخل برای مصارف دنیا به صادرات برسیم و حرف برای گفتن داشته باشیم و در گرده و موم و بره موم و زهر هم بتوانیم نیاز فرآوری داخل برای تبدیل به محصولات ترکیبی و مصارف عمومی را برطرف و برای دنیا و صادرات هم برنامهریزی کنیم.
متأسفانه بخشی از صادرات هم به دست افرادی میافتد که سودجو و دلال هستند و هیچ سررشتهای از این شغل و صنعت نداشته و فقط به خاطر سود سرشار وارد این حرفه میشوند و با سوداگری هم نام ایران را خراب میکنند و هم اعتبار عسل ایرانی را زیر سؤال میبرند.
بهطور مثال بره موم را بدون هماهنگی و آزمایش و کنترل سنجی از کشور خارج میکنند و کافی است این محموله یک اعتبار سنجی و ردیابی شود تا ارزش محصولات ایرانی خراب و مورد کنترل و زیر ذرهبین قرارگرفته و اعتماد خود را از دست بدهد.
موافق خام فروشی نیستم و معتقدم باید کشور در داخل تأمین شود و تمام مؤسسات و شرکتهای داخلی که نیاز به مواد خام دارند تأمین شوند و این محصولات بهصورت فرآوری و محصولات ترکیبی برای دیگر کشورها با برندسازی و تبلیغ در ژورنالهای بینالمللی ارسال و صادر شود./
پایان گفتوگو
